Theo Cổng thông tin điện tử Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố (TP.HCM), vừa qua, đơn vị đã tiếp nhận trẻ N. P. A. Kh. 15,5 tuổi, nam, ngụ ở xã Tân Vĩnh Lộc, TP.HCM.
Khai thác bệnh sử, ghi nhận trẻ thụt dầu 300 cái, sau đó trẻ than đau 2 chân nhiều, không đi khám. Ngày hôm sau, trẻ chơi đá bóng, đau nhiều, không đi lại được, mẹ đưa em khám bệnh viện địa phương, sơ cứu rồi chuyển bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố.
Ảnh minh họa
Tại đây, ghi nhận trẻ lừ đừ, thở 28 lần phút, mạch 120 lần/phút, huyết áp 100/70mmHg, chân cử động co duỗi kém, ấn đau các cơ ở đùi, cẳng chân, tiểu có màu nâu hoặc đỏ sẫm. Trẻ được chẩn đoán đau cơ, theo dõi hội chứng hủy cơ vân do vận động gắng sức.
Trẻ được làm các xét nghiệm máu, siêu âm tim, bụng, cơ, Xquang phồi kiểm tra, ghi nhận trẻ có tổn thương gan men gan tăng > 2000 đv/L, toan chuyển hóa, lactate máu tăng, tăng kali, phosphate máu. Đặc biệt, xét nghiệm men cơ CPK (Creatine Phosphokinase/Creatine Kinase – CK) tăng cao 215 240 đv/L (bình thường 30 – 200 đv/L) myoglobin máu tăng cao 10 221 ng/ml (bình thường 36.4 – 110 ng/ml) và xuất hiện myoglobin trong nước tiểu rất cao > 12 000 ng/ml (bình thường < 2.03 ng/ml)
Myoglobin là protein thường được tìm thấy trong các cơ xương của động vật nói chung và con người nói riêng. Myoglobin có chức năng như một đơn vị dự trữ, cung cấp oxy cho cơ bắp làm việc. Khi cơ xương (cơ vân) gặp tổn thương, myoglobin được phóng thích vào máu, nồng độ tăng có thể thoát qua màng lọc cầu thận vào nước tiểu).
Trẻ được truyền dịch gấp rưỡi nhu cầu, điều chỉnh điện giải, đường huyết, truyền bicarbonate để kiềm hóa nước tiểu, truyền N Acetyl Cystein để giải độc gan. Kết quả sau 7 ngày điều trị tình trạng trẻ cải thiện, tỉnh táo men gan, men cơ có cải thiện dần, được xuất viện tái khám.
Qua trường hợp này, chúng tôi lưu ý đến quý phụ huynh nên giáo dục hướng dẫn con em mình tập thể dục, vận động phù hợp với sức khỏe, tránh chơi vận động mạnh, gắng sức nhiều trong thời gian dài (tối đa không quá 30 – 45 phút), để tránh xảy ra hội chứng hủy cơ vân gây ra các biến chứng tổn thương các cơ quan như gan, thận,…
Một vài thông tin cơ bản về hội chứng ly giải cơ vân (rhabdomyolysis) ở trẻ em:
Đây là tình trạng tổn thương cơ vân cấp tính, làm giải phóng hàng loạt chất nội bào (ck, myoglobin, kali, phosphate…) vào máu, có thể dẫn tới suy thận cấp và rối loạn điện giải nguy hiểm. So với người lớn, bệnh này ít gặp hơn ở trẻ em, tuy nhiên rất dễ bị bỏ sót.
Nguyên nhân thường gặp ở trẻ em có thể do nhiễm trùng virus: influenza a/b, dengue, COVID-19, EBV; vi khuẩn: tụ cầu, liên cầu hoặc gắng sức – chấn thương: vận động quá mức (trẻ chơi thể thao cường độ cao), đè ép kéo dài, bị vùi lấp do tai nạn hoặc thuốc – độc chất hoặc rối loạn chuyển hóa / di truyền.
Biểu hiện lâm sàng: tam chứng kinh điển (không phải lúc nào cũng đủ): đau cơ, yếu cơ, nước tiểu sẫm màu (màu coca). Ngoài ra có thể kèm sốt (nếu do nhiễm trùng), buồn nôn, nôn, thiểu niệu, rối loạn tri giác (nặng).
Điều trị hội chứng ly giải cơ vân ở trẻ em bao gồm điều trị ngăn ngừa tổn thương các cơ quan, trong đó suy thận cấp, ổn định điện giải, điều trị nguyên nhân, các biện pháp khác như truyền dịch, kiềm hóa nước tiểu, lợi tiểu, lọc máu liên tục...
