Tại Khabarovsk (Nga), một cơ sở chế tạo cơ khí đang trải qua bước chuyển mình quy mô lớn khi tái cấu trúc tới 80% công suất để phục vụ ngành hàng không. Đứng đằng sau bước tiến này là mô hình "nhà máy không ánh sáng" – nơi robot và AI phối hợp vận hành nhằm sản xuất hàng chục nghìn linh kiện phức tạp cho dòng máy bay SJ-100.
Dành 90% công suất cho hàng không
Ngành công nghiệp chế tạo tại Khabarovsk đang chứng kiến cuộc biến chuyển sâu sắc nhằm đáp ứng “cơn khát” linh kiện cho các chương trình máy bay thương mại nội địa. Theo trang Pervy Tekhnichesky, cơ sở sản xuất tại đây đã hoàn tất tái trang bị và nâng cấp khoảng 70–80% năng lực máy móc hiện có.
Mục tiêu chiến lược của nhà máy là nâng tỷ trọng sản phẩm phục vụ ngành hàng không lên mức 90% tổng sản lượng. 10% công suất còn lại sẽ được phân bổ cho việc sản xuất các dòng động cơ phức tạp và thực hiện nhiệm vụ kỹ thuật đảo ngược – một giải pháp then chốt nhằm tự chủ các chi tiết kỹ thuật chuyên sâu.
Sự chuyển hướng này không chỉ đơn thuần là thay đổi đơn hàng, mà là một bước nhảy vọt về tiêu chuẩn chất lượng. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của ngành hàng không vũ trụ đòi hỏi nhà máy phải thay đổi toàn diện từ quy trình quản lý, trang thiết bị gia công cho đến tư duy vận hành của đội ngũ kỹ sư.
Thử thách gia công 40.000 linh kiện hình học phức tạp
Để hình dung quy mô và độ khó của nhiệm vụ mới, phân xưởng phay của nhà máy đang chịu trách nhiệm sản xuất một chi tiết kết cấu đặc biệt quan trọng cho dòng máy bay SJ-100. Sản phẩm này được gia công trực tiếp từ các phôi kim loại nguyên khối kích thước lớn thông qua hệ thống máy phay kỹ thuật cao.
Theo ông Grigory Zaev, Trưởng bộ phận phay của nhà máy, đơn vị nhận nhiệm vụ phải hoàn thành tổng cộng 40.000 linh kiện thuộc loại này. Đây là con số kỷ lục đối với một chi tiết đòi hỏi mức độ chính xác tuyệt đối trong ngành hàng không thương mại.
Về mặt kỹ thuật, linh kiện này sở hữu cấu trúc hình học cực kỳ phức tạp với các bề mặt bên ngoài vát nghiêng theo nhiều mặt phẳng khác nhau. Thiết kế sản phẩm bao gồm hàng loạt góc cảnh tinh vi, các đường cong phức tạp và hệ thống lỗ khoan chịu lực đòi hỏi độ dung sai tiệm cận mức hoàn hảo. Việc gia công thủ công hoặc sử dụng máy móc thế hệ cũ gần như không thể bảo đảm tiến độ lẫn tính đồng nhất cho hàng chục nghìn sản phẩm.
"Nhà máy không ánh sáng"
Giải pháp cho bài toán năng suất và độ chính xác chính là mô hình "nhà máy không ánh sáng". Đây là thuật ngữ chỉ các phân xưởng tự động hóa hoàn toàn, nơi máy móc và robot có thể tự vận hành trong bóng tối mà không cần sự can thiệp trực tiếp hay giám sát thường trực của con người.
Phân xưởng robot hóa mới tại Khabarovsk được tích hợp các thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) nâng cao để hỗ trợ kỹ sư trong quá trình chế tạo. AI không thay thế con người ở khâu tư duy chiến lược, mà đóng vai trò "trợ lý thông minh" giúp tối ưu hóa đường cắt, tự động phát hiện độ hao mòn của mũi phay và điều chỉnh thông số gia công theo thời gian thực.
Đáng chú ý, cấu trúc công nghệ của phân xưởng này đại diện cho mô hình hợp tác kỹ thuật linh hoạt. Toàn bộ hệ thống phần cứng và thiết bị cơ khí tự động được nhập khẩu từ Trung Quốc, trong khi phần mềm điều khiển, thuật toán kết nối và lõi AI lại do đội ngũ lập trình viên nội địa tự phát triển hoàn toàn. Sự kết hợp này giúp nhà máy vừa tối ưu chi phí trang thiết bị, vừa làm chủ công nghệ vận hành và bảo mật dữ liệu.
Mắt xích chiến lược
Sự nâng cấp tại Khabarovsk mang ý nghĩa sống còn đối với chuỗi cung ứng hàng không vùng Viễn Đông Nga. Hiện nay, Tổ hợp sản xuất máy bay Komsomolsk-on-Amur (KnAAZ) thuộc Tập đoàn Yakovlev đã đưa vào vận hành dây chuyền lắp ráp băng tải cho dòng máy bay SJ-100 – phiên bản thay thế hoàn toàn linh kiện nhập khẩu của dòng Sukhoi Superjet 100 trước đây.
Khi dây chuyền lắp ráp trung tâm chuyển sang trạng thái sản xuất hàng loạt, áp lực cung ứng linh kiện và cụm chi tiết lên các cơ sở vệ tinh là rất lớn. Mô hình "nhà máy không ánh sáng" tại Khabarovsk được thiết kế để tiến tới vận hành tự động 24/7, nhằm mục tiêu đáp ứng 100% nhu cầu linh kiện gia công cho nhà máy Komsomolsk-on-Amur.
Mô hình hợp tác liên vùng này chứng minh tính hiệu quả của mạng lưới sản xuất phân tán. Bằng cách tự động hóa tối đa các mắt xích chế tạo linh kiện phụ trợ, ngành công nghiệp hàng không có thể giảm thiểu nguy cơ nghẽn ca sản xuất, giải phóng sức lao động của con người khỏi các công đoạn nặng nhọc và tập trung nguồn lực cho khâu lắp ráp hoàn thiện.
Dự án triển khai "nhà máy không ánh sáng" tại Khabarovsk không chỉ dừng lại ở một bước tiến kỹ thuật cục bộ, mà còn là minh chứng cho xu hướng hiện đại hóa sâu sắc của ngành công nghiệp chế tạo hàng không. Bằng cách kết hợp linh hoạt giữa cơ khí tự động hóa và phần mềm trí tuệ nhân tạo nội địa, cơ sở này đang tạo ra một tiền lệ quan trọng: đưa tự động hóa cấp độ cao trở thành động cơ cốt lõi bảo đảm sự tự chủ và tính bền vững cho chuỗi sản xuất máy bay thương mại trong tương lai.
Theo Pervy Tekhnichesky
Thùy Anh
