Trong bài đăng trên mạng Truth Social tối 5/5 giờ miền đông nước Mỹ (sáng 6/5 giờ Việt Nam), Tổng thống Trump cho biết: “Dựa trên đề nghị của Pakistan và một số quốc gia khác, những thành công to lớn về mặt quân sự mà chúng tôi đạt được trong chiến dịch chống Iran và tiến triển lớn hướng tới thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng với các đại diện của Tehran, chúng tôi nhất trí rằng trong lúc lệnh phong tỏa các cảng vẫn giữ nguyên, chiến dịch 'Dự án Tự do' sẽ tạm dừng trong một thời gian ngắn để xem thỏa thuận với Iran liệu có thể được hoàn tất và ký kết hay không”.
Trước đó, ngày 3/5, ông Trump cho biết nhiều nước đã liên hệ với Mỹ đề nghị hỗ trợ các tàu đang mắc kẹt tại vùng Vịnh và Washington triển khai "Dự án Tự do" để hộ tống những phương tiện này qua eo biển Hormuz. Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) triển khai khoảng 100 máy bay, phương tiện không người lái và 15.000 quân nhân cho chiến dịch và đã hỗ trợ một số tàu hàng đi qua eo biển Hormuz an toàn.
Hôm 4/5, Mỹ điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường đi qua eo biển Hormuz và hỗ trợ hai tàu treo cờ Mỹ rời khỏi đây nhằm phá vỡ thế kìm kẹp của Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 5/5. Ảnh: Nhà Trắng
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho rằng chiến dịch của Mỹ vi phạm lệnh ngừng bắn và đáp trả bằng cách phóng tên lửa hành trình, máy bay không người lái (UAV) và sử dụng xuồng cao tốc tấn công tàu thuyền đi qua Hormuz.
IRGC còn tập kích Fujairah, trung tâm dầu mỏ quan trọng của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nơi nằm ngoài Hormuz và được Abu Dhabi sử dụng như một kênh xuất khẩu dầu thay thế nhằm đối phó tình trạng tắc nghẽn tại eo biển.
Giới phân tích nhận định việc Mỹ tạm dừng "Dự án Tự do" tại eo biển Hormuz có thể là dấu hiệu cho thấy Mỹ và Iran đang cố gắng giành lại thế chủ động ngoại giao sau khi các cuộc đàm phán giữa hai bên bị đình trệ vào tháng trước.
Các nhà phân tích cho rằng việc tạm dừng "hoạt động quân sự" của Mỹ xung quanh eo biển Hormuz có thể giúp đưa những tiếng nói ôn hòa trong chính quyền Iran trở lại bàn đàm phán.
Mỹ cho biết 87 quốc gia đang có tàu thuyền bị mắc kẹt ở eo biển Hormuz, với khoảng 23.000 thủy thủ, nhưng điểm mấu chốt là Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa ngay cả khi tạm dừng chiến dịch hộ tống.
Điều này báo hiệu rằng Mỹ muốn giữ nguyên đòn bẩy quân sự tối đa để đảm bảo một thỏa thuận với Iran.
Hiện tại, Iran vẫn tuyên bố kiểm soát eo biển Hormuz và chưa đồng ý chấm dứt chương trình hạt nhân, trong khi đây là những “lằn ranh đỏ” đối với Mỹ.
Những diễn biến tiếp theo có thể phụ thuộc vào việc liệu Tổng thống Trump và Iran có sẵn sàng đưa ra một giải pháp để làm hài lòng nhau hay không, từ đó hướng tới thỏa thuận chấm dứt xung đột.
