Gan có khả năng phục hồi đáng kinh ngạc. Nếu tổn thương được phát hiện sớm, những thay đổi về lối sống có thể giúp cải thiện tình trạng gan chỉ sau vài tháng. Vấn đề là bệnh gan thường tiến triển âm thầm. Khoảng 80% người mắc chỉ gặp những biểu hiện không đặc hiệu như mệt mỏi, ngủ kém cho đến khi bệnh đã tiến triển.
Đáng chú ý, thủ phạm không phải lúc nào cũng là rượu bia. Thực phẩm siêu chế biến đang được các chuyên gia đặc biệt lưu ý vì mức độ xuất hiện ngày càng thường xuyên trong chế độ ăn hiện đại.
Thực phẩm siêu chế biến có thể gây hại cho gan hơn cả rượu bia
Bác sĩ Gareth Morris-Stiff, chuyên gia sức khỏe gan tại The Liver Clinic, thuộc nhà thuốc John Bell and Croyden ở London (Anh), cảnh báo: “Không còn nghi ngờ gì, thực phẩm siêu chế biến là một trong những yếu tố gây hại lớn nhất cho gan, có lẽ còn hơn cả rượu bia".
Điều đáng lo là thực phẩm siêu chế biến lại đang trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày. Những món thường gặp gồm thịt chế biến sẵn, thức ăn nhanh, bánh ngọt đóng gói, khoai tây chiên và các bữa ăn chế biến sẵn.
Các thực phẩm này thường có điểm chung là ít chất xơ nhưng lại chứa nhiều carbohydrate tinh chế, đường bổ sung, muối và chất béo bão hòa. Chuyên gia dinh dưỡng Kat Durston, người điều hành Naturally Good Nutrition (Mỹ), cảnh báo: “Đây chính xác là sự kết hợp thúc đẩy quá trình tích trữ mỡ trong gan”.
Một nghiên cứu lớn cũng ghi nhận những người tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến có nguy cơ gan nhiễm mỡ, xơ hóa gan và xơ gan cao hơn, tờ Telegraph thông tin.
Vì sao ăn quá nhiều lại khiến gan tích mỡ?
Gan chịu trách nhiệm xử lý và dự trữ nhiều chất dinh dưỡng cơ thể hấp thụ mỗi ngày. Khi lượng đường đưa vào cơ thể quá nhiều, gan có thể chuyển phần dư thừa thành chất béo. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên trong thời gian dài, lượng mỡ có thể tích tụ ngày càng nhiều trong gan.
Nhiều thực phẩm siêu chế biến còn chứa hàng loạt thành phần được bổ sung trong quá trình sản xuất như chất bảo quản, chất nhũ hóa, chất tạo ngọt và các phụ gia khác vốn ít xuất hiện trong cách nấu ăn thông thường tại gia đình.
Một số thành phần đáng lưu ý được nhắc đến gồm dầu thực vật hydro hóa, siro fructose và protein thủy phân. Vì vậy, vấn đề không nằm ở một lần ăn bánh ngọt hay một bữa thức ăn nhanh, mà là thói quen tiêu thụ thường xuyên, kéo dài ngày này qua ngày khác.
Không uống rượu vẫn có thể mắc bệnh gan
Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD), trước đây gọi là bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu, xảy ra khi lượng mỡ dư thừa tích tụ trong gan. Tình trạng này có thể tiến triển từ gan nhiễm mỡ sang viêm, hình thành sẹo, xơ gan và cuối cùng làm suy giảm chức năng gan.
Thừa cân là một yếu tố thường gặp, nhưng chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến cũng là vấn đề đáng lưu ý.
Nếu xuất hiện liên tục trong thực đơn hằng ngày, những thực phẩm như thịt chế biến sẵn, thức ăn nhanh, bánh ngọt đóng gói, khoai tây chiên và các món chế biến sẵn nên được hạn chế.
Khi mua thực phẩm đóng gói, có thể dành vài giây đọc bảng thành phần. Những sản phẩm có danh sách dài các chất phụ gia, chất tạo ngọt, chất nhũ hóa hoặc thành phần công nghiệp thường là dấu hiệu thực phẩm đã qua chế biến nhiều.
Điều quan trọng không phải là kiêng tuyệt đối mọi thực phẩm chế biến, mà là tránh để chúng trở thành phần chính của chế độ ăn mỗi ngày.
Nên ăn gì để hỗ trợ sức khỏe gan?
Yến mạch, gạo lứt, các loại đậu: Giàu chất xơ, giúp làm chậm hấp thu đường và hỗ trợ sức khỏe đường ruột.
Cá hồi, cá mòi, cá thu: Giàu omega-3, có thể hỗ trợ giảm mỡ và tình trạng viêm trong gan.
Dầu ô liu: Cung cấp chất béo không bão hòa đơn, có thể dùng thay cho bơ và các nguồn chất béo bão hòa.
Cà phê đen, trà không đường: Việc sử dụng ở mức phù hợp có liên quan đến lượng mỡ tích tụ trong gan thấp hơn.
Nhìn chung, chế độ ăn giàu chất xơ, chất béo có lợi và thực phẩm ít qua chế biến sẽ có lợi hơn cho sức khỏe gan.
Lam Chi
Nguồn: The Telegraph, EatingWell
