Đào khoai lên, nông dân thấy mềm nhũn “như đã luộc”
Chỉ khoảng một tuần trước, ruộng khoai của ông Lee Sang-hyuk ở huyện Yanggu, tỉnh Gangwon vẫn trông bình thường. Nhưng khi người nông dân bắt đầu đào đất để kiểm tra, thứ xuất hiện trước mắt lại là những củ khoai mềm nhũn, mất kết cấu và gần như không còn giá trị thu hoạch.
“Giống như khoai tây đã luộc”, ông Lee mô tả tình trạng những củ khoai khi trả lời đài SBS của Hàn Quốc. Điều khiến ông lo lắng hơn là hiện tượng này không chỉ xuất hiện trên một vài khoảnh ruộng riêng lẻ. “Không phải chỉ một hay hai cánh đồng bị như vậy. Tôi thậm chí không biết phải diễn tả thế nào. Thật sự rất buồn”, ông nói.
Yanggu nằm ở tỉnh Gangwon, vùng miền núi phía đông bắc Hàn Quốc và cách Seoul khoảng 130 km. Mùa hè năm nay, nơi vốn được biết đến với khí hậu tương đối mát mẻ cũng không thoát khỏi những đợt nhiệt cực đoan. Nhiệt độ cao kéo dài khiến đất nóng lên, cây trồng chịu stress nhiệt và những củ khoai vốn nằm an toàn dưới mặt đất cũng bị ảnh hưởng.
Cụm từ “khoai bị luộc dưới đất” sau đó xuất hiện trên nhiều mặt báo quốc tế, nhưng không nên hiểu theo nghĩa những củ khoai thực sự đạt đến nhiệt độ để được nấu chín. Đây là cách người nông dân mô tả tình trạng củ bị mềm, bở và hư hỏng vì nhiệt độ đất quá cao. Dù vậy, hình ảnh những củ khoai vừa đào lên đã không còn khả năng bán cho thấy mức độ bất thường của mùa hè mà nông dân Hàn Quốc đang trải qua.
Ngày 2/8, thành phố Yangsan thuộc tỉnh Nam Gyeongsang ghi nhận nhiệt độ 42,5°C. Theo Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc, đây là mức nhiệt cao nhất được ghi nhận tại nước này kể từ khi hệ thống quan trắc khí tượng hiện đại bắt đầu vào năm 1904. Kỷ lục mới khiến mùa hè 2026 trở thành một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử khí tượng Hàn Quốc.
Cách Yanggu hàng trăm kilomet về phía nam, những người trồng dưa hấu ở Gwangju cũng đang đối mặt với một cảnh tượng tương tự.
Nông dân Hong Kyung-hee kể với KBS rằng những quả dưa hấu trên ruộng trước đó vẫn hoàn toàn bình thường. Ruột dưa tốt, độ ngọt đạt yêu cầu và chúng lẽ ra có thể được bán với giá cao. Nhưng chỉ sau khoảng ba ngày, mọi thứ thay đổi nhanh chóng: phần ruột trở nên mềm nhũn và những quả dưa không còn giá trị thương mại.
Điều khiến câu chuyện đặc biệt đáng chú ý là ông Hong không phải một người mới bước vào nghề. “Trong 50 năm làm nông, đây là lần đầu tiên tôi gặp chuyện này”, ông nói.
Tại Damyang, tỉnh Nam Jeolla, nông dân trồng dâu Yoon Woo-ha cũng mất những cây giống đã dành ba tháng chăm sóc. Vấn đề không chỉ nằm ở số cây chết. Theo The Guardian, trường hợp của bà còn cho thấy một khoảng trống khác mà nông dân phải đối mặt: không phải mọi thiệt hại do thời tiết cực đoan đều nằm trong phạm vi được bảo hiểm nông nghiệp chi trả.
Lao động che ô để tránh cái nắng gay gắt khi đợt nắng nóng bao trùm nước này. Ảnh: YNA
Các loại trái cây cũng chịu tác động rõ rệt. Một số vườn táo xuất hiện tình trạng cháy nắng, khi phần quả hướng trực tiếp về phía mặt trời bị bỏng và đổi màu. Những quả đào có thể nứt ngay khi vẫn còn trên cây. Nông dân trồng táo Cheon Jeong-tae nói với SBS rằng những cây đáng lẽ đang bước vào giai đoạn lên màu để chuẩn bị cho vụ thu hoạch trước lễ Chuseok cuối tháng 9 đã ngừng phát triển bình thường.
Những gì xảy ra trong mùa hè này vì thế không còn là câu chuyện của riêng một loại nông sản. Nhiệt độ cao đang tác động đồng thời lên nhiều mắt xích của sản xuất nông nghiệp, từ cây giống, quá trình sinh trưởng, chất lượng quả cho tới thời điểm thu hoạch.
Thiệt hại cũng lan sang ngành chăn nuôi và thủy sản. Theo số liệu được các cơ quan nông nghiệp và thủy sản Hàn Quốc công bố và truyền thông cập nhật giữa tháng 8, gần một triệu vật nuôi đã chết, trong khi số cá nuôi chết đã lên tới khoảng 1,83 triệu con. Con số này cao hơn mức hơn 900.000 vật nuôi và 1,4 triệu cá nuôi được ghi nhận trong các báo cáo trước đó, cho thấy thiệt hại tiếp tục tăng trong thời gian đợt nóng kéo dài.
Một nông dân lau mồ hôi giữa thời tiết nóng như thiêu đốt tại Hwaseong, tỉnh Gyeonggi, Hàn Quốc. Ảnh: AJP.
Đợt nóng còn trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng. Hệ thống giám sát bệnh liên quan đến nhiệt của Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) ghi nhận hàng chục trường hợp tử vong nghi liên quan đến bệnh do nhiệt trong mùa hè. Khi sử dụng những con số này, cần lưu ý KDCA phân loại đây là “suspected deaths from heat-related illness”, tức các trường hợp tử vong nghi liên quan đến bệnh do nhiệt được ghi nhận qua hệ thống giám sát, thay vì số tử vong cuối cùng đã được xác nhận bằng thống kê tử vong quốc gia.
Khi thời tiết cực đoan không còn là chuyện của một mùa hè
Trước quy mô của đợt nóng, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung nhận định nước này đang đối mặt với thời tiết cực đoan “không giống bất cứ điều gì chúng ta từng trải qua”, đồng thời yêu cầu xem xét lại căn bản hệ thống ứng phó khủng hoảng quốc gia trong bối cảnh những hiện tượng như vậy có nguy cơ trở thành trạng thái bình thường mới.
Với ngành nông nghiệp, bài toán thậm chí phức tạp hơn. Người nông dân không chỉ cần vượt qua một vụ mùa thất bát mà còn phải tính đến khả năng những điều kiện từng được xem là bất thường sẽ xuất hiện thường xuyên hơn.
Ngay từ đầu năm 2026, báo nông nghiệp Nongmin của Hàn Quốc khi phân tích Báo cáo Đánh giá Khủng hoảng Khí hậu Hàn Quốc 2025 đã chỉ ra rằng tác động của biến đổi khí hậu đã được quan sát trên những cây trồng ngoài đồng như lúa mạch và khoai tây, với biểu hiện là suy giảm năng suất và chất lượng. Nhiệt độ trung bình năm của Hàn Quốc trong năm 2023 và 2024 lần lượt đứng thứ hai và thứ nhất trong lịch sử quan trắc vào thời điểm báo cáo được tổng hợp.
Sự thay đổi đã bắt đầu phản ánh ngay trong lựa chọn giống cây trồng. Nongmin từng ghi nhận tại những vùng trồng khoai nhà kính lớn, giống khoai Sumi vốn phổ biến đang mất dần thị phần, một phần vì khả năng chịu nhiệt kém, trong khi các giống mới có năng suất và khả năng thích nghi tốt hơn được nông dân lựa chọn nhiều hơn.
Mùa hè khắc nghiệt năm nay cũng không phải hiện tượng riêng của Hàn Quốc. Nhật Bản ghi nhận nhiệt độ từ 40°C trở lên tại nhiều địa điểm; Hong Kong chạm 36,9°C, mức cao nhất trong lịch sử quan trắc của thành phố; trong khi một trạm khí tượng tại Tân Cương, Trung Quốc ghi nhận mức 50°C trong tháng 7. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới, tốc độ ấm lên của châu Á trong giai đoạn 1991-2025 vào khoảng gấp đôi ba thập niên trước đó.
Giáo sư June-Yi Lee, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Quốc gia Pusan, cho rằng đợt nóng trong khu vực có thể hình thành từ sự kết hợp của các mô hình hoàn lưu khí quyển với nền nhiệt toàn cầu đang tăng. Khi nhiệt độ trung bình tiếp tục đi lên, các đợt nóng được dự báo sẽ xuất hiện thường xuyên và dữ dội hơn, đồng thời nguy cơ xảy ra liên tiếp nhiều hiện tượng cực đoan như nắng nóng và mưa lớn cũng gia tăng.
Trên những cánh đồng ở Yanggu, những khái niệm lớn như “khủng hoảng khí hậu” hay “thích ứng nông nghiệp” cuối cùng lại hiện ra dưới một hình thức rất cụ thể: người nông dân đào xuống mảnh đất quen thuộc và nhận về những củ khoai đã mềm nhũn trước khi kịp thu hoạch. Sau một mùa hè phá vỡ kỷ lục hơn một thế kỷ, câu hỏi đối với nông nghiệp Hàn Quốc không chỉ là vụ mùa năm nay mất bao nhiêu, mà còn là những loại cây nào có thể tiếp tục được trồng, bằng phương pháp nào và với mức rủi ro ra sao nếu những mùa hè như thế này ngày càng ít “bất thường” hơn.
Nguồn: The Guardian, KDCA, Nongmin Shinmun
Minh Ngọc
