Không phải lúc nào nợ nần cũng là chuyện xấu, đơn cử như việc nợ mua nhà hoặc vay nợ để đi học,... đó là những khoản nợ chính đáng. Chưa kể trong cuộc sống, sẽ có lúc có việc lớn phải lo, vay mượn là chuyện dễ hiểu. Tuy nhiên, nếu khoản nợ đó là nợ trả góp vay tiêu dùng, câu chuyện sẽ rất khác.
Nếu khoản vay trong khả năng thanh toán, mua trước - trả sau có thể là quyết định giúp tối ưu nhiều mặt. Còn không, chắc chắn sẽ thành bể nợ. Tâm sự của bạn trẻ trong câu chuyện dưới đây, tiếc thay, lại là một trường hợp ngập trong nợ nần vì các khoản vay tiêu dùng như vậy.
“Hiện tại em nợ tầm 80 triệu… 1 tháng phải đóng tầm 13-14 triệu do thời hạn trả góp em để ít. Công việc thì hiện tại em mới nghỉ nên mất khả năng trả nợ. Hiện tại em có 2 hướng là tạm thời ngưng trả để khi nào có thì sẽ trả từng khoản nhỏ trước, hoặc liên hệ với các bên để đàm phán giãn nợ giảm lãi nhưng tỉ lệ rất thấp. Mong anh/chị tư vấn giúp em với ạ” - Người này viết.
Trong phần bình luận, đa số mọi người đều thẳng thắn: Đã vay tín dụng của công ty tài chính, thì chẳng ở đâu cho “giãn nợ, giảm lãi”. Suy tính như vậy là quá thiếu kiến thức, chưa kể vay trả góp mà để vỡ nợ, đang có nợ mà còn dám nghỉ việc khi chưa có tài chính dự phòng thì đúng là không thông cảm được.
“Quá nhiều sai lầm. Thứ nhất là nghỉ việc khi đang có nợ và chưa có phương án dự phòng tài chính. Thứ hai là vay trả góp quá nhiều. Thứ ba là vay của các công ty tài chính, lãi suất thường cao hơn vay ngân hàng. Thứ tư là thiếu kiến thức, làm gì có chỗ nào cho vay mà xong lại cho giãn nợ giảm lãi được. Giờ 1 là chấp nhận nợ xấu, bản thân và người thân bị làm phiền. 2 là thành thật nhờ bố mẹ giúp trả được khoản nào hay khoản đó, mà trả được hết thì tốt, rồi mình tập trung làm việc kiếm tiền trả lại cho bố mẹ sau. Và đừng bao giờ vấp phải thói quen vay tiền để chi tiêu như thế này nữa” - Một người phân tích.
“Tháng trả từng kia tiền nợ mà dám nghỉ việc thì kể cũng liều, trừ khi là bị cho nghỉ thì còn tạm thông cảm được. Không biết bạn này có khó khăn gì không mà sao lại toàn vay app thế kia, trả đúng hạn thì các khoản vay này lãi suất đã cao rồi, giờ còn trả chậm nữa thì lãi mẹ đẻ lãi con” - Một người bình luận.
“Bán bớt điện thoại hay đồ linh tinh không cần thiết đi mà trả nợ. Mượn người thân mà trả nợ. Tìm cách chuyển nợ từ chỗ lãi cao sang chỗ lãi thấp. Bằng mọi cách phải đi làm để có tiền, đừng để mình thất nghiệp. Chưa tìm được việc thì bưng bê phục vụ, chạy xe ôm, làm shipper,... làm hết không chê việc. Lấy đây làm bài học mà tự ghi nhớ cho sau này nhé. Chứ giờ em để nợ xấu thì giả sử về sau có muốn vay mua nhà hay làm ăn kinh doanh là rất khó” - Một người khuyên.
“Bây giờ nhiều công ty tài chính cho vay tín chấp, giải ngân nhanh, cũng không thẩm định hồ sơ hay yêu cầu chứng minh thu nhập. Thế nên cứ thiếu tiền tiêu là vay ngay được, mà nó lại là cái bẫy, vay thì dễ mà trả chưa chắc đã dễ. Mọi người nhất là các bạn trẻ nên xem đây là bài học, nợ xấu ảnh hưởng cả gia đình và tương lai sau này của mình” - Một người nhấn mạnh.
Vì sao cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định vay tiêu dùng?
Nếu bạn chưa biết: Vay tiêu dùng là hình thức vay vốn tại ngân hàng hoặc công ty tài chính, giúp cá nhân/hộ gia đình chi trả cho các nhu cầu đời sống như mua sắm, sửa nhà, xe cộ, du lịch, hay khám chữa bệnh mà không cần tích lũy đủ tiền trước. Khoản vay thường được trả góp cả gốc và lãi định kỳ.
Vay tiêu dùng không xấu, nhưng cần tuyệt đối cẩn trọng, vì sao?
1. Gây áp lực lên dòng tiền cá nhân
Khoản trả nợ cố định hàng tháng có thể trở thành một nghĩa vụ kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chi tiêu và tiết kiệm. Khi thu nhập không tăng tương ứng hoặc phát sinh chi phí đột xuất, việc duy trì lịch trả nợ đúng hạn sẽ trở nên khó khăn hơn. Điều này khiến ngân sách cá nhân kém linh hoạt, hạn chế khả năng ứng phó với những thay đổi trong cuộc sống.
2. Dễ hình thành thói quen chi tiêu vượt khả năng
Việc tiếp cận nguồn tiền vay nhanh chóng có thể khiến ranh giới giữa “có khả năng chi trả” và “muốn sở hữu ngay” trở nên mờ nhạt. Nếu không kiểm soát tốt, người vay dễ rơi vào trạng thái tiêu dùng dựa trên kỳ vọng thu nhập tương lai, thay vì dựa trên nguồn lực hiện có. Lâu dần, điều này có thể hình thành thói quen tài chính thiếu bền vững.
3. Ảnh hưởng đến kế hoạch tài chính dài hạn
Khi một phần thu nhập bị “khóa” vào các khoản trả nợ, khả năng tích lũy cho mục tiêu dài hạn như mua nhà, đầu tư hay dự phòng tài chính sẽ bị thu hẹp. Việc ưu tiên trả nợ trong thời gian dài có thể làm chậm tiến độ đạt được các mục tiêu lớn, đặc biệt với những khoản vay tiêu dùng không mang lại giá trị gia tăng.
4. Rủi ro khi thu nhập biến động
Trong bối cảnh thu nhập có thể thay đổi do công việc, sức khỏe hoặc các yếu tố khác, việc duy trì nghĩa vụ trả nợ cố định trở thành một rủi ro cần cân nhắc. Nếu không có quỹ dự phòng đủ lớn, người vay có thể rơi vào tình trạng bị động khi thu nhập giảm, từ đó phát sinh thêm áp lực tài chính không cần thiết.
Tóm lại, vay tiêu dùng không phải lúc nào cũng là lựa chọn xấu, nhưng cần được cân nhắc kỹ về mục đích, khả năng trả nợ và tác động lâu dài. Việc hạn chế vay, hoặc chỉ vay khi thực sự cần thiết và trong tầm kiểm soát, sẽ giúp giữ được sự ổn định tài chính và linh hoạt trong quản lý tiền bạc.
Ngọc Linh
