Nam bác sĩ 9X: "Ngành ung bướu không chỉ là cuộc chiến với tế bào ác tính mà là hành trình thắp lại khát vọng sống"

"Nghề chọn người" và bản tính của một bác sĩ tuổi Ngọ

Trong thế giới của những nốt trầm y học, nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết đôi khi chỉ mỏng như sợi tóc, Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Duy Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Ung bướu, xạ trị và y học hạt nhân, Bệnh viện Phương Đông vẫn miệt mài đi tìm lời giải cho những “đề bài” khó nhất của số phận.

Bác sĩ Duy Anh (sinh năm 1990, năm Canh Ngọ) trước khi giữ vị trí Phó giám đốc, bác sĩ đã có hơn 10 năm kinh nghiệm làm việc tại Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu Bệnh viện Bạch Mai và còn là giảng viên chuyên ngành Y học hạt nhân và ung bướu, Trường Đại học Y Hà Nội.

Với vị chuyên gia, làm bác sĩ ung bướu không chỉ cần một cái đầu lạnh để nắm bắt công nghệ, mà còn cần một trái tim đủ ấm để thấu cảm với những “tâm bệnh” của người bệnh. Nhân dịp kỷ niệm ngày thầy thuốc Việt Nam 27/2, PV Đời sống và Pháp luật đã có cuộc trao đổi với vị chuyên gia "cầm đầu" những kỹ thuật tiến tiến về chuẩn đoán và điều trị ung thư hiện nay.

PV ĐS&PL: Thưa bác sĩ Duy Anh, nhiều người quan niệm bác sĩ tuổi Ngọ thường có cá tính mạnh mẽ, thích dịch chuyển và không ngại thử thách. Nhìn lại hành trình đã qua, ông thấy điều này đúng với mình bao nhiêu phần trăm?

BS. Duy Anh: Có lẽ là đúng phần lớn. Ngành Y, đặc biệt là chuyên ngành ung bướu, chưa bao giờ là một con đường bằng phẳng hay an toàn. Tôi không nghĩ mình mạnh mẽ theo kiểu bẩm sinh, mà chính nghề nghiệp đã rèn giũa tôi phải trở nên như vậy. Trong những giây phút đối diện với áp lực nghẹt thở của ca bệnh khó, thay vì dừng lại, bản tính “không chịu đứng yên” thúc đẩy tôi phải tìm tòi, cập nhật kiến thức mới để tìm ra phương án tốt nhất cho bệnh nhân.

PV ĐS&PL: Cơ duyên nào đã đưa ông đến với chuyên ngành vốn được coi là “gánh nặng” tâm lý rất lớn này?

BS. Duy Anh: Thú thực, đây là câu chuyện “nghề chọn người”. Thời học sinh, tôi vốn thiên về khối A. Nhưng mẹ tôi từng tâm sự: “Gia đình mình chưa có ai làm ngành y, sau này có vấn đề gì thì không biết cậy nhờ ai?". Câu nói đó đã khiến tôi thay đổi lộ trình, thi vào Đại học Y. Rồi những năm tháng thực tập tại Bệnh viện K, chứng kiến nỗi đau của bệnh nhân và khát khao được sống của họ, tôi nhận ra mình muốn thử thách bản thân ở lĩnh vực khó khăn này.

PV ĐS&PL: Y học hiện đại luôn thượng tôn bằng chứng (EBM), nhưng với ung thư, dường như mỗi bệnh nhân lại là một “biến số” khác nhau?

BS. Duy Anh: Đúng vậy. Chúng tôi tôn trọng tuyệt đối các phác đồ chuẩn, nhưng trong thực hành lâm sàng, mỗi bệnh nhân là một cuộc đời riêng biệt. Một người mẹ đơn thân, một sinh viên đang dang dở việc học, hay một người cha đông con ở vùng sâu vùng xa… họ có điều kiện sống và khả năng tiếp cận y tế khác nhau. Tôi luôn tự đặt câu hỏi: “Phương án này đã thực sự tối ưu cho riêng bệnh nhân này chưa?”. Tư duy đó thôi thúc tôi không bao giờ được phép bằng lòng với những gì đã có trong sách vở.

PV ĐS&PL: Trong suốt những năm làm nghề, có ca bệnh nào khiến ông trăn trở mãi không thôi?

BS. Duy Anh: Có lẽ là trường hợp một bạn nữ chưa đầy 30 tuổi bị ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối. Ở độ tuổi đẹp nhất, bạn ấy phải đối diện với án tử. Tôi nhớ mãi hình ảnh bạn ấy ngồi thẫn thờ ngoài ban công bệnh viện, nhưng khi vào phòng bệnh lại luôn tỏ ra mạnh mẽ. Dù chúng tôi đã dùng những loại thuốc tốt nhất, nhưng bệnh tiến triển quá nhanh. Trước khi mất, bạn ấy vẫn kể về những dự định công việc, về đám cưới chưa kịp tổ chức… Đó là lúc tôi thấm thía nhất về “khát vọng sống” và nỗi đau bất lực của người thầy thuốc trước sự khắc nghiệt của tế bào ác tính.

Đối mặt với thực tế: 40% bệnh nhân phát hiện ở giai đoạn muộn

PV ĐS&PL: Hiện nay, tỷ lệ bệnh nhân ung thư tại Việt Nam phát hiện ở giai đoạn muộn vẫn rất cao. Điều này gây khó khăn gì cho các bác sĩ?

BS. Duy Anh: Có khoảng 40% bệnh nhân đến với chúng tôi khi đã ở giai đoạn 4. Lúc này, mục tiêu không còn là “chữa khỏi” mà là kéo dài thời gian và nâng cao chất lượng sống. Một thực tế đau lòng là nhiều bệnh nhân khi biết tin đã chùn bước, hoặc bỏ đi điều trị bằng các phương pháp truyền miệng không kiểm chứng, đến khi bệnh trở nặng mới quay lại thì đã lỡ mất “thời gian vàng”. Tôi luôn cố gắng kiên trì thuyết phục họ bằng khoa học, nhưng đồng thời cũng phải cho họ thời gian để gia đình cùng thấu cảm và chấp nhận sự thật.

PV ĐS&PL: Làm việc trong môi trường mà ranh giới sinh tử mong manh như vậy, ông làm cách nào để không bị cảm xúc tiêu cực cuốn đi?

BS. Duy Anh: Nếu bác sĩ để cảm xúc tụt dốc, chúng tôi sẽ không đủ tỉnh táo để cứu những người còn lại. Tôi chọn cách cân bằng bằng thể thao và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp. Càng làm nghề lâu, tôi càng học được cách “lạnh” trong quyết định chuyên môn nhưng phải “ấm” trong giao tiếp với người bệnh.

Kỳ vọng vào thế hệ "tinh hoa"

PV ĐS&PL: Được biết, bác sĩ từng tham gia giảng dạy cho các bác sĩ nội trú, những người được coi là “tinh hoa” của ngành Y. Bác sĩ nhận thấy sự khác biệt gì giữa thế hệ trước và sau này?

BS. Duy Anh: Bác sĩ nội trú luôn là những "chiến binh" thực thụ. Nếu học bác sĩ đa khoa khó một, thì nội trú khó mười. Hiện nay, các bạn trẻ có lợi thế tuyệt vời về công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, dù công nghệ có hiện đại đến đâu, việc “lăn lộn” 24/24 tại bệnh viện vẫn là chìa khóa duy nhất để trui rèn bản lĩnh. Tôi kỳ vọng các bạn không chỉ nắm chắc máy móc, mà phải nắm được cả “tâm bệnh” của bệnh nhân.

PV ĐS&PL: Một lời khuyên cuối cùng bác sĩ muốn gửi đến những người trẻ đang theo đuổi chuyên ngành Ung bướu?

BS. Duy Anh: Đừng chỉ nhìn vào tế bào ung thư qua kính hiển vi hay phim chụp. Hãy nhìn vào con người phía sau căn bệnh đó. Khi người bệnh tin tưởng vào phác đồ và có tâm lý vững vàng, hiệu quả điều trị sẽ tăng lên rất nhiều. Bác sĩ ung bướu giỏi là người biết chữa trị cả thân bệnh lẫn tâm bệnh.

PV ĐS&PL: Xin cảm ơn bác sĩ Duy Anh về những chia sẻ đầy tâm huyết này!