Những ngày gần đây, nền nhiệt tại Hà Nội cũng như nhiều địa phương khác liên tục duy trì ở mức cao, thời tiết oi bức kéo dài không chỉ gây cảm giác mệt mỏi, khó chịu mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe. Tại Khoa Thận tiết niệu và lọc máu, Bệnh viện E, các bác sĩ vừa tiếp nhận và điều trị cho một nam thanh niên tổn thương thận cấp, tiêu cơ vân sau nhiều giờ lao động liên tục ngoài trời nắng nóng.
ThS.BS Nguyễn Văn Lập (Khoa Thận tiết niệu và lọc máu, Bệnh viện E) cho biết, bệnh nhân nam (25 tuổi, ở Sơn La nhưng đang lao động tại Hà Nội) được đưa vào viện trong tình trạng mệt mỏi nhiều, đau nhức, co cứng cơ toàn thân, khát nước, tiểu ít và nước tiểu sẫm màu bất thường… Qua thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, các bác sĩ nhận định người bệnh có dấu hiệu tổn thương thận cấp do mất nước, tiêu cơ vân do tình trạng làm việc liên tục trong nhiều giờ dưới thời tiết nóng bức, cần được điều trị và theo dõi tích cực để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.
Lao động ngoài trời nắng nóng kéo dài khiến nam thanh niên bị suy thận cấp
Theo chia sẻ của người bệnh, do tính chất công việc làm lao động phổ thông trong lĩnh vực xây dựng, anh thường xuyên phải làm việc ngoài trời trong thời gian dài (khoảng 11 giờ/ ngày). Sau một ngày lao động vất vả, anh trở về nơi nghỉ ngơi trong tình trạng mệt lả. Ban đầu chỉ là cảm giác khát nước nhiều hơn bình thường, đau nhức cơ thể, đặc biệt ở tay và chân. Tuy nhiên, các triệu chứng nhanh chóng trở nên nghiêm trọng hơn khi tay chân bắt đầu co cứng, đau mỏi dữ dội, cơ thể kiệt sức khiến anh không thể sinh hoạt bình thường. Lo lắng trước tình trạng trên, những người làm việc cùng đã nhanh chóng đưa người bệnh đến cấp cứu tại Khoa Cấp cứu, Bệnh viện E.
Sau khi được cấp cứu ban đầu, người bệnh được chuyển đến điều trị tại Khoa Thận tiết niệu và lọc máu, Bệnh viện E với tình trạng còn khá nặng nề. "Thời điểm tiếp nhận tại khoa, tình trạng của người bệnh vẫn còn khá nặng nề. Nước tiểu vẫn rất sẫm màu, gần giống màu nước chè đặc. Người bệnh còn đau mỏi cơ nhiều, cảm giác khát nước liên tục và mệt mỏi rõ rệt", BS Lập cho biết.
BS Lập giải thích, do người bệnh có thời gian lao động kéo dài ngoài trời trong điều kiện thời tiết nắng nóng nhưng không được bù nước đầy đủ, đây là một trong những yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ xuất hiện tiêu cơ vân và tổn thương thận cấp. "Khi cơ thể phải hoạt động cường độ cao trong môi trường nhiệt độ cao, lượng nước và điện giải mất đi qua mồ hôi rất lớn. Nếu không được bổ sung kịp thời, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng mất nước, rối loạn điện giải. Cùng với đó, việc vận động quá sức có thể làm tổn thương các tế bào cơ, gây tiêu cơ vân. Những sản phẩm từ quá trình hủy cơ được giải phóng vào máu và thận phải làm việc quá tải để đào thải, từ đó làm gia tăng nguy cơ tổn thương thận cấp", BS Lập phân tích.
Tuy nhiên, BS Lập cũng lưu ý rằng lao động trong điều kiện nắng nóng không phải là nguyên nhân duy nhất gây suy thận cấp. Trên thực tế, tình trạng này có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau như nhiễm trùng nặng, mất máu, sốc, tác dụng không mong muốn của một số loại thuốc, bệnh lý nền hoặc các nguyên nhân khác. Dù vậy, trong những đợt nắng nóng kéo dài, nhóm lao động ngoài trời, công nhân xây dựng, người làm việc trong môi trường nhiệt độ cao hoặc những người tập luyện thể thao cường độ lớn… vẫn là những đối tượng có nguy cơ cao hơn, đặc biệt khi không được nghỉ ngơi và bù nước hợp lý.
Điều đáng lo ngại là nhiều người thường chủ quan trước những tín hiệu cảnh báo ban đầu của cơ thể. Không ít trường hợp cho rằng cảm giác mệt mỏi, đau nhức cơ sau khi lao động hoặc vận động cường độ cao là biểu hiện bình thường nên vẫn tiếp tục làm việc, dẫn đến tình trạng mất nước và tổn thương cơ ngày càng nghiêm trọng.
Dấu hiệu cảnh báo thận có nguy cơ bị tổn thương
Trên thực tế, khi cơ thể bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi bất thường, đau nhức cơ kéo dài, khát nước nhiều, chuột rút, co cứng cơ, nước tiểu ít hơn hoặc sẫm màu hơn bình thường… người dân cần đặc biệt lưu ý. Đây có thể là những biểu hiện sớm cho thấy cơ thể đang bị mất nước nghiêm trọng, rối loạn điện giải hoặc xuất hiện tình trạng tiêu cơ vân. Trong đó, nước tiểu sẫm màu là một trong những dấu hiệu cảnh báo điển hình của tiêu cơ vân cần được phát hiện và xử trí kịp thời, nếu không có thể gây tổn thương thận, dẫn đến suy giảm chức năng thận cấp tính.
May mắn, người bệnh được đưa đến Bệnh viện E tương đối sớm và được cấp cứu, điều trị kịp thời. Theo các bác sĩ, nếu tình trạng mất nước kéo dài, rối loạn điện giải không được kiểm soát hoặc quá trình tiêu cơ vân diễn tiến nặng hơn, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ tổn thương thận cấp nghiêm trọng, thậm chí để lại những ảnh hưởng lâu dài đến chức năng thận. "Trong các trường hợp tổn thương thận cấp liên quan đến mất nước và tiêu cơ vân, yếu tố thời gian đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời ngay từ giai đoạn đầu giúp nâng cao khả năng hồi phục chức năng thận, đồng thời hạn chế nguy cơ xuất hiện các biến chứng nguy hiểm", BS Lập cho biết thêm.
Không chỉ riêng trường hợp trên, theo ghi nhận tại Khoa Thận tiết niệu và lọc máu, Bệnh viện E, trong khoảng hai tuần gần đây, số ca nhập viện vì tiêu cơ vân và tổn thương thận cấp có xu hướng gia tăng. Đáng chú ý, nhiều trường hợp liên quan đến việc lao động ngoài trời trong điều kiện nắng nóng kéo dài hoặc vận động, tập luyện thể lực quá sức.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân, đặc biệt là nhóm lao động ngoài trời, cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa như bố trí thời gian làm việc hợp lý, hạn chế lao động liên tục trong những khung giờ nắng nóng gay gắt, nghỉ ngơi đầy đủ và bổ sung nước thường xuyên trong suốt quá trình làm việc… Bên cạnh nước uống thông thường, cần chú ý bù điện giải phù hợp đối với những trường hợp lao động nặng hoặc ra nhiều mồ hôi.
Ngoài ra, mỗi người cần lắng nghe những tín hiệu cảnh báo của cơ thể. Khi xuất hiện các biểu hiện bất thường như mệt mỏi kéo dài, đau nhức cơ nhiều, chuột rút, khát nước liên tục, nước tiểu sẫm màu hoặc lượng nước tiểu giảm, cần đến cơ sở y tế có đầy đủ chuyên khoa để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh để tình trạng tiến triển nặng gây ảnh hưởng đến sức khỏe và chức năng thận.
Tuấn Minh
