Dự án Lò phản ứng nhiệt hạch ITER đang được gấp rút triển khai tại miền Đông Nam nước Pháp. Công trình này quy tụ 35 quốc gia, với hơn 2.000 nhà khoa học và công nhân nhằm tạo ra năng lượng sạch vô hạn. Các nhà nghiên cứu sẽ sử dụng công nghệ tiên tiến nhất thế giới để thiết kế cỗ máy có thể hợp nhất nguyên tử trong quá trình cung cấp năng lượng cho các ngôi sao, qua đó tạo ra năng lượng chi phí rẻ không gây ô nhiễm.
Cuối năm 2025, công trường xây dựng Lò phản ứng nhiệt hạch thử nghiệm quốc tế đã nhận được thiết bị thử nghiệm đầu tiên trong số bốn thiết bị do Nga cung cấp. Thiết bị này là một trong những bộ phận thiết yếu của hệ thống chẩn đoán của lò phản ứng.
Sergio Orlandi, Trưởng dự án xây dựng ITER, đã ca ngợi đóng góp của Nga. Ông nói: “Với tư cách là người đứng đầu dự án xây dựng, tôi rất vui mừng khi hệ thống thử nghiệm đầu tiên được chuyển giao từ Nga. Hệ thống này cho thấy tiềm năng công nghiệp mạnh mẽ của Liên bang Nga. Công việc đã được hoàn thành đúng thời hạn, với chất lượng yêu cầu và trong phạm vi ngân sách."
Câu 1: Thiết bị kiểm tra Nga cho ITER được thiết kế để tái tạo điều kiện hoạt động của loại lò phản ứng nào?
A. Tokamak để kiểm tra chân không và nhiệt độ.
B. Lò phản ứng phân hạch thông thường.
C. Lò phản ứng nhanh neutron.
D. Lò phản ứng nước nặng.
Giải thích:
Thiết bị kiểm tra đầu tiên từ Nga được thiết kế để tái tạo điều kiện hoạt động của tokamak – lò phản ứng hình xuyến sử dụng từ trường để giam giữ plasma nóng – một cách gần nhất có thể. Điều này đảm bảo độ tin cậy của các phích cắm cổng trước khi tích hợp vào hệ thống chẩn đoán của ITER.
Theo Anatoly Krasilnikov, Giám đốc Trung tâm Dự án ITER, thiết bị đại diện cho hệ thống phức tạp nhất, đòi hỏi giải pháp công nghệ tiên tiến từ các nhà cung cấp Nga. Việc tái tạo môi trường tokamak giúp xác thực chức năng dưới điều kiện khắc nghiệt, hỗ trợ mục tiêu chứng minh hợp hạch hạt nhân.
Đáp án đúng là: A. Tokamak để kiểm tra chân không và nhiệt độ.
Câu 2: Công nghệ chính của thiết bị kiểm tra Nga cho ITER tập trung vào việc kiểm tra loại thành phần nào trong hệ thống chẩn đoán?
A. Các cuộn dây siêu dẫn.
B. Các tấm chắn bức xạ.
C. Hệ thống làm mát plasma.
D. Phích cắm cổng.
Giải thích:
Thiết bị được thiết kế chuyên biệt để kiểm tra chân không, nhiệt độ và chức năng trên các phích cắm cổng – những thành phần thiết yếu kết nối hệ thống chẩn đoán với lò phản ứng ITER. Công nghệ này sử dụng các giải pháp tiên tiến để mô phỏng môi trường plasma nóng, phát hiện khuyết tật mà không làm gián đoạn quy trình.
Việc giao nộp đánh dấu cột mốc kỹ thuật, với ba thiết bị tương tự sắp theo sau để xác thực toàn bộ hệ thống. Điều này nâng cao độ tin cậy của tokamak, hỗ trợ khởi động thử nghiệm deuterium-deuterium vào năm 2035.
Đáp án đúng là: D. Phích cắm cổng.
Câu 3: Việc phát triển thiết bị kiểm tra ITER của Nga đòi hỏi những giải pháp công nghệ nào?
A. Giải pháp cơ bản về lắp ráp thủ công.
B. Giải pháp dựa trên phần mềm mô phỏng 2D.
C. Giải pháp công nghệ tiên tiến để tái tạo môi trường tokamak.
D. Giải pháp tái sử dụng từ dự án phân hạch cũ.
Giải thích:
Việc phát triển thiết bị đòi hỏi các nhà cung cấp Nga thực hiện giải pháp công nghệ tiên tiến, bao gồm hệ thống kiểm tra tự động hóa để tái tạo điều kiện tokamak với độ chính xác cao. Điều này bao gồm tích hợp cảm biến chân không và nhiệt độ để mô phỏng plasma ở nhiệt độ hàng triệu độ C.
Anatoly Krasilnikov nhấn mạnh đây là hệ thống khoa học phức tạp nhất trong dự án, chứng minh khả năng công nghiệp của Nga. Các giải pháp này đảm bảo thiết bị hoạt động ổn định, giảm rủi ro khi tích hợp vào lò phản ứng lớn nhất thế giới.
Đáp án đúng là: C. Giải pháp công nghệ tiên tiến để tái tạo môi trường tokamak.
Câu 4: Mục tiêu kỹ thuật cốt lõi của ITER liên quan đến công nghệ hợp hạch là gì?
A. Đạt 500 MW đầu ra từ 50 MW đầu vào làm nóng plasma.
B. Tạo plasma ổn định ở 100 MW đầu ra.
C. Xây dựng hệ thống làm mát 1.000 MW.
D. Sản xuất deuterium từ nước biển.
Giải thích:
Mục tiêu kỹ thuật của ITER là chứng minh tính khả thi của năng lượng hợp hạch bằng cách đạt 500 MW đầu ra từ chỉ 50 MW đầu vào làm nóng plasma – một tỷ lệ Q=10, chứng tỏ phản ứng hợp hạch tự duy trì năng lượng. Công nghệ tokamak sử dụng từ trường siêu dẫn để giam giữ plasma ở nhiệt độ 150 triệu độ C.
Dữ liệu từ giai đoạn thử nghiệm sẽ hỗ trợ các dự án công nghiệp tương lai, dù không đưa điện vào lưới. Với 35 quốc gia tham gia, ITER đại diện cho nỗ lực công nghệ toàn cầu, bắt đầu xây dựng từ 2010.
Đáp án đúng là: A. Đạt 500 MW đầu ra từ 50 MW đầu vào làm nóng plasma.
Câu 5: Công nghệ hỗ trợ hậu cần của Nga cho ITER đóng vai trò gì trong lịch trình dự án?
A. Chỉ cung cấp tài trợ tài chính.
B. Thiết kế toàn bộ hệ thống chẩn đoán.
C. Xây dựng cơ sở hạ tầng bên ngoài.
D. Đảm bảo giao hàng đúng hạn.
Giải thích:
Hỗ trợ hậu cần và kỹ thuật từ Rosatom cùng các nhà thầu phụ là yếu tố trung tâm, đảm bảo giao hàng đúng hạn ba thiết bị kiểm tra còn lại trước khi kết thúc chương trình. Công nghệ này bao gồm logistics chuyên biệt cho thiết bị phức tạp, giúp tuân thủ lịch trình sửa đổi năm 2024.
Sergio Orlandi, Giám đốc Dự án ITER, khen ngợi khả năng công nghiệp cao của Nga, với chất lượng và ngân sách được kiểm soát. Điều này thúc đẩy tiến độ tổng thể, hướng tới thử nghiệm hợp hạch deuterium-deuterium vào năm 2035.
Đáp án đúng là: D. Đảm bảo giao hàng đúng hạn.
Minh Anh (Theo Energy News)
