Theo Interesting Engineering, công ty năng lượng của Mỹ Antares đã đạt được một cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển lò phản ứng vi mô Mark-0 của mình. Thành công này đã giúp họ trở thành công ty tư nhân đầu tiên đưa được lò phản ứng tiên tiến vào trạng thái tới hạn theo Chương trình Thí điểm Lò phản ứng của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ.
Cuộc trình diễn diễn ra tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Idaho dưới sự cho phép của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ và với sự hợp tác của Phòng thí nghiệm Quốc gia Idaho, BWX Technologies và Quân đội Hoa Kỳ. Đạt đến trạng thái tới hạn có nghĩa là lò phản ứng đã đạt được phản ứng dây chuyền hạt nhân tự duy trì, có khả năng tạo ra sự giải phóng năng lượng ổn định.
Cột mốc này đánh dấu một bước tiến quan trọng hướng tới mục tiêu của Antares là tạo ra điện từ lò phản ứng vào năm 2027 và triển khai các lò phản ứng siêu nhỏ hoạt động tại các cơ sở quân sự vào năm 2028.
Theo Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, thành tựu này cũng hỗ trợ những nỗ lực của chính quyền Trump nhằm đẩy nhanh việc triển khai các công nghệ hạt nhân tiên tiến bằng cách rút ngắn thời gian thử nghiệm và cấp phép cho các thiết kế lò phản ứng mới.
Bước quan trọng đã đạt được
“Thành tựu ngày hôm nay là một khoảnh khắc lịch sử đối với năng lượng hạt nhân của Mỹ,” Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết.
“Bằng việc đưa lò phản ứng hạt nhân không sử dụng nước nhẹ đầu tiên do tư nhân Mỹ phát triển đạt trạng thái tới hạn sau hơn bốn thập kỷ, Antares đã chứng minh những gì có thể đạt được khi sự đổi mới của Mỹ được phát huy.”
Lò phản ứng Mark-0 được thiết kế như một lò phản ứng siêu nhỏ gọn, có thể cung cấp điện năng ở những nơi không có hoặc khó triển khai cơ sở hạ tầng năng lượng truyền thống. Antares đang nhắm đến các ứng dụng quốc phòng, cung cấp điện ở những vùng xa xôi và các ứng dụng liên quan đến không gian trong tương lai.
Lò phản ứng này sử dụng nhiên liệu TRISO (TRi-structural ISOtropic) do BWX Technologies sản xuất. Công nghệ nhiên liệu này cũng được phát triển thông qua chương trình Project Pele của quân đội Mỹ, nhằm mục đích chứng minh khả năng vận chuyển các lò phản ứng hạt nhân cho các ứng dụng quốc phòng.
Giám đốc điều hành của Antares, Jordan Bramble, cho biết công ty đã hoàn thành một cam kết quan trọng bằng cách đạt được trạng thái hoạt động ổn định đúng tiến độ.
“Chúng tôi đã nói sẽ đạt được trạng thái quan trọng vào năm 2026, sản xuất điện vào năm 2027 và cung cấp điện cho binh lính vào năm 2028. Hôm nay là ngày đầu tiên thực hiện được những cam kết đó theo đúng tiến độ đã đề ra.”
Theo công ty, cuộc thử nghiệm đã tạo ra dữ liệu giúp xác thực các mô hình lò phản ứng, hệ thống điều khiển và hiệu suất lõi trước khi đưa vào sản xuất điện năng toàn công suất.
Những mục tiêu đầy sức mạnh phía trước
Thành tựu này đạt được trong bối cảnh chính quyền Trump đang thúc đẩy mở rộng sản xuất năng lượng hạt nhân và giảm bớt các rào cản pháp lý đối với các nhà phát triển lò phản ứng tiên tiến.
Tổng thống Donald Trump đã ký các sắc lệnh hành pháp vào năm 2025 nhằm đẩy nhanh việc triển khai năng lượng hạt nhân và đơn giản hóa quy trình phê duyệt lò phản ứng. Các quan chức Bộ Năng lượng đã đặt mục tiêu đưa ít nhất ba lò phản ứng thử nghiệm vào trạng thái hoạt động ổn định trước ngày 4/7 như một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm thúc đẩy công nghệ hạt nhân trong nước.
Tuy nhiên, một số chuyên gia vẫn thận trọng về triển vọng thương mại của các lò phản ứng vi mô.
Edwin Lyman, giám đốc an toàn điện hạt nhân tại Liên minh các nhà khoa học cho biết cuộc trình diễn không chứng minh lò phản ứng sẽ thành công về mặt thương mại.
Theo hãng tin AP, Lyman cho biết: "Đây chỉ là bước đi sơ bộ đầu tiên và hoàn toàn không liên quan gì đến việc lò phản ứng Antares có an toàn hay khả thi về mặt thương mại hay không."
Antares lập luận rằng việc đạt được trạng thái tới hạn chỉ là bước khởi đầu của một lộ trình lớn hơn, bao gồm việc phát điện và triển khai thực địa trong vài năm tới.
Thùy Anh (Theo Interesting Engineering)
