Ngày 13/11 (giờ địa phương), ngành hàng không Mỹ rơi vào tình trạng xáo trộn sau khi FAA ban hành lệnh dừng các chuyến bay khởi hành tại toàn bộ sân bay trên cả nước. Đây là biện pháp hiếm gặp, được cơ quan này đưa ra sau khi phát hiện sự cố liên lạc ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát không lưu.
Theo thông báo của FAA, quyết định được thực hiện vì "những tình huống đặc biệt và lý do an toàn". Trước đó, cơ quan này đã ghi nhận các vấn đề nghiêm trọng về liên lạc tại những trung tâm kiểm soát không lưu khu vực. Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy xác nhận sự cố ảnh hưởng đến toàn bộ 22 trung tâm kiểm soát không lưu đường dài của nước này.
Lệnh dừng bay khiến hàng loạt máy bay phải nằm lại sân đỗ, trong khi hành khách tại nhiều sân bay lớn phải chờ đợi thông tin mới. Theo dữ liệu từ FlightAware được ABC News dẫn lại, tính đến 18h20 ngày 13/11, hơn 2.000 chuyến bay đã bị hủy và hơn 10.000 chuyến bị chậm.
Lệnh của FAA chủ yếu áp dụng với các chuyến bay chưa cất cánh. Những máy bay đang ở trên không vẫn được phép tiếp tục hành trình và hạ cánh an toàn. Các chuyến bay quốc tế đến Mỹ được xử lý theo từng trường hợp cụ thể.
Đây không phải là một vụ 11/9
Trước những lo ngại về nguyên nhân sự cố, Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin đã lên tiếng trấn an người dân trong cuộc trao đổi với báo giới bên ngoài Nhà Trắng tối 13/11.
"Hiện tại chưa có dấu hiệu nào cho thấy đây là một cuộc tấn công có chủ đích nhằm vào chúng ta. Đây chỉ là sự cố gián đoạn viễn thông ở thời điểm hiện tại", ông Mullin nói.
Người đứng đầu Bộ An ninh Nội địa Mỹ nhấn mạnh: "Không có lý do gì để công chúng phải lo lắng hay sợ hãi cho những người thân đang đi máy bay. Đây không phải là một vụ 11/9."
Phát biểu của ông Mullin được đưa ra trong bối cảnh quyết định dừng bay trên toàn quốc khiến nhiều người liên tưởng đến những biện pháp an ninh hàng không đặc biệt được Mỹ áp dụng sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001.
Theo Reuters, đây là lần thứ hai kể từ sau sự kiện 11/9, FAA phải ban hành lệnh dừng bay trên phạm vi toàn quốc. Lần gần nhất xảy ra vào tháng 1/2023, khi hệ thống NOTAM của FAA gặp trục trặc, khiến phi công không thể tiếp cận các thông báo cần thiết trước chuyến bay. Sự cố năm đó khiến FAA phải tạm dừng các chuyến bay khởi hành nội địa trong chưa đầy 2 giờ.
Tuy nhiên, ông Mullin khẳng định tình huống lần này khác biệt. Theo những thông tin ban đầu mà giới chức Mỹ nắm được, nguyên nhân xuất phát từ sự cố viễn thông, không phải một cuộc tấn công khủng bố.
Dù vậy, khi được phóng viên hỏi liệu khả năng xảy ra một cuộc tấn công mạng có được tính đến hay không, ông Mullin cho biết chính phủ không loại trừ bất kỳ khả năng nào trong quá trình điều tra.
"Trong khi tìm hiểu nguyên nhân, bạn luôn phải đặt giả thiết đó, bởi có rất nhiều cuộc tấn công mạng xảy ra. Nhưng ở thời điểm hiện tại, chúng tôi chưa xác định được điều đó", ông nói.
Reuters cho biết Tổng thống Donald Trump đã được báo cáo về tình hình. Bộ An ninh Nội địa Mỹ đang xem xét các khả năng có thể dẫn đến sự cố, trong đó có cả hệ thống kiểm soát không lưu ứng dụng trí tuệ nhân tạo mới.
Mỹ khẩn trương điều tra
Theo Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy, sự cố liên lạc ảnh hưởng đến 22 trung tâm kiểm soát không lưu đường dài trên khắp nước Mỹ. Đây là những cơ sở chịu trách nhiệm điều phối hoạt động của máy bay trên các hành trình giữa các sân bay, đặc biệt với những chuyến bay ở độ cao trên 18.000 feet (khoảng 5.486 m).
Ông Duffy cho biết các kỹ thuật viên của FAA đang khẩn trương điều tra sự cố. Việc dừng các chuyến bay khởi hành được xem là biện pháp phòng ngừa nhằm bảo đảm an toàn trong khi hệ thống liên lạc chưa hoạt động bình thường.
Một chi tiết đáng chú ý là sự cố xảy ra trong bối cảnh Mỹ đang triển khai kế hoạch hiện đại hóa hệ thống kiểm soát không lưu vốn sử dụng nhiều thiết bị và công nghệ đã cũ.
Theo AP, Quốc hội Mỹ năm ngoái đã phê duyệt 12,5 tỷ USD để nâng cấp hệ thống này. Chính phủ Mỹ cho biết vẫn cần thêm khoảng 30 tỷ USD để hoàn thành những hạng mục cải tổ còn lại. Các công việc đang được triển khai bao gồm thay thế đường dây đồng cũ bằng cáp quang và từng bước nâng cấp hệ thống liên lạc vô tuyến tại các sân bay.
Trong khi đó, đơn vị phát triển hệ thống SMART AI được triển khai tại một số cơ sở hàng không Mỹ khẳng định sự cố dừng bay hiện tại không xuất phát từ hệ thống này hay các sản phẩm do doanh nghiệp cung cấp. Tuy nhiên, ông Mullin cho biết chính phủ vẫn đang xem xét vấn đề.
Tính đến thời điểm các hãng tin đăng tải thông tin ngày 13/11, nguyên nhân kỹ thuật cuối cùng của sự cố vẫn chưa được công bố. Giới chức Mỹ tiếp tục điều tra để xác định điều gì đã khiến hệ thống liên lạc tại các trung tâm kiểm soát không lưu gặp trục trặc trên diện rộng.
Theo Reuters, ABC News, AP
Nguyễn Phượng
