Khi đi làm, mạng xã hội đôi khi không còn hoàn toàn là không gian riêng tư. Trong danh sách bạn bè có thể có sếp, đồng nghiệp, khách hàng hay đối tác làm ăn. Một bài đăng tưởng chừng chỉ để giải tỏa cảm xúc hoặc chia sẻ niềm vui cá nhân cũng có thể được những người này nhìn thấy và hình thành ấn tượng về chủ nhân tài khoản.
Điều đó không có nghĩa dân công sở phải biến trang cá nhân thành một chiếc CV trực tuyến, càng không phải lúc nào cũng cần đăng những nội dung tích cực để làm hài lòng người khác. Tuy nhiên, khi ranh giới giữa các mối quan hệ cá nhân và công việc ngày càng dễ giao thoa trên mạng xã hội, cách chúng ta lựa chọn nội dung để chia sẻ cũng cần được cân nhắc hơn.
Một bài viết trên Tencent Cloud từng đề cập đến ba nhóm nội dung người đi làm nên thận trọng khi đăng lên WeChat Moments (tương tự tính năng Bảng tin của Facebook): than phiền tiêu cực, khoe khoang quá đà và tiết lộ thông tin quan trọng của công ty. Đây đều là những tình huống khá quen thuộc trong đời sống công sở, nhưng không phải ai cũng nhận ra những hệ quả có thể phát sinh từ một lần đăng bài thiếu cân nhắc.
1. Đăng bài bóng gió, than phiền về sếp và đồng nghiệp
Đi làm khó tránh khỏi những ngày không suôn sẻ: bị sếp nhắc nhở, bất đồng với đồng nghiệp, công sức chưa được ghi nhận hoặc phải xử lý một đầu việc ngoài dự kiến. Khi cảm thấy ấm ức, nhiều người có xu hướng đăng một dòng trạng thái đầy ẩn ý lên mạng xã hội để giải tỏa.
Những câu như “Đúng là không thể làm việc với người thiếu năng lực”, “Có những người chỉ giỏi nhận công về mình” hay “Đi làm mới hiểu lòng người” có thể không nhắc đích danh bất kỳ ai. Thế nhưng, nếu thời điểm đăng bài trùng với một cuộc tranh luận trong công ty, người đọc vẫn có thể dễ dàng liên tưởng đến những cá nhân hoặc sự việc cụ thể.
Vấn đề không nằm ở việc nhân viên không được phép bày tỏ cảm xúc tiêu cực. Ai cũng có quyền chia sẻ những điều khiến mình mệt mỏi, và việc phàn nàn về một vấn đề trong công việc cũng không mặc nhiên là thiếu chuyên nghiệp. Tuy nhiên, những bài đăng bóng gió, công kích cá nhân hoặc biến mâu thuẫn nội bộ thành chuyện công khai có thể khiến tình hình trở nên phức tạp hơn.
2. Biến mạng xã hội thành nơi khoe thành tích, hơn thua với đồng nghiệp
Chia sẻ niềm vui khi được thăng chức, hoàn thành một dự án khó hoặc nhận được lời khen từ khách hàng là điều hoàn toàn bình thường. Không ai cần phải giấu đi thành quả của mình chỉ vì sợ người khác nghĩ rằng bản thân đang khoe khoang.
Tuy nhiên, ranh giới giữa chia sẻ thành tích và cố tình thể hiện mình vượt trội hơn người khác đôi khi nằm ở cách diễn đạt.
Ví dụ, thay vì chỉ kể về kết quả một dự án, có người lại đăng những câu như “Cuối cùng cũng có người làm được việc, chứ không phải ai cũng chỉ biết nói” hoặc “Không có mình chắc cả nhóm chẳng biết xoay xở thế nào”. Dù không nhắc tên đồng nghiệp, cách diễn đạt này vẫn có thể tạo cảm giác người viết đang hạ thấp đóng góp của người khác để nâng bản thân lên.
Một trường hợp khác là liên tục đăng những nội dung nhấn mạnh chức vụ, mức thu nhập, quan hệ với cấp trên hoặc những thành tích được trình bày theo hướng phô trương. Nếu đi kèm với việc so sánh, mỉa mai hay ám chỉ người khác kém cỏi, bài đăng rất dễ tạo ra cảm giác hơn thua thay vì đơn thuần chia sẻ niềm vui.
Trong môi trường làm việc, thành tích cá nhân là điều đáng ghi nhận, nhưng kết quả của một dự án còn có thể đến từ sự phối hợp của nhiều người. Việc liên tục biến thành công thành cơ hội để chứng minh mình giỏi hơn đồng nghiệp có thể khiến người đọc đặt câu hỏi về cách người đăng nhìn nhận đóng góp của tập thể.
Nếu muốn chia sẻ một dấu mốc đáng nhớ, có thể tập trung vào kết quả đạt được, những điều đã học được hoặc sự hỗ trợ từ những người cùng tham gia. Cách thể hiện này vẫn giúp người khác hiểu về năng lực của bạn mà không cần đặt ai vào vị trí thấp hơn.
Điều đáng lưu ý không phải là người có EQ cao thì tuyệt đối không khoe thành tích, mà là họ biết cách thể hiện niềm vui của mình mà không biến nó thành màn so sánh với người khác.
3. Đăng ảnh chụp màn hình công việc, tiết lộ thông tin nội bộ
Nếu hai trường hợp trên chủ yếu liên quan đến cách người khác nhìn nhận thái độ và cách ứng xử của bạn, việc tiết lộ thông tin nội bộ còn có thể dẫn đến những rủi ro cụ thể hơn.
Không ít người có thói quen đăng ảnh bàn làm việc, khoe một dự án mới, chia sẻ đoạn trò chuyện với đồng nghiệp hoặc chụp lại tài liệu đang xử lý để cập nhật công việc. Những nội dung này thoạt nhìn có vẻ vô hại, nhưng đôi khi lại để lộ thông tin không dành cho công chúng.
Chẳng hạn, một bức ảnh chụp màn hình máy tính có thể vô tình hiển thị tên khách hàng, dữ liệu kinh doanh, thông tin cá nhân, nội dung trao đổi nội bộ hoặc những chi tiết về một dự án chưa được công bố. Tương tự, việc đăng ảnh chụp cuộc trò chuyện với sếp hay đồng nghiệp mà chưa được sự đồng ý cũng có thể ảnh hưởng đến quyền riêng tư và mối quan hệ giữa các bên.
Đặc biệt, với những người làm việc trong lĩnh vực tài chính, công nghệ, truyền thông, nhân sự hoặc thường xuyên tiếp xúc với dữ liệu khách hàng, việc chia sẻ thiếu kiểm soát có thể gây ra hệ quả vượt xa chuyện bị đồng nghiệp đánh giá không tốt.
Theo nguyên tắc sử dụng mạng xã hội trong môi trường công việc, nội dung được chia sẻ cần tuân thủ các quy định bảo mật và chính sách liên quan của doanh nghiệp. Không phải mọi thông tin biết được trong quá trình làm việc đều có thể công khai chỉ vì người đăng đã tiếp cận chúng.
Đây không chỉ là câu chuyện EQ, mà còn liên quan đến ý thức bảo mật, sự tôn trọng quyền riêng tư và trách nhiệm nghề nghiệp. Một bài đăng có thể được xóa đi, nhưng không có gì bảo đảm những người đã nhìn thấy hoặc lưu lại nội dung đó sẽ quên nó ngay sau đó.
Mạng xã hội là trang cá nhân, nhưng cách sử dụng vẫn cần có chừng mực
Thực tế, không thể chỉ nhìn vào một bài đăng để kết luận một người có EQ cao hay thấp. Có người thường xuyên chia sẻ cảm xúc nhưng vẫn biết cách xử lý mâu thuẫn chuyên nghiệp; cũng có người ít đăng tải nhưng không đồng nghĩa với việc họ giao tiếp khéo léo trong công việc.
Điều quan trọng hơn là hiểu được nội dung mình chia sẻ có thể được tiếp nhận như thế nào, đâu là giới hạn cần tôn trọng và khi nào một lời bộc bạch cá nhân có thể vô tình ảnh hưởng đến người khác.
Người đi làm không cần phải sống theo ánh nhìn của sếp hay đồng nghiệp trên mạng xã hội. Trang cá nhân vẫn là không gian để mỗi người thể hiện sở thích, quan điểm và cuộc sống riêng. Nhưng nếu danh sách bạn bè bao gồm cả những mối quan hệ công việc, việc cân nhắc trước khi đăng tải là một cách quản lý hình ảnh cá nhân và hạn chế những hiểu lầm không đáng có.
Trước khi nhấn nút đăng, có thể tự hỏi ba điều: Nội dung này có đang công kích ai không? Có vô tình tiết lộ thông tin mà mình không có quyền chia sẻ không? Và nếu người liên quan đọc được, mình có sẵn sàng giải thích rõ ràng về điều đã viết không?
Đó không phải là công thức để trở thành người có EQ cao, nhưng là một bước đơn giản giúp mỗi người sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm hơn, đồng thời giữ được sự cân bằng giữa quyền thể hiện bản thân và những mối quan hệ trong công việc.
Trần Hà.
