Đi làm để kiếm tiền là mục tiêu của đa số dân văn phòng, chuyện này rất dễ hiểu, rõ ràng chẳng có gì phải bàn cãi. Tuy nhiên, đó không phải là mục tiêu của tất cả mọi người, hay cụ thể hơn là thế hệ sinh viên mới tốt nghiệp đại học và đang tìm mọi cách bước chân vào thị trường lao động.
Thứ nhà tuyển dụng đòi hỏi ở họ là kinh nghiệm. Nhưng vừa ra trường thì đào đâu ra kinh nghiệm? Kết cục: Họ phải tranh nhau những công việc thực tập sinh dù không được trả lương.
Ráo riết tìm việc thực tập
Từng được xem là cơ hội để sinh viên tích lũy kinh nghiệm trước khi bước vào thị trường lao động, các vị trí thực tập giờ đây đã trở thành “mặt trận” cạnh tranh khốc liệt. Không chỉ những chương trình thực tập có hỗ trợ chi phí tại các tập đoàn lớn, ngay cả các công việc không được trả lương cũng thu hút lượng lớn ứng viên. Trong bối cảnh thị trường việc làm dành cho người mới tốt nghiệp ngày càng khó khăn, nhiều người mới hoặc sắp ra trường, chấp nhận làm việc không công chỉ để đổi lấy vài gạch đầu dòng trong CV.
Chloe Cho, 19 tuổi, vừa kết thúc năm nhất tại Đại học California, Los Angeles (Mỹ), là một trong số những người cảm nhận rõ áp lực đó. Dù mới là sinh viên năm nhất, Chloe đã hoàn thành tới 4 kỳ thực tập song song với việc học, gồm hai vị trí trong lĩnh vực tài chính và hai vị trí về marketing.
Chloe cho biết mục tiêu của cô là tăng tối đa cơ hội tìm được việc làm toàn thời gian sau khi ra trường. Tuy nhiên, cô cũng chứng kiến một thực tế đáng lo ngại khi một chương trình thực tập vốn thường xuyên tuyển thành viên từ câu lạc bộ đầu tư và giao dịch của trường, đã ngừng nhận thực tập sinh.
Theo thông tin Chloe nhận được, doanh nghiệp này hiện sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý các công việc vốn trước đây dành cho thực tập sinh. Điều đó đồng nghĩa với việc nhu cầu tuyển thực tập sinh gần như biến mất. Cô cho biết mình cũng nhận thấy xu hướng tương tự ở nhiều công ty tài chính khác và cảm thấy phần nào nản lòng.
Trong khi đó, Nathan Goldstein, 20 tuổi, sinh viên ngành kỹ thuật điện tại Union College ở New York (Mỹ) đã bắt đầu tìm kiếm thực tập sớm hơn bốn tháng so với năm trước sau khi chứng kiến nhiều bạn bè chật vật săn cơ hội việc làm.
Không chỉ vậy, Goldstein còn tham gia thành lập một nhóm trong trường nhằm giúp sinh viên tìm kiếm cơ hội kết nối và tích lũy kinh nghiệm thông qua các dự án dành cho tổ chức phi lợi nhuận và doanh nghiệp nhỏ. Phần lớn các công việc này không được trả lương.
Ban đầu, Goldstein nghĩ chỉ khoảng sáu người sẽ tham gia buổi họp đầu tiên của nhóm. Thế nhưng thực tế có tới 30 người. Sau cuộc họp, nhiều người khác tiếp tục gửi email hỏi cách tham gia các dự án để có thêm kinh nghiệm làm việc.
Theo Goldstein, thị trường thực tập hiện nay khó tiếp cận hơn rất nhiều so với trước đây. Ngay cả những cơ hội không có thù lao cũng trở nên đáng giá vì chúng giúp sinh viên xây dựng hồ sơ nghề nghiệp trong bối cảnh nhà tuyển dụng ngày càng đòi hỏi kinh nghiệm thực tế.
Một trường hợp khác là Emil Michael, 20 tuổi, sinh viên ngành tài chính và quản lý logistics tại Đại học Bang Ohio (Mỹ). Hiện Gen Z này đang thực tập tại một startup trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe nhưng vẫn tiếp tục tìm kiếm thêm cơ hội cho mùa hè năm nay. Thậm chí, Michael đã bắt đầu nộp đơn cho các chương trình thực tập của mùa hè năm 2027.
Tỷ lệ cạnh tranh ngày càng gay gắt
Câu chuyện của các sinh viên như Michael, Goldstein hay Chloe phản ánh một xu hướng đang diễn ra trên diện rộng. Theo dữ liệu từ nền tảng việc làm Handshake, số lượng tin tuyển thực tập sinh trong những tháng đầu năm 2026 đã giảm 16% so với trước đó, tiếp tục xu hướng đi xuống kéo dài từ năm 2023.
Trên trang tuyển dụng Indeed, số lượng vị trí thực tập có tăng nhẹ so với mùa tuyển dụng ảm đạm của năm 2025 nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với các năm trước.
Trong khi nguồn cung giảm, số lượng người ứng tuyển lại tăng mạnh. Các vị trí thực tập được đăng trên Handshake trong năm 2024-2025 nhận trung bình 109 hồ sơ ứng tuyển cho mỗi vị trí. Con số này cao hơn nhiều so với mức 62 hồ sơ của năm trước đó và cao gấp hơn hai lần so với năm 2023.
Theo các chuyên gia phát triển nghề nghiệp tại các trường đại học, nguyên nhân nằm ở việc thị trường tuyển dụng dành người mới tốt nghiệp đang ngày càng khó khăn. Doanh nghiệp co hẹp quota tuyển dụng vì AI đang làm quá tốt các công việc ở cấp độ “thực tập sinh”.
Nicole van den Heuvel - Giám đốc Trung tâm Phát triển Nghề nghiệp của Đại học Rice (Mỹ), cho biết sinh viên hiện phải bắt đầu chuẩn bị cho sự nghiệp từ rất sớm. Ngay trong tuần định hướng dành cho tân sinh viên, nhà trường đã khuyến khích họ nghĩ tới con đường nghề nghiệp song song với việc học tập.
Không chỉ sinh viên năm cuối, ngày càng nhiều sinh viên năm nhất và năm hai cũng tham gia cuộc đua tìm thực tập để cải thiện cơ hội được tuyển dụng sau này.
Nghiên cứu cho thấy việc sở hữu dù chỉ một kỳ thực tập trong thời gian học đại học cũng giúp gia tăng đáng kể khả năng tìm được công việc phù hợp sau khi tốt nghiệp. Trong khảo sát với 3.000 sinh viên sắp tốt nghiệp và người mới ra trường do ZipRecruiter công bố trong tháng 4/2026, những người từng đi thực tập trong 4-5 năm đại học có khả năng nhận được lời mời làm việc toàn thời gian trước khi tốt nghiệp cao hơn nhóm không có kinh nghiệm thực tập.
Trong khi đó, tỷ lệ sinh viên mới tốt nghiệp rơi vào tình trạng làm các công việc không yêu cầu bằng đại học đã lên tới 42,5% vào cuối năm 2025, theo dữ liệu từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp ngày càng ưu tiên tuyển dụng những người từng thực tập tại chính công ty. Khảo sát gần đây của Hiệp hội Các trường Đại học và Nhà tuyển dụng Mỹ (NACE) với 284 doanh nghiệp cho thấy tỷ lệ chuyển đổi từ thực tập sinh sang nhân viên chính thức trong năm 2025 đạt 63%, mức cao nhất trong vòng 5 năm.
Điều đó khiến giá trị của một kỳ thực tập tăng lên đáng kể. Khi cơ hội việc làm toàn thời gian trở nên khó nắm bắt hơn, sinh viên ngày nay không còn xem thực tập là lựa chọn bổ sung cho việc học mà là điều gần như bắt buộc. Chính vì vậy, ngay cả những công việc không được trả lương cũng trở thành mục tiêu săn đón, khi kinh nghiệm thực tế đôi lúc được đánh giá quý giá hơn cả thu nhập trước mắt.
(Nguồn: The Wall Street Journal)
Ngọc Linh
