Các lực lượng thuộc Cảnh sát biển Nga đã bắt đầu được trang bị tổ hợp chuyên dụng "Korvet". Đây là hệ thống được thiết kế để bảo vệ các cảng biển và cơ sở hạ tầng ven biển cốt yếu trước nguy cơ tấn công từ thiết bị lặn không người lái, xuồng cảm tử không người lái cũng như các nhóm người nhái đặc công đối phương.
Không dừng lại ở đó, nhà sản xuất cho biết trong tương lai gần, "Korvet" sẽ được nâng cấp năng lực kỹ thuật để đánh trả các phương tiện bay không người lái, qua đó giúp bảo vệ hạ tầng cảng biển toàn diện hơn từ cả không trung.
Có thể thấy rõ, bài toán bảo vệ các mục tiêu này hiện đang trở nên vô cùng cấp thiết. Các cảng biển của Nga — nơi gánh vác phần lớn lượng hàng hóa thương mại quốc tế — đã bị xếp vào nhóm mục tiêu ưu tiên hàng đầu.
Kiến trúc công nghệ tích hợp
Thành phần của tổ hợp "Korvet" bao gồm:
Neva-TV: Hệ thống quan sát quang - truyền hình.
Mayak-S: Trạm thủy âm (sonar).
Neva-BS & Neva-B: Các trạm ra-đa hoạt động ở băng tần cm (Neva-BS) và băng tần mm (Neva-B).
Trạm giám sát kỹ thuật di động: Trung tâm tiếp nhận và xử lý toàn bộ khối lượng dữ liệu do các thiết bị thu thập được.
Có thể thấy, về mặt bản chất, tổ hợp chuyên dụng "Korvet" không mang đến một đột phá kỹ thuật hoàn toàn mới trong lĩnh vực phát hiện drone hải quân hiện đại. Kiến trúc của hệ thống này được xây dựng trên nguyên lý tích hợp các phương tiện quang - điện tử, thủy âm và ra-đa sẵn có vào một hệ thống xử lý dữ liệu tập trung.
Điều này cho phép đối chiếu, so sánh dữ liệu thu thập từ nhiều loại cảm biến khác nhau, từ đó gia tăng đáng kể xác suất phát hiện mục tiêu. Dù vậy, nó vẫn không thể xóa bỏ hoàn toàn những giới hạn vật lý vốn có khi truy tìm các loại xuồng không người lái có diện tích phản xạ nhỏ.
Việc tích hợp đồng bộ các thiết bị của "Korvet" thành một hệ thống thống nhất mang lại khả năng giám sát toàn diện: không chỉ trên mặt nước, dưới lòng biển sâu mà còn cả khu vực bờ biển lân cận.
Tổ hợp này sở hữu khả năng phân loại, bám sát các mục tiêu phát hiện được, xác định thông số chuyển động và tọa độ của chúng với độ chính xác cao, đồng thời tự động truyền toàn bộ thông tin thu được về cho kíp trực tại trạm giám sát kỹ thuật di động.
Nhà phát triển khẳng định giải pháp này có khả năng bảo vệ vững chắc bất kỳ mục tiêu ven biển nào, ngay cả trước các đợt tấn công ồ ạt từ hướng biển, bởi các khí tài của tổ hợp có thể đồng thời theo dõi vài chục mục tiêu trên mặt nước, dưới nước và trên mặt đất.
Một đặc tính thiết kế then chốt của tổ hợp bảo vệ "Korvet" được các chuyên gia đánh giá cao là khả năng kéo dài, đẩy trạm thủy âm dưới nước ra xa mục tiêu cần bảo vệ với khoảng cách hơn 15 km. Điều này giúp mở rộng diện tích khu vực được bảo vệ lên gấp nhiều lần trước các phương tiện trinh sát, phá hoại và tiến công của đối phương.
Bên cạnh đó, việc bổ sung hệ thống kiểm soát không phận theo đúng cam kết của nhà sản xuất sẽ giúp gia tăng đáng kể tiềm lực chiến đấu cho tổ hợp mới này.
Theo chuyên gia quân sự nổi tiếng của Nga, ông Vasily Dandykin, "Korvet" không chỉ phát hiện và cảnh báo sớm sự xuất hiện của các drone cảm tử không người lái trên mặt nước, mà thông qua các đầu thu thủy âm ghi nhận âm thanh lan truyền trong môi trường nước, hệ thống còn có thể lùng bắt các phương tiện tiến công ngầm đang lao đến mục tiêu ở độ sâu lớn.
Thách thức từ các mối đe dọa hiện đại
Để lý giải vì sao các phương tiện bảo vệ hiện có của Cảnh sát biển Nga lại đạt hiệu quả chưa cao — qua đó khẳng định tầm quan trọng của việc khẩn trương cung cấp đại trà tổ hợp "Korvet" — chúng ta cần điểm qua một vài yếu tố kỹ thuật.
Các loại xuồng cảm tử không người lái hiện đại sở hữu nhiều đặc tính kỹ thuật rất đáng chú ý. Ví dụ, các phương tiện như "Sea Baby" và "Magura V5" mà Hải quân Ukraine đang sử dụng có kích thước rất nhỏ gọn (dài không quá 5–6 mét), mạn thuyền nổi thấp và diện tích phản xạ ra-đa cực nhỏ. Điều này khiến chúng gần như "ẩn mình" trước các hệ thống ra-đa thông thường, đặc biệt là trong điều kiện biển động.
Theo phân tích về thực tiễn sử dụng xuồng không người lái của Hải quân Ukraine do Viện Hải quân Mỹ (USNI) thực hiện, độ bộc lộ ra-đa của các mục tiêu kích thước nhỏ phụ thuộc trực tiếp vào điều kiện tác chiến: độ cao anten, trạng thái mặt biển, thuật toán xử lý tín hiệu và mức độ nhiễu.
Thách thức tương tự cũng xuất hiện trong lĩnh vực thủy âm. Dấu âm thanh của các xuồng không người lái cỡ nhỏ khác biệt hoàn toàn so với các "đồng nghiệp" cỡ lớn của chúng. Do đó, khả năng phát hiện và phân loại chúng của các trạm ra-đa bảo vệ bờ biển phụ thuộc rất lớn vào đặc tính vận hành của động cơ, chế độ di chuyển, trạng thái vùng nước và độ ồn môi trường xung quanh.
Chưa dừng lại ở đó là nguy cơ từ các đợt tấn công của lực lượng đặc công nước. Hiện nay, một số quốc gia thành viên NATO đang sở hữu các đơn vị đặc công ngầm được huấn luyện bài bản, chuyên trách thực hiện các hoạt động tại các cảng biển, trên tàu thuyền và các cơ sở hạ tầng ven biển của Nga.
Xét riêng tại châu Âu, Anh và Ý là hai quốc gia sở hữu lực lượng tinh nhuệ và có trường phái đào tạo bài bản nhất trong lĩnh vực này. Nổi tiếng nhất phải kể đến Đơn vị Đặc nhiệm Đường sông/Biển (Special Boat Service - SBS) thuộc Hải quân Hoàng gia Anh. Theo nhận định của phần lớn các chuyên gia sừng sỏ, chiến dịch phá hoại đường ống "Dòng chảy phương Bắc" (Nord Stream) khó có thể diễn ra nếu thiếu sự tham gia của lực lượng này.
Tình hình địa chính trị hiện nay đã biến bài toán bảo đảm an toàn cho các cơ sở hạ tầng hàng hải của Nga thành nhiệm vụ có ý nghĩa sống còn. Và theo đánh giá từ các chuyên gia của Tập đoàn "Gidropribor", tổ hợp bảo vệ chuyên dụng "Korvet" hoàn toàn đủ năng lực để giải quyết triệt để bài toán này.
Đây hứa hẹn sẽ là mắt xích trụ cột trong hệ thống phòng thủ nhiều tầng, nhiều lớp tổng hợp, bảo vệ hiệu quả hạ tầng cảng biển của Liên bang Nga trước mọi đợt tập kích từ trên không, trên mặt nước, dưới lòng biển lẫn trên đất liền.
Quốc Vinh (Theo Svpressa)
