Sinh ra và lớn lên tại Hà Giang cũ (nay là Tuyên Quang), Nguyễn Hồng Anh - cựu sinh viên K16 chuyên ngành Trí tuệ nhân tạo của Trường Đại học FPT vừa giành học bổng Tiến sĩ toàn phần trị giá khoảng 300.000 USD (hơn 7,5 tỷ đồng) tại Đại học Công nghệ Texas (Mỹ).
Ít ai biết rằng, hành trình ấy của Hồng Anh bắt đầu từ sự tò mò rất đơn thuần của một cậu học sinh chuyên Toán khi lần đầu nhìn thấy những chú robot AI trong một buổi triển lãm STEM ở trường cấp 3.
“Lúc đó mình chỉ nghĩ đơn giản là giá như mình được học lập trình như thế này từ bé thì hay nhỉ”, Hồng Anh nhớ lại.
Từ sự tò mò ban đầu ấy, nam sinh dần tìm hiểu về công nghệ, lập trình và AI, rồi từng bước theo đuổi con đường nghiên cứu. Nhiều năm sau, cậu học trò rụt rè ngày nào nay đã trở thành một trong số ít sinh viên Việt Nam nhận được học bổng Distinguished Graduate Student Assistantship (DGSA) - học bổng cao học danh giá dành cho nghiên cứu sinh tại một trường đại học nghiên cứu thuộc nhóm R1 ở Mỹ.
Từ cảm giác “bị bỏ lại phía sau” đến hành trình tự kéo mình đi lên
Nhắc về quê hương, Hồng Anh không muốn câu chuyện của mình bị nhìn theo hướng “vượt khó” hay “bi kịch hóa”. Nam sinh cho biết mình may mắn sinh ra trong gia đình trí thức và luôn được bố mẹ tạo điều kiện học tập từ nhỏ. Những năm tiểu học, cậu học ở thị trấn trước khi chuyển lên thành phố từ cấp 2.
Tuy nhiên, chính giai đoạn chuyển môi trường ấy lại trở thành bước ngoặt lớn trong suy nghĩ của Hồng Anh.
“Đây là lần đầu tiên trong đời mình cảm thấy ‘choáng ngợp’ trước trình độ của các bạn đồng trang lứa, nhất là khi đó cũng là lần đầu tiên mình được học tiếng Anh một cách tử tế”, nam sinh kể.
Việc phải bắt nhịp với môi trường mới khiến Hồng Anh từng nhiều lần cảm thấy hụt hơi. Cậu chia sẻ gặp khó khăn khi bắt kịp bài vở và từng muốn quay lại thị trấn cũ. Nhưng nghĩ tới việc nhiều người bạn còn khó khăn hơn mình rất nhiều mà vẫn cố gắng học tập, Hồng Anh tự nhủ bản thân cũng phải làm được.
Cảm giác sợ bị bỏ lại phía sau tiếp tục theo nam sinh lên cấp 3, khi học tại trường THPT chuyên Hà Giang và được gặp thêm những người bạn giỏi hơn. Gặp được những người cùng sở trường, những đối thủ nặng ký hơn, Hồng Anh lại càng quyết tâm học tập hơn.
Cũng trong giai đoạn này, một buổi triển lãm STEM được tổ chức ở trường đã thay đổi định hướng nghề nghiệp của nam sinh khi cậu bị hấp dẫn bởi những chú robot nhỏ được lập trình sẵn. Từ đó, Hồng Anh tìm hiểu nhiều hơn về CNTT, lập trình, AI… và điều đó thúc đẩy cậu theo đuổi ngành IT sau này.
Chọn môi trường năng động để thay đổi sự rụt rè của bản thân
Hồng Anh cho biết mình bắt đầu trở nên rụt rè từ cấp 2 vì luôn cảm thấy xuất phát điểm của bản thân kém hơn bạn bè xung quanh. Tuy vẫn đạt thành tích học tập tốt, nhưng sự tự ti vẫn theo nam sinh đến tận những năm cấp 3.
Vì thế, khi chọn đại học, Hồng Anh quyết định tìm một môi trường phù hợp để buộc bản thân phải thay đổi: “Mình chọn Trường Đại học FPT vì biết đây là môi trường rất năng động. Mình muốn dành 4 năm đại học để thay đổi bản thân”.
Tại FPTU, Hồng Anh tham gia AI CLUB, các phòng lab nghiên cứu và bắt đầu tham gia nhiều hơn vào các hoạt động học thuật. Hồng Anh chia sẻ bản thân có thêm cơ hội chia sẻ ý kiến, tham gia các hoạt động và cuộc thi cùng những người rất năng động và giỏi. Điều đó giúp cậu tự tin và trưởng thành hơn rất nhiều.
Sau đó, Hồng Anh bắt đầu bước chân vào con đường nghiên cứu khoa học, hành trình mà nam sinh thừa nhận là giai đoạn áp lực nhất thời sinh viên. Việc phải cân bằng giữa học trên giảng đường, hoạt động CLB và nghiên cứu ngoài giờ khiến nam sinh gần như không còn thời gian cho bản thân.
“Có những lúc mình rất mệt. Nhưng mỗi lần như vậy, mình lại nhìn những người có thành tích cao hơn, những người bạn vẫn chăm chỉ nghiên cứu, rồi nhớ về hành trình thay đổi của bản thân từ nhỏ và tự nhủ: ‘Người ta làm được thì mình cũng phải làm được’”, Hồng Anh chia sẻ.
Dần dần, nam sinh học cách quan sát, tối ưu thời gian và tăng hiệu suất học tập, nghiên cứu. Sau một thời gian, cậu hoàn thành mục tiêu nhanh hơn và bắt đầu có thêm thời gian để nghỉ ngơi, thư giãn.
Những nỗ lực ấy đã giúp Hồng Anh sở hữu 3 bài báo khoa học quốc tế trước và sau khi tốt nghiệp, nam sinh gọi đây là “hành trang quý giá nhất” của bản thân để tự tin nộp hồ sơ Tiến sĩ.
“AI sẽ buộc Gen Z phải thay đổi nhanh hơn để không bị bỏ lại”
Sau khi tốt nghiệp đại học năm 2024, Hồng Anh tiếp tục đồng hành cùng thầy Trần Quý Ban tại QMOS Lab - phòng lab kết nối nghiên cứu giữa Trường Đại học FPT và Đại học Công nghệ Texas .
Tại đây, nam sinh tham gia các nghiên cứu kết hợp giữa AI và máy tính lượng tử, tiêu biểu là giải thuật tối ưu hóa lượng tử cho bài toán sắp xếp giảng viên của Trường Đại học FPT.
Đối với những lĩnh vực như quantum computing hay AI, Hồng Anh cười thừa nhận bản thân từng thấy rất “xa vời”. Nhưng vốn có tính tò mò nên cậu lại càng muốn hiểu bản chất của những thứ đó. Việc tìm hiểu vấn đề từ gốc rễ đi lên khiến Hồng Anh nhận ra mọi vấn đề đều có thể chia nhỏ thành những vấn đề cơ bản hơn.
Theo nam sinh này, nghiên cứu thực tế khác rất nhiều so với tưởng tượng.
“Tưởng tượng thì rất trừu tượng, còn nghiên cứu thực tế sẽ cho ra kết quả mà mình có thể nhìn thấy được. Có thể thành công hoặc thất bại, nhưng mỗi lần như vậy đều là một bước tiến gần hơn tới kết quả thật”, Hồng Anh nói.
Bên cạnh nghiên cứu, ngoại ngữ cũng là một trong những lợi thế giúp Hồng Anh chinh phục học bổng DGSA tại Mỹ. Nam sinh đạt IELTS 8.0 với Reading 9.0 và Listening 8.5 nhờ thói quen “sống cùng tiếng Anh” từ sớm.
Cậu chia sẻ bản thân dùng tiếng Anh trên máy tính, điện thoại gần như hoàn toàn, kể cả đọc báo, xem phim, chơi game, nghiên cứu… đều bằng tiếng Anh từ khi học lớp 8, lớp 9.
Dự kiến tháng 8/2026 tới đây, Hồng Anh sẽ sang Mỹ học Tiến sĩ tại Đại học Công nghệ Texas và đảm nhận vai trò Teaching Assistant (Trợ giảng) để tích lũy thêm kinh nghiệm giảng dạy.
Chia sẻ quan điểm của bản thân về tương lai của AI, cựu sinh viên FPTU cho rằng công nghệ này đã và đang thay đổi rất mạnh cách Gen Z học tập và làm việc.
“AI giúp hiệu suất công việc tăng lên, đồng nghĩa chúng ta có thêm thời gian để phát triển bản thân. Nhưng nó cũng buộc giới trẻ phải thay đổi nhanh hơn để thích nghi”, Hồng Anh nói
Theo Hồng Anh, thay vì nhìn AI như mối đe dọa, người trẻ cần học cách làm chủ công nghệ. Nam sinh cho rằng đây là cơ hội để người trẻ tiếp cận mọi thứ từ góc nhìn của “người quản lý” thay vì chỉ là “nhân viên”.
Với nam sinh vùng cao, học bổng Tiến sĩ hơn 7,5 tỷ đồng không phải đích đến cuối cùng, mà là bước tiếp theo trên hành trình đưa những nghiên cứu và hình ảnh sinh viên Việt Nam ra thế giới.
“Mình hy vọng câu chuyện của mình có thể truyền cảm hứng cho các bạn trẻ ở vùng cao rằng chỉ cần có định hướng và người dẫn dắt đúng đắn, mọi cánh cửa đều có thể mở ra”, Hồng Anh bày tỏ.
Nhật Linh
