Buổi sáng thức dậy, nhiều người có thói quen bắt đầu ngày mới bằng một tách cà phê hoặc trà. Trang Verywell Health cho biết cả hai loại đồ uống này đều chứa caffeine - chất có khả năng kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp tăng sự tỉnh táo và khả năng tập trung, đồng thời được cho là có tiềm năng chống oxy hóa và hỗ trợ sức khỏe. Tuy nhiên, xét về hiệu quả tỉnh táo, phản ứng của cơ thể và tác động lâu dài, cà phê và trà lại có những khác biệt riêng, nên lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào thể trạng và lối sống của mỗi người.
Cà phê “đánh thức” nhanh, trà dịu nhẹ hơn
Chuyên gia dinh dưỡng Brittany Lubeck cho biết, xét về khả năng tạo sự tỉnh táo, cà phê thường mang lại hiệu quả rõ rệt và nhanh hơn. Một tách cà phê trung bình chứa khoảng 95 mg caffeine, cao hơn phần lớn các loại trà, giúp nhanh chóng tăng mức độ tỉnh táo, đặc biệt phù hợp với những người cần vào guồng công việc ngay hoặc cần “nạp năng lượng” trước khi tập luyện buổi sáng.
Tuy nhiên, tác động mạnh và nhanh này cũng có thể đi kèm các tác dụng phụ rõ rệt như tim đập nhanh, bồn chồn, thậm chí cảm giác mệt mỏi sau khi caffeine hết tác dụng.
Ngược lại, trà mang lại hiệu ứng tỉnh táo nhẹ nhàng nhưng kéo dài hơn. Dù hàm lượng caffeine thấp hơn, trà lại chứa L-theanine, một hợp chất có khả năng điều hòa phản ứng thần kinh, giúp duy trì sự tập trung ổn định mà ít gây căng thẳng hay lo âu.
Vì vậy, với những người nhạy cảm với caffeine hoặc muốn duy trì sự tập trung trong thời gian dài thay vì kích thích tức thì, trà thường là lựa chọn phù hợp hơn.
Cùng chống viêm nhưng khác nguồn hoạt chất
Về lợi ích sức khỏe, cà phê và trà có nhiều điểm tương đồng. Cả hai đều giàu chất chống oxy hóa, giúp chống lại các gốc tự do, giảm viêm và có liên quan đến việc cải thiện sức khỏe tim mạch, kiểm soát đường huyết cũng như duy trì chức năng não bộ. Sự khác biệt nằm ở nguồn gốc các hoạt chất: trà cung cấp catechin và EGCG - nhóm polyphenol đặc biệt dồi dào trong trà xanh; trong khi cà phê chứa các hợp chất như axit chlorogenic, cũng có khả năng chống viêm.
Xét sâu hơn, trà mang lại lợi ích trên nhiều phương diện. Trà đen có thể hỗ trợ cải thiện tuần hoàn máu, huyết áp, đồng thời góp phần cân bằng hệ vi sinh đường ruột và điều hòa căng thẳng. Trà xanh, nhờ hàm lượng chất chống oxy hóa cao, được nghiên cứu rộng rãi về vai trò trong bảo vệ tim mạch, cải thiện nhận thức và kiểm soát đường huyết.
Cà phê cũng đã được nghiên cứu toàn diện. Tiêu thụ ở mức vừa phải được ghi nhận có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính, bao gồm bệnh tim, tăng huyết áp, tiểu đường type 2, thậm chí một số loại ung thư và bệnh thoái hóa thần kinh. Những lợi ích này được cho là nhờ các hợp chất hoạt tính sinh học đa dạng trong cà phê với đặc tính chống oxy hóa và chống viêm.
Lưu ý lượng caffeine và các chất bổ sung
Dù lựa chọn cà phê hay trà, việc kiểm soát lượng caffeine nạp vào cơ thể vẫn rất quan trọng. Khuyến nghị chung là người trưởng thành không nên tiêu thụ quá 400 mg caffeine mỗi ngày, trong khi phụ nữ mang thai nên giới hạn dưới 200 mg. Việc tiêu thụ quá mức có thể gây ra các triệu chứng như tim đập nhanh, lo âu, mất ngủ hoặc buồn nôn.
Trẻ em, thanh thiếu niên, người có tiền sử lo âu, trào ngược dạ dày thực quản hoặc tăng huyết áp cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng caffeine. Ngoài ra, những người đang dùng một số loại thuốc cũng nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
Đáng lưu ý, giá trị dinh dưỡng của đồ uống còn phụ thuộc vào các thành phần đi kèm. Việc thêm quá nhiều đường, kem béo hoặc các sản phẩm sữa giàu chất béo có thể làm giảm, thậm chí triệt tiêu những lợi ích vốn có đối với sức khỏe.
Nguyệt Hạ (Theo World Journal)
