Khi truy cập vào đường dẫn 1in8b.life, giao diện tối giản hiện lên cùng một dòng thông điệp đập thẳng vào tâm trí người chơi: "Bạn không được chọn sinh ra ở đâu, con của ai - giống như ngoài đời thực bạn cũng chưa từng được chọn".
Chỉ bằng một cú nhấp chuột, hệ thống sẽ biến bạn thành một trong hàng triệu em bé vừa chào đời tại một quốc gia và một gia đình hoàn toàn ngẫu nhiên trên Trái Đất.
Bức tranh trần trụi dựng từ dữ liệu của Liên Hợp Quốc và WHO
Khác với các trò chơi nhập vai (RPG) cho phép người chơi "đổi đời" dễ dàng nhờ kỹ năng, 1in8b.life vận hành dựa trên tập dữ liệu thực tế từ 141 quốc gia do Liên Hợp Quốc, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) cung cấp.
Tất cả các biến số trong suốt một đời người từ tuổi thọ trung bình, tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh, phân bố thu nhập, số năm được đến trường cho đến nguy cơ tảo hôn đều phản ánh chính xác thực trạng của quốc gia đó. Thời điểm và nguyên nhân qua đời của nhân vật cũng được tính toán chi tiết dựa trên bảng tuổi thọ thực tế theo từng giới tính và vùng miền.
Trong mỗi năm cuộc đời trôi qua, người chơi phải đưa ra các quyết định dồn sức cho học tập, công việc, gia đình hay sức khỏe. Những ngã rẽ lớn như học tiếp lên cao, kết hôn, di cư hay chữa bệnh có thể giúp nhân vật cải thiện phần nào thu nhập hoặc kéo dài tuổi thọ nhưng ranh giới ấy vô cùng mong mong. Sự thật phũ phàng là bất kể nỗ lực ra sao, con người rất khó thoát khỏi "mặt bằng xuất phát" của nơi mình sinh ra.
Một phóng viên của báo Kookmin Ilbo (Hàn Quốc) đã chơi thử và nhận kết quả là một bé trai trong gia đình nông dân nghèo tại Nigeria. Nhấn nút bắt đầu, cuộc đời ấy kết thúc khi em bé chưa sống nổi tròn 1 tuổi. Cả một kiếp người khép lại trước cả khi kịp đón sinh nhật đầu tiên.
"Song song 5 cuộc đời": Lời thức tỉnh về lòng trắc ẩn
Điểm tinh tế nhất của dự án nằm ở cơ chế "cuộc sống song song". Trong lúc bạn nỗ lực sống cuộc đời của mình, hệ thống sẽ mô phỏng đồng thời cuộc sống của 4 em bé khác cất tiếng khóc chào đời cùng một giây với bạn. Người may mắn được cắp sách đến trường. Người thì phải nghỉ học đi làm sớm. Lại có người vĩnh viễn dừng lại ở tuổi 28 vì căn bệnh sốt rét.
Tại các cột mốc tuổi 5, 15, 30, 50 và 70, thời gian trong game sẽ ngưng đọng. Màn hình xuất hiện những câu hỏi suy ngẫm đầy sức nặng: "3,3% trẻ em ở quốc gia này không sống nổi đến sinh nhật thứ 5, còn em bé này thì đã may mắn sống tới."
Trang web hoàn toàn không có điểm số chiến thắng, không bảng xếp hạng và cũng không chỉ phủ toàn màu xám đau thương. Lẫn trong những bi kịch là vô vàn khoảnh khắc ấm áp của cuộc sống thường nhật. Cảnh người mẹ nấu món ăn quê nhà, cảnh chia cơm cho hàng xóm nhân dịp lễ Ramadan, Diwali hay Giáng sinh.
Khi hành trình kết thúc, 5 cuộc đời được đặt cạnh nhau. Người chơi có thể gửi một lời chào sau cùng tới những người bạn ảo đã "sống song song" với mình trong suốt vài chục phút qua.
Mảnh ghép kỳ diệu được viết bởi AI trong... 4 tiếng đồng hồ
Ít ai biết rằng, dự án mang chiều sâu xã hội này lại được ra đời theo cách vô cùng đặc biệt. Tác giả của trang web một nhà phát triển ẩn danh, cho biết ý tưởng bắt đầu vào ngày 5/10 khi người này đưa ra một yêu cầu (prompt) cho AI: Mô phỏng việc sinh ra ngẫu nhiên thành 1 trong 8 tỷ người, bám sát số liệu thực tế nhất có thể.
Từ câu lệnh đầu tiên đến khi sản phẩm hoàn chỉnh được đưa lên Internet chỉ mất đúng 4 tiếng đồng hồ.
Ban đầu, bản thử nghiệm chỉ được chia sẻ lặng lẽ trên nền tảng Threads. Nhưng nhờ tác động đến cảm xúc người chơi quá lớn, nó đã viral sang X, KakaoTalk và hàng loạt cộng đồng châu Á. Chỉ sau hai ngày ra mắt, lượng truy cập vào ngày 7/10 đã tăng gấp gần 7 lần, với khoảng 58% người chơi kiên nhẫn đi cùng nhân vật đến trút hơi thở cuối cùng.
Chia sẻ về mục đích tạo ra trang web, tác giả ẩn danh chia sẻ:
"Tôi mong người chơi không chỉ dừng lại ở cảm giác nhẹ nhõm hay thở phào may mắn vì mình được sinh ra ở Hàn Quốc. Tôi hy vọng mọi người sẽ suy ngẫm tiếp rằng, những người sinh ra ở những vùng đất khác cũng chưa từng được lựa chọn nơi mình cất tiếng khóc chào đời, và họ vẫn đang nỗ lực hết sức từng ngày để sống trọn vẹn cuộc đời của họ ở đó."
Thiên Minh
