Sau nhiều năm suy đoán, các nhà khoa học tại Viện Hải dương học Shirshov ở Moscow (Nga) cuối cùng cũng xác nhận sự tồn tại của một "đại dương ngầm" khổng lồ dưới đáy Đại Tây Dương – một khối nước đặc biệt chưa từng được nhận diện trước đây, giúp giới nghiên cứu lấp đầy khoảng trống dài lâu trong hiểu biết về cấu trúc đại dương thế giới, Dailygalaxy thông tin ngày 13/1/2026.
Hình ảnh về dòng hải lưu AMOC hoạt động tại Đại Tây Dương. Hình ảnh từ NOAA.
Khối nước khổng lồ này chảy lặng lẽ dọc theo đường xích đạo bên dưới Đại Tây Dương, được đặt tên là Atlantic Equatorial Water (Nước Xích Đạo Đại Tây Dương, AEW).
Atlantic Equatorial Water nằm ẩn trong lớp chuyển tiếp nhiệt độ chính (main thermocline) – nơi nước ấm bề mặt gặp nước lạnh sâu hơn – và có đặc tính nhiệt độ, độ mặn riêng biệt, khác hẳn với các khối nước xung quanh.
Cách phát hiện ra "đại dương ngầm" này
Điều đáng chú ý nhất về khám phá này là thời gian cần thiết để thực hiện. Hệ thống AEW không được phát hiện bởi một thiết bị mới hiện đại hay một cuộc thám hiểm biển sâu nào cả mà là nhờ việc xem xét lại dữ liệu cũ bằng một góc nhìn mới.
Các nhà nghiên cứu tại Viện Hải dương học Shirshov (Moscow, Nga) chỉ đơn giản tái phân tích dữ liệu cũ từ Chương trình Argo – một mạng lưới toàn cầu gồm các phao robot đã hoạt động trên các vùng biển thế giới từ cuối những năm 1990.
“Rất dễ nhầm lẫn giữa Nước Xích đạo Đại Tây Dương với Nước Trung tâm Nam Đại Tây Dương, và để phân biệt chúng, cần phải có một mạng lưới khá dày đặc các hồ sơ nhiệt độ và độ mặn theo chiều dọc bao phủ toàn bộ Đại Tây Dương” - Viktor Zhurbas, một nhà vật lý và hải dương học tại Viện Hải dương học Shirshov ở Moscow, cho biết.
Đại dương vẫn rất giỏi trong việc giữ bí mật. Ảnh minh họa: Shutterstock
Các phao này lặn sâu khoảng 2.000 mét, đo nhiệt độ và độ mặn liên tục. Nhờ dữ liệu dày đặc và liên tục này, họ nhận ra dấu hiệu tinh tế nhưng nhất quán của khối nước riêng biệt trong lớp thermocline. Trước đây, các cuộc khảo sát bằng tàu hoặc đo lẻ tẻ không đủ độ phân giải địa lý để phát hiện.
Nhà vật lý Viktor Zhurbas (một trong các tác giả) chia sẻ: "Chỉ có mạng lưới hồ sơ dọc gần như liên tục mới giúp chúng tôi phân biệt rõ ràng hai khối nước này một cách chắc chắn."
Điều mà các nhà khoa học phải mất 20 năm mới phát hiện ra ở Đại Tây Dương
Sự tồn tại của Nước Xích đạo Đại Tây Dương không chỉ là một dấu tích trên bản đồ. Đối với các nhà hải dương học, nó khép lại một chương đầy trăn trở.
Theo báo cáo của Popular Mechanics, các nhà nghiên cứu tin rằng phát hiện này “hoàn thiện mô hình hiện tượng học về các khối nước cơ bản của Đại dương Thế giới”. Nói cách khác, Đại Tây Dương cuối cùng có thể sánh vai với Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương về cấu trúc xích đạo.
Điều này rất quan trọng bởi vì các khối nước như AEW không chỉ đứng yên; chúng hoạt động như các khu vực lưu trữ nhiệt, muối và khí hòa tan, điều này khiến chúng trở thành những yếu tố then chốt trong việc vận chuyển năng lượng trên toàn cầu qua các vùng biển quốc tế.
Chúng giúp trộn lẫn và khuấy động các thành phần, từ đó ảnh hưởng đến các mô hình khí hậu, thời tiết và thậm chí cả lượng carbon được hấp thụ vào đáy biển sâu.
Khám phá về AEW giúp làm sáng tỏ cách các khối nước xích đạo ảnh hưởng đến sự truyền nhiệt và oxy toàn cầu, nhưng nó cũng nhấn mạnh rằng chúng ta vẫn còn biết rất ít về vùng biển xanh rộng lớn này.
Điều này cũng nhắc nhở chúng ta rằng,: dù đã nghiên cứu hàng thế kỷ, đại dương vẫn còn những đặc điểm quy mô lớn ẩn giấu, không phải vì sâu thẳm mà vì giới hạn trong cách chúng ta từng quan sát.
Trang Ly
