Bệnh nhân L.V.L (17 tuổi, Cao Bằng) xuất hiện một nốt mụn bọc ở vùng mông khoảng một tháng trước khi nhập viện. Do cho rằng đây chỉ là mụn thông thường của tuổi mới lớn nên bệnh nhân không đi khám, không điều trị và cũng không chú ý chăm sóc vệ sinh vùng tổn thương.
Khoảng 4 ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện tình trạng mệt mỏi, ho nhiều, khạc đờm trong và khó thở tăng dần. Đến ngày nhập viện, người bệnh khó thở dữ dội, đau tức ngực, tím tái, lơ mơ và được gia đình đưa đến bệnh viện tuyến dưới trong tình trạng sốt cao 38,8°C, nhịp tim nhanh, mạch quay không bắt được, phổi thông khí kém. Bệnh nhân được chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn, viêm phổi nặng, suy đa tạng, rối loạn đông máu, rối loạn điện giải, phải đặt ống nội khí quản thở máy và chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để tiếp tục điều trị.
Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốc nhiễm khuẩn nặng, phải thở máy, sử dụng thuốc vận mạch liều cao và theo dõi huyết áp liên tục qua catheter tĩnh mạch trung tâm. Kết quả chụp CT lồng ngực cho thấy hai phổi xuất hiện nhiều ổ áp xe, kèm tràn khí và tràn dịch màng phổi hai bên. Hình ảnh cộng hưởng từ vùng đùi – mông phát hiện nhiều ổ áp xe lan rộng trong mô mềm dưới da vùng cùng cụt và toàn bộ khối cơ mông hai bên.
Bệnh nhân nhanh chóng được dẫn lưu màng phổi hai bên, hút ra lượng lớn dịch mủ màu vàng nâu, đồng thời được chỉ định phẫu thuật cắt lọc vùng hoại tử. Các bác sĩ xác định người bệnh bị sốc nhiễm khuẩn do tụ cầu vàng kháng thuốc (MRSA), áp xe phổi, áp xe vùng mông kèm tràn khí, tràn mủ màng phổi - tình trạng tiên lượng rất nặng.
Trao đổi với phóng viên, bác sĩ Lê Thị Huyền cho biết, nốt nhọt vùng mông tồn tại kéo dài nhưng không được xử trí đã trở thành ổ nhiễm khuẩn ban đầu. Do nằm ở vị trí kín đáo, tổn thương âm thầm lan sâu vào mô mềm, gây hoại tử da, cơ, lộ gân xương vùng mông. Vi khuẩn từ ổ áp xe xâm nhập vào máu gây nhiễm trùng huyết, đồng thời hình thành các ổ di bệnh tại phổi dẫn đến áp xe phổi và suy đa tạng.
Người bệnh được hồi sức tích cực, kiểm soát nhiễm khuẩn, dẫn lưu mủ hai bên phổi và điều chỉnh rối loạn đông máu. Sau thời gian điều trị, tình trạng hô hấp dần cải thiện, nhu cầu oxy giảm, tuy nhiên tổn thương phổi vẫn còn nặng và cần tiếp tục theo dõi sát.
Đối với vùng mông - cùng cụt bị hoại tử nghiêm trọng, bệnh nhân được phẫu thuật nhiều lần để cắt lọc mô chết, chọc hút dịch mủ và đặt hệ thống hút áp lực âm (VAC) nhằm làm sạch vết thương. Sau ba tuần điều trị, toàn bộ tổ chức hoại tử được loại bỏ, mô hạt bắt đầu hồi phục nhưng diện khuyết phần mềm chiếm khoảng 60% vùng mông, các cơ mông gần như teo hoàn toàn.
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Linh, Khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và liên chuyên khoa cho biết, những bệnh nhân hồi sức kéo dài rất dễ xuất hiện loét tỳ đè vùng cùng cụt. Đây là khu vực thường xuyên ẩm ướt, dễ nhiễm bẩn do tiếp xúc với dịch bài tiết, tạo điều kiện để vi khuẩn xâm nhập trực tiếp vào máu, khiến tình trạng nhiễm khuẩn ngày càng nặng hơn.
Phẫu thuật tạo hình vùng cùng cụt là kỹ thuật đặc biệt khó do vị trí gần hậu môn, nguy cơ nhiễm trùng cao và người bệnh phải nằm tỳ đè lên chính vùng da mới tạo hình sau mổ. Với trường hợp này cần lựa chọn các chất liệu tạo hình dày dặn, tưới máu tốt để tăng khả năng chống nhiễm trùng và chống loét tì đè tái phát. Ngoài ra do tổn khuyết rất rộng, các bác sĩ cần huy động toàn bộ da lành hai bên mông bằng hai vạt da được cấp máu bởi các mạch xuyên để tạo hình che phủ.
Sau 2 tuần phẫu thuật tạo hình, bệnh nhân đã có thể ngồi dậy, vết thương liền gần hoàn toàn và đang được tập phục hồi chức năng, dự kiến ra viện trong thời gian tới.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các nốt nhọt, áp xe ngoài da, đặc biệt ở những vị trí kín đáo. Khi xuất hiện dấu hiệu sưng đau, mưng mủ kéo dài cần đi khám sớm để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn lan rộng và nhiễm trùng huyết nguy hiểm. Với bệnh nhân nằm lâu hoặc điều trị hồi sức dài ngày, việc chăm sóc, vệ sinh và phòng loét tỳ đè đóng vai trò quyết định trong phòng ngừa biến chứng nặng.
Điều trị thành công các trường hợp nhiễm khuẩn nặng đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa hồi sức tích cực, kiểm soát nhiễm trùng, chăm sóc vết thương, dinh dưỡng đầy đủ và kiểm soát tốt các bệnh lý nền nhằm giúp người bệnh phục hồi và hạn chế tối đa nguy cơ tái phát.
Minh Ngọc
