Nga công bố máy bay mới
Ông Vladimir Tabunov, CEO của nhà phát triển máy bay không người lái Nga Geron, vừa công bố dự án phát triển nền tảng đa năng không người lái hoạt động ở tầng bình lưu mang tên 'Predator'.
Hệ thống này được thiết kế cho các nhiệm vụ tầm xa ở độ cao lớn, nhằm thay thế một phần chức năng của các hệ thống vệ tinh và mặt đất. Được thiết kế để bay ở tốc độ cận âm thấp Mach 0.46, máy bay sở hữu tầm hoạt động lên tới 12.000 km, trần bay 15.000 mét và tải trọng tối đa 500 kg. Theo ông Tabunov, 'Predator' sẽ tích hợp trí tuệ nhân tạo cùng chế độ quét 3D, cho phép thực hiện các nhiệm vụ thám hiểm vùng cận không gian.
"Việc phát triển 'Predator' kết hợp nhiều giải pháp mà theo chúng tôi, sẽ mang lại những thành tựu công nghệ đáng kể cho tiến bộ khoa học kỹ thuật, cũng như hoàn thành các nhiệm vụ liên quan đến thám hiểm cận không gian," ông cho biết. Điều này cho thấy các cảm biến của máy bay có thể cung cấp dữ liệu định vị mục tiêu phục vụ cho các vai trò tác chiến chống vệ tinh.
Khi đặt lên bàn cân so sánh mẫu máy bay không người lái mới này với dòng máy bay trinh sát chiến lược mang tính biểu tượng nhất của Nga là MiG-25R (phục vụ đến năm 2013), ta thấy một sự khác biệt rõ rệt trong triết lý thiết kế.
Mặc dù được quảng bá là máy bay tầm cao, nhưng trần bay hoạt động 15.000 mét của Predator mới không thực sự ấn tượng. Hầu hết các máy bay chiến đấu hiện đại đều có khả năng hoạt động ở độ cao ít nhất 16.000 mét, trong khi nhiều dòng như Su-27 thời Liên Xô có thể dễ dàng vận hành ở độ cao hơn 20.000 mét. Ngược lại, MiG-25 vẫn đang nắm giữ kỷ lục độ cao thế giới ở mức 37.650 mét và thường xuyên hoạt động ở độ cao gần 22.000 mét khi thực hiện nhiệm vụ trinh sát chiến lược. Hai loại máy bay này cũng nằm ở hai thái cực đối lập về tốc độ: MiG-25 có tốc độ hành trình Mach 2.4 và có thể đạt tốc độ tối đa lên tới Mach 3.2.
Phương án thay thế
Predator và MiG-25 ra đời cách nhau hơn 60 năm. Dù cùng hướng tới mục đích trinh sát tầm cao, chúng mang những triết lý thiết kế hoàn toàn khác biệt. Predator nhiều khả năng sẽ có chi phí vận hành thấp hơn nhiều và dựa chủ yếu vào hệ thống điện tử hàng không tiên tiến để tiến hành trinh sát mà không cần bay trực tiếp vào vùng trời mục tiêu.
Trái lại, MiG-25 được thiết kế để hoạt động ngay trong không phận được bảo vệ bởi lưới lửa phòng không dày đặc – điều mà nó đã nhiều lần chứng minh được khả năng qua các nhiệm vụ trinh sát ảnh và điện tử. Việc MiG-25 nghỉ hưu vào năm 2013 phần lớn là do sự cắt giảm ngân sách dành cho việc hiện đại hóa hệ thống điện tử hàng không vốn rất cấp thiết vào thời điểm đó, khiến Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm phương án thay thế trong suốt thập kỷ sau đó.
Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga đã hiện đại hóa đáng kể năng lực trinh sát thông qua việc biên chế các dòng máy bay không người lái của Israel, đáng chú ý nhất là Forpost, và sau đó sản xuất chúng trong nước theo giấy phép. Động thái này cho phép Nga xây dựng một tổ hợp trinh sát - tấn công hiệu quả. Tuy nhiên, lực lượng này vẫn đối mặt với những hạn chế lớn về năng lực trinh sát, đặc biệt khi so sánh với Trung Quốc và Hoa Kỳ – hai quốc gia đang dẫn đầu thế giới về phát triển máy bay không người lái cho các vai trò tương tự.
Hiện vẫn có khả năng lớn là Trung Quốc sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chương trình Predator của Nga, bao gồm cung cấp linh kiện, chuyên môn và chuyển giao công nghệ. Điều này càng có cơ sở khi cả hai nước đều duy trì lợi ích chung đáng kể trong việc bảo vệ phần khu vực Bắc Cực thuộc Nga, nhất là vào thời điểm các hoạt động quân sự của phương Tây đang leo thang trong khu vực này. Với tầm bay xa vượt trội, nhiều khả năng Predator sẽ được trọng dụng đặc biệt trong các chiến dịch tại Bắc Cực.
Quốc Vinh (Military Watch)
