Thông tin được Phó Thủ tướng Liên bang Nga Dmitry Chernyshenko công bố tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg (SPIEF) diễn ra từ ngày 3-6/6.
Theo ông Chernyshenko, Nga và Cuba đã có nhiều hoạt động hợp tác trong lĩnh vực y sinh học những năm gần đây. Riêng năm 2025, Moscow đã cung cấp khoảng 6 tấn nguyên liệu cho Cuba phục vụ sản xuất dược phẩm.
Tại diễn đàn, bà Veronika Skvortsova, Giám đốc Cơ quan Y tế - Sinh học Liên bang Nga, đã chia sẻ thêm về các dòng vắc-xin ung thư thế hệ mới mà Nga đang nghiên cứu.
Theo bà, các loại vắc-xin này hoạt động bằng cách "huấn luyện" hệ miễn dịch nhận diện chính xác tế bào ung thư để tiêu diệt chúng, trong khi các mô lành gần như không bị ảnh hưởng.
"Các nhà khoa học xác định những dấu ấn đặc biệt trên bề mặt tế bào ung thư, gọi là neoantigen. Khi hệ miễn dịch được kích hoạt nhận diện các dấu ấn này, nó sẽ tấn công và loại bỏ chính xác những tế bào mang đặc điểm đó", bà Skvortsova giải thích.
Một trong những điểm đáng chú ý là trí tuệ nhân tạo (AI) được sử dụng để phân tích bộ gen của bệnh nhân, từ đó xác định các đột biến đặc trưng của khối u và thiết kế loại vắc xin phù hợp với từng người bệnh.
Theo phía Nga, những bệnh nhân đầu tiên được điều trị bằng vắc xin peptide Oncopept đã ghi nhận phản ứng miễn dịch mạnh. Hiện khoảng 40 bệnh nhân đang tham gia thử nghiệm lâm sàng.
Nhóm bệnh nhân đầu tiên bắt đầu được tiêm từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4 năm nay. Sau bốn liều điều trị, một số trường hợp đã ghi nhận dấu hiệu thu nhỏ kích thước khối u. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho biết cần thêm thời gian để đánh giá đầy đủ hiệu quả của phương pháp này.
Nhiều hướng tiếp cận mới trong cuộc chiến chống ung thư
Các chương trình nghiên cứu của Nga hiện tập trung vào ba nhóm vắc-xin chính.
Thứ nhất là vắc xin mRNA cá thể hóa, được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân dựa trên đặc điểm di truyền của khối u.
Thứ hai là vắc xin peptide, sử dụng các phiên bản tổng hợp của kháng nguyên khối u để kích thích hệ miễn dịch tấn công tế bào ung thư.
Thứ ba là vắc xin dựa trên virus tiêu diệt tế bào ung thư. Các virus đã được biến đổi sẽ xâm nhập và phá hủy chọn lọc tế bào ác tính.
Trong khi đó, Cuba cũng đạt được những kết quả đáng chú ý với ứng viên vắc-xin HEBERSaVax.
Theo các nhà khoa học Cuba, HEBERSaVax không chỉ kích thích cơ thể sản sinh kháng thể chống ung thư mà còn tác động lên hệ thống mạch máu nuôi dưỡng khối u, làm giảm nguồn cung cấp oxy và dưỡng chất, qua đó kìm hãm sự phát triển của tế bào ác tính.
Giới chuyên môn đánh giá việc kết hợp thế mạnh nghiên cứu sinh học của Cuba với năng lực công nghệ và trí tuệ nhân tạo của Nga có thể tạo ra những đột phá đáng chú ý trong lĩnh vực miễn dịch điều trị ung thư trong tương lai.
Sự kiện ký kết bản ghi nhớ về vắc xin ung thư được xem là dấu mốc mới trong quan hệ song phương, đồng thời phản ánh xu hướng ngày càng mạnh mẽ của y học hiện đại: sử dụng công nghệ gene, trí tuệ nhân tạo và miễn dịch học để tạo ra các liệu pháp điều trị cá thể hóa nhằm nâng cao hiệu quả chống ung thư.
Theo Cubadebate
Minh Khang
