Một nam bệnh nhân 27 tuổi nhập viện trong tình trạng liệt cánh tay phải, không thể duỗi cổ tay và các ngón tay sau khi ngủ trong tư thế ngồi, đầu tỳ lên tay. Theo lời kể, anh chỉ chợp mắt khoảng 1 giờ trong giờ nghỉ trưa, nhưng khi tỉnh dậy thì cánh tay phải gần như không thể cử động, các ngón tay co quắp.
Trước đó, người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh, không có tiền sử chấn thương hay vận động quá sức. Tình trạng liệt đột ngột khiến sinh hoạt và công việc của anh bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Trong các phương pháp được khuyến nghị, người bệnh chọn y học cổ truyền để điều trị xử trí tình trạng của bình. Và chỉ sau gần 3 tuần tay phải của anh đã cải thiện rõ rệt, lấy lại được vận động duỗi các ngón tay và có thể thực hiện các vận động thô, chủ động hơn trong sinh hoạt, công việc hàng ngày.
Các bác sĩ Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, người bệnh được chẩn đoán liệt dây thần kinh quay, một trong những dây thần kinh chính của đám rối thần kinh cánh tay.
Dây thần kinh này có chức năng chi phối vận động duỗi cổ tay, duỗi các ngón tay và gập cẳng tay. Khi bị tổn thương, người bệnh sẽ mất khả năng duỗi cổ tay và các ngón, hay gọi là hội chứng bàn tay rủ (wrist drop).
Triệu chứng nhận biết bệnh thường gặp là gập duỗi cổ tay yếu hoặc mất hoàn toàn, bàn tay rũ xuống như đang cầm một tờ báo. Không duỗi được các ngón tay (đặc biệt ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa). Tê bì mặt sau cẳng tay và mu bàn tay. Dấu hiệu đặc biệt: Người bệnh không thể hướng mu bàn tay lên trên khi dang tay.
Dưới góc nhìn y học hiện đại, nguyên nhân dẫn đến bệnh do dây thần kinh bị chèn ép kéo dài. Một số nguyên nhân phổ biến: Ngủ gục trên cánh tay (liệt đệm thứ bảy), sử dụng nạng chống nách không đúng cách. Khối u, phình mạch chèn ép dây thần kinh. Chấn thương gãy xương cánh tay (đặc biệt gãy 1/3 giữa cánh tay), sai khớp, vết thương phần mềm. Viêm nhiễm hoặc bệnh lý toàn thân: Đái tháo đường, viêm đa dây thần kinh hoặc biến chứng sau tiêm bắp không đúng vị trí.
Còn dưới góc độ y học cổ truyền, bệnh thuộc phạm vi “chứng tý” hoặc “bại” (liệt) do: Kinh lạc bị bế tắc, khí huyết vận hành không thông suốt trên đường kinh Tam Tiêu, Đại trường (nơi dây thần kinh quay đi qua vùng cánh tay). Ngoại tà xâm nhập: Phong, hàn, thấp làm tổn thương phần kinh cân, gây co rút, teo cơ. Chính khí suy yếu: Tỳ vị hư yếu, khí huyết bất túc, không nuôi dưỡng được cân mạch.
Liệu trình của người bệnh liệt dây thần kinh quay, được thực hiện kết hợp giữa y học cổ truyền và hiện đại. Cố định, giảm phù nề bằng thuốc chống viêm, vitamin nhóm B (B1, B6, B12); Xoa bóp nhẹ nhàng dọc theo cẳng tay. Châm cứu: Chọn các huyệt Khúc Trì, Thủ Tam Lý, Hợp Cốc, Dương Khê, Ngoại Quan, để thông kinh lạc, bổ khí huyết. Điện châm xung tần số thấp: Kích thích phục hồi dẫn truyền thần kinh - cơ.
Các bác sĩ Khoa y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai khuyến nghị: Người bệnh cần phát hiện sớm và điều trị càng sớm càng tốt trong 3-6 tháng đầu, bởi sau giai đoạn này khả năng di chứng sẽ cao hơn. Kiên trì tập phục hồi chức năng mỗi ngày, ngay cả khi mới chỉ cử động được một phần nhỏ (như trường hợp đã duỗi được các ngón tay). Tránh tư thế chèn ép thần kinh như gác tay lên ghế ngủ, đeo balo quá chật vùng nách. Kết hợp điều trị giữa chuyên khoa Nội thần kinh, Phục hồi chức năng và Y học cổ truyền để đạt hiệu quả tối ưu.
Việc chủ quan với những thói quen tưởng chừng vô hại có thể dẫn đến những tổn thương nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu được phát hiện và can thiệp kịp thời, người bệnh hoàn toàn có cơ hội phục hồi chức năng và trở lại cuộc sống bình thường.
(Ảnh: BVCC)
Tuấn Minh
