Theo thông tin do Hãng tin AP dẫn lại, NASA xác nhận một phi hành đoàn gồm bốn phi hành gia quốc tịch Mỹ, Nhật Bản và Nga sẽ trở về Trái Đất sớm hơn dự kiến, chỉ vài ngày sau khi cơ quan này phát hiện một thành viên gặp vấn đề về sức khỏe. Đây là quyết định hiếm hoi trong lịch sử hoạt động của Trạm vũ trụ quốc tế, nơi các nhiệm vụ thường được lên kế hoạch chi tiết từ nhiều năm trước và rất ít khi thay đổi đột ngột.
Đáng chú ý, NASA đã ngay lập tức hủy bỏ chuyến đi bộ ngoài không gian đầu tiên của năm, vốn được coi là một nhiệm vụ quan trọng nhằm chuẩn bị cho việc mở rộng hệ thống pin mặt trời, giúp tăng cường nguồn cung năng lượng cho trạm. Tuy nhiên, cơ quan này không công bố danh tính phi hành gia gặp vấn đề sức khỏe cũng như chi tiết về tình trạng y tế, viện dẫn lý do bảo mật thông tin cá nhân.
Tiến sĩ James Polk, giám đốc y tế và sức khỏe trưởng của NASA, nhấn mạnh rằng đây không phải là một tình huống khẩn cấp xảy ra trên trạm vũ trụ. Phi hành gia gặp vấn đề hiện đã ổn định, song NASA vẫn quyết định “thận trọng tối đa” để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho toàn bộ phi hành đoàn.
Theo ông Polk, đây là lần đầu tiên trong lịch sử, NASA phải tiến hành một cuộc sơ tán y tế khỏi Trạm vũ trụ quốc tế, dù trước đó các phi hành gia từng được điều trị trên quỹ đạo với những vấn đề sức khỏe tương đối nhẹ như đau răng hoặc đau tai.
Phi hành đoàn chuẩn bị trở về Trái Đất đã đến Trạm vũ trụ quốc tế vào tháng 8 năm ngoái bằng tàu SpaceX, với kế hoạch lưu trú ít nhất sáu tháng. Thành phần nhóm gồm hai phi hành gia NASA là Zena Cardman và Mike Fincke, phi hành gia Kimiya Yui của Nhật Bản và Oleg Platonov của Nga.
Trong đó, Mike Fincke là một gương mặt dày dạn kinh nghiệm với bốn lần đặt chân lên trạm vũ trụ, còn Kimiya Yui từng có một chuyến bay trước đó. Ngược lại, Zena Cardman và Oleg Platonov mới lần đầu tham gia một sứ mệnh không gian.
Theo kế hoạch ban đầu, Mike Fincke và Zena Cardman sẽ đảm nhận chuyến đi bộ ngoài không gian nhằm thực hiện các công tác chuẩn bị kỹ thuật cho việc triển khai các tấm pin mặt trời mới. Đây là một phần trong nỗ lực duy trì và nâng cấp Trạm vũ trụ quốc tế, vốn đã hoạt động liên tục hơn hai thập kỷ. Việc hủy bỏ nhiệm vụ này cho thấy sự cố y tế đã ảnh hưởng trực tiếp tới lịch trình khoa học và kỹ thuật đã được xây dựng từ trước.
Phản hồi trước quyết định khó khăn này, quản trị viên NASA Jared Isaacman khẳng định an toàn của phi hành gia luôn là ưu tiên hàng đầu. Ông bày tỏ sự tự hào về phản ứng nhanh chóng và phối hợp hiệu quả của toàn bộ cơ quan trong việc xử lý tình huống, dù phải chấp nhận những gián đoạn không mong muốn đối với các kế hoạch đang triển khai.
Hiện tại, Trạm vũ trụ quốc tế vẫn có ba phi hành gia khác tiếp tục sinh sống và làm việc. Nhóm này gồm Chris Williams của NASA và hai phi hành gia Nga là Sergei Mikaev và Sergei Kud-Sverchkov. Họ được phóng lên quỹ đạo vào tháng 11 bằng tàu Soyuz và dự kiến sẽ hoàn thành nhiệm vụ kéo dài tám tháng, trở về Trái Đất vào mùa hè tới.
Sự việc lần này một lần nữa cho thấy những thách thức đặc biệt của y học không gian, nơi mọi tình huống y tế đều trở nên phức tạp hơn rất nhiều so với trên mặt đất. Trong môi trường vi trọng lực, khả năng chẩn đoán, điều trị và ứng phó khẩn cấp đều bị giới hạn, buộc các cơ quan vũ trụ phải luôn chuẩn bị cho những kịch bản hiếm gặp nhất.
Trong bối cảnh đó, NASA vẫn đang hướng tới tương lai dài hạn của Trạm vũ trụ quốc tế. Cơ quan này đã giao cho SpaceX nhiệm vụ đưa trạm ra khỏi quỹ đạo vào cuối năm 2030 hoặc đầu năm 2031, với kế hoạch tái nhập khí quyển một cách an toàn trên đại dương. Trước thời điểm đó, ISS vẫn đóng vai trò là phòng thí nghiệm quỹ đạo quan trọng bậc nhất của nhân loại.
Quyết định sơ tán y tế lần đầu tiên trong lịch sử ISS không chỉ phản ánh sự thận trọng của NASA, mà còn nhấn mạnh rằng dù công nghệ vũ trụ đã đạt nhiều bước tiến vượt bậc, yếu tố con người vẫn luôn là trung tâm và cần được bảo vệ tuyệt đối trong mọi sứ mệnh vượt ra ngoài Trái Đất.
Đức Khương
