Châu Âu đang phải chịu đựng đợt nắng nóng thứ hai trong vòng hai tháng , với nhiệt độ tăng vọt lên trên 40 độ C, gây ra điều kiện nguy hiểm trên nhiều khu vực của lục địa đang ấm lên nhanh nhất hành tinh . Pháp đã cấm uống rượu nơi công cộng, Tây Ban Nha đóng cửa khu vực dành cho người hâm mộ World Cup và Anh đang chuẩn bị phá vỡ kỷ lục nhiệt độ tháng Sáu cao nhất mọi thời đại.
Hôm thứ Hai, 26 quốc gia, từ Ireland đến Hy Lạp, đã ban hành cảnh báo nắng nóng khi nhiệt độ tăng cao, tạo nên một trong những đợt nắng nóng tháng Sáu tồi tệ nhất trong lịch sử Tây Âu.
Nhu cầu sử dụng điều hòa của châu Âu tăng cao
Trong bối cảnh cái nóng kéo dài và ngày càng cực đoan, nhu cầu mua máy điều hòa không khí tại châu Âu đang tăng mạnh. Người dân và doanh nghiệp đổ xô tìm mua cả điều hòa di động lẫn điều hòa cố định để đối phó với thời tiết khắc nghiệt, tạo nên làn sóng tiêu dùng chưa từng có tại một khu vực vốn không phổ biến thiết bị làm mát này.
Theo CNN, xu hướng đó mang lại lợi ích lớn cho các nhà sản xuất châu Á như Samsung Electronics (Hàn Quốc), LG Electronics (Hàn Quốc), Midea (Trung Quốc) và Mitsubishi Electric (Nhật Bản). Samsung cho biết doanh số tại các thị trường trọng điểm như Ý, Tây Ban Nha và Pháp đều tăng ở mức hai chữ số trong nửa đầu năm và dự kiến nhu cầu sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong suốt mùa hè.
LG Electronics cũng cho biết các dây chuyền sản xuất điều hòa tại Hàn Quốc đã hoạt động hết công suất từ tháng 4 để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng từ thị trường toàn cầu, đặc biệt là châu Âu.
Trong khi đó, Midea ghi nhận nhu cầu bùng nổ đối với dòng điều hòa di động PortaSplit. Công ty cho biết sản phẩm đã bán hết ở nhiều kênh phân phối sau đợt nắng nóng cuối tháng 5. Do lượng đặt hàng quá lớn, giá máy cũ trên thị trường thậm chí có thời điểm còn cao hơn giá máy mới. Riêng doanh số trên các nền tảng thương mại điện tử tại Đức trong tháng 5 tăng khoảng 37% so với cùng kỳ năm ngoái, còn lượng hàng xuất sang Tây Ban Nha và Pháp tăng tới 108%.
Mitsubishi Electric cũng cho biết doanh số điều hòa tại Pháp, Tây Ban Nha, Anh và Đức tăng mạnh khi các quốc gia này liên tiếp hứng chịu những đợt nắng nóng kỷ lục.
“Tại châu Âu, doanh số bán máy điều hòa không khí rất mạnh, đặc biệt là ở Pháp, Tây Ban Nha, Anh và Đức, những quốc gia bị ảnh hưởng bởi các đợt nắng nóng”, công ty này cho biết.
Sự bùng nổ nhu cầu điều hòa phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong hành vi tiêu dùng của người châu Âu trước tác động của biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, việc phổ cập điều hòa vẫn gặp nhiều trở ngại do phần lớn nhà ở tại châu Âu là các công trình cũ, việc lắp đặt phức tạp và tốn kém. Theo Midea, chi phí lắp đặt một hệ thống điều hòa có thể vượt 1.000 euro, trong khi theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tỷ lệ hộ gia đình sở hữu điều hòa tại châu Âu hiện mới chỉ khoảng 20%, thấp hơn rất nhiều so với các nước châu Á.
Vì sao châu Âu ít dùng điều hòa?
Làn sóng người dân đổ xô mua điều hòa trong mùa hè năm nay đang đánh dấu một sự thay đổi lớn tại châu Âu. Trong nhiều thập kỷ, điều hòa không khí chưa bao giờ là thiết bị phổ biến trên lục địa này. Không phải vì người châu Âu không đủ khả năng chi trả, mà bởi họ gần như không cần đến nó.
Khác với nhiều khu vực ở châu Á hay Bắc Mỹ, phần lớn châu Âu, đặc biệt là Bắc và Tây Âu, từng có khí hậu ôn hòa. Mùa hè thường ngắn, nhiệt độ hiếm khi kéo dài ở mức cực đoan. Những đợt nắng nóng vẫn xuất hiện, nhưng không đủ để biến điều hòa thành nhu cầu thiết yếu.
“Ở châu Âu… chúng tôi đơn giản là không có truyền thống sử dụng điều hòa không khí… bởi vì cho đến gần đây, nó chưa phải là một nhu cầu thiết yếu,” Brian Motherway, người đứng đầu Văn phòng Hiệu quả Năng lượng và Chuyển đổi Toàn diện thuộc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cho biết.
Chính vì vậy, trong suy nghĩ của nhiều người châu Âu, điều hòa từ lâu được xem là một món đồ xa xỉ hơn là thiết bị thiết yếu. Giá điện cao, chi phí lắp đặt và vận hành đắt đỏ càng khiến nhiều gia đình không mặn mà với việc trang bị hệ thống làm mát.
Yếu tố kiến trúc cũng góp phần định hình thói quen này. Tại các nước Nam Âu, nhiều ngôi nhà được xây với tường dày, cửa sổ nhỏ và thiết kế thông gió tự nhiên nhằm hạn chế sức nóng từ bên ngoài. Trong khi đó, phần lớn nhà ở tại Bắc và Tây Âu lại được thiết kế với mục tiêu giữ ấm vào mùa đông, thay vì chống nóng vào mùa hè.
“Chúng tôi chưa từng có thói quen… nghĩ về việc làm thế nào để giữ cho mình mát mẻ vào mùa hè. Đây thực sự là một hiện tượng tương đối mới,” Motherway nói.
Một trở ngại khác là tuổi đời của các công trình. Phần lớn nhà ở châu Âu được xây dựng từ rất lâu trước khi điều hòa trở nên phổ biến. Chỉ riêng tại Anh, cứ sáu ngôi nhà thì có một ngôi được xây trước năm 1900. Việc lắp đặt hệ thống điều hòa trung tâm cho những công trình này không chỉ tốn kém mà còn gặp nhiều rào cản kỹ thuật.
Theo Richard Salmon, Giám đốc Công ty Air Conditioning Company tại Anh, đôi khi trở ngại lớn nhất lại đến từ các quy định về quy hoạch và bảo tồn. Nhiều đơn xin lắp đặt điều hòa bị từ chối vì dàn nóng ngoài trời ảnh hưởng đến diện mạo của các khu phố cổ hoặc các tòa nhà được xếp hạng di sản.
Bên cạnh đó, chính sách khí hậu cũng khiến điều hòa không được khuyến khích. Liên minh châu Âu đặt mục tiêu đạt trung hòa carbon vào năm 2050, trong khi điều hòa là thiết bị tiêu thụ nhiều điện năng và đồng thời thải nhiệt ra môi trường. Một nghiên cứu tại Paris cho thấy việc sử dụng điều hòa có thể làm nhiệt độ ngoài trời tăng thêm từ 2 đến 4°C ở khu vực đô thị. Vì vậy, nhiều nước đã áp dụng các biện pháp hạn chế. Năm 2022, Tây Ban Nha quy định nhiệt độ điều hòa tại các không gian công cộng không được thấp hơn 27°C nhằm tiết kiệm năng lượng.
Bài toán mới của châu Âu
Tuy nhiên, những giả định từng đúng trong nhiều thập kỷ đang dần không còn phù hợp. Châu Âu hiện là lục địa nóng lên nhanh nhất thế giới, với tốc độ tăng nhiệt gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Những đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện thường xuyên hơn, kéo dài hơn và gây ảnh hưởng nghiêm trọng hơn đến sức khỏe cũng như đời sống người dân.
Điều đó đặt châu Âu trước một bài toán khó: chấp nhận sử dụng ngày càng nhiều điều hòa để thích ứng với khí hậu mới, hay tìm kiếm những giải pháp khác ít tiêu tốn năng lượng hơn.
“Nhà cửa của chúng tôi cần phải có khả năng chống chịu không chỉ với cái lạnh, mà còn với cái nóng ngày càng khắc nghiệt,” Yetunde Abdul, Giám đốc Hội đồng Xây dựng Xanh Vương quốc Anh, nhận định.
Dù còn nhiều tranh cãi, xu hướng sử dụng điều hòa tại châu Âu đang tăng rất nhanh. IEA dự báo số lượng máy điều hòa trong Liên minh châu Âu có thể đạt khoảng 275 triệu chiếc vào năm 2050, cao gấp hơn hai lần so với năm 2019.
Richard Salmon cho biết nhu cầu lắp đặt điều hòa dân dụng tại công ty ông đã tăng hơn ba lần chỉ trong vòng 5 năm qua. “Đặc biệt, đợt nắng nóng này đã đẩy mọi thứ lên mức cao ngất trời… Mọi người không thể hoạt động bình thường khi bị nóng bức lúc 3 giờ sáng.”
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo điều hòa chỉ là giải pháp trước mắt. Nếu tiếp tục phụ thuộc vào điện sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch, việc sử dụng điều hòa sẽ tạo ra một vòng luẩn quẩn: càng nóng thì càng dùng nhiều điều hòa, càng dùng nhiều điều hòa thì lượng phát thải càng lớn, khiến Trái Đất tiếp tục nóng lên.
Chuyên gia Motherway nhấn mạnh: "Vì mỗi chiếc máy điều hòa không khí bán ra ngày nay đều dẫn đến việc tiêu thụ năng lượng và phát thải trong một hoặc hai thập kỷ tới. Vì vậy, điều quan trọng là chúng ta phải làm đúng ngay từ đầu".
An An (Theo CNN)
