Làm thế nào để khắc chế Starlink?
Bước sang năm thứ năm của chiến dịch quân sự đặc biệt, Chủ tịch đảng "Nước Nga Công bằng", ông Sergey Mironov, đã đưa ra một đề xuất đầy táo bạo khi kêu gọi làm tê liệt hoàn toàn hệ thống liên lạc vệ tinh Starlink.
Theo ông, biện pháp này sẽ tước đi khả năng định vị của Quân đội Ukraine, từ đó ngăn chặn các cuộc tập kích vào những thành phố thuộc vùng hậu phương của Nga.
Ông khẳng định bản thân không mảy may nghi ngờ việc Nga sở hữu thừa năng lực để tiêu diệt hoặc vô hiệu hóa các vệ tinh này, đồng thời tuyên bố thẳng thắn đây không còn là bài toán kỹ thuật mà là câu chuyện của quyết tâm.
Thế nhưng, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để "đánh sập" Starlink, khi "đế chế vũ trụ" của Elon Musk hiện sở hữu mạng lưới hàng nghìn vệ tinh quỹ đạo thấp và con số này vẫn tăng lên từng ngày?
Theo Svpressa, bài toán Starlink có vẻ đã tìm được lời giải. Mới đây, tại cuộc gặp với các quân nhân tham gia chiến dịch quân sự đặc biệt ở Điện Kremlin, Tổng thống Vladimir Putin tiết lộ Nga đang tích cực phát triển một chòm sao vệ tinh quỹ đạo thấp chuyên dụng với tính năng không hề kém cạnh, thậm chí có phần vượt trội hơn Starlink.
Nhiều khả năng, dự án mà Tổng thống Putin đề cập chính là chương trình phát triển của công ty tư nhân "Bureau 1440" của Nga. Vào tháng 3 vừa qua, công ty này thông báo về việc phóng thành công 16 vệ tinh liên lạc thuộc chòm sao vệ tinh quỹ đạo thấp "Rassvet" — dự án được kỳ vọng sẽ trở thành đối trọng trực tiếp của Starlink trong tương lai.
Theo dữ liệu từ chuyên trang Naked Science, các thiết bị thuộc mạng lưới "Rassvet" được tích hợp công nghệ liên lạc dựa trên kiến trúc 5G NTN, hệ thống cấp nguồn cải tiến, các đầu cuối laser liên kết vệ tinh thế hệ mới và động cơ plasma. Hiện tại, toàn bộ số vệ tinh này đang vận hành ở độ cao 800 km. Theo lộ trình, Nga kế hoạch nâng số lượng vệ tinh lên 250 chiếc vào năm 2027 và mục tiêu vượt mốc 900 chiếc vào năm 2035.
Để có cái nhìn khách quan về cán cân lực lượng — khi Nga mới chỉ có 16 vệ tinh trên quỹ đạo so với hơn 10.000 chiếc của Elon Musk — phóng viên tờ Svobodnaya Pressa đã có cuộc trao đổi với chuyên gia quân sự Boris Dzherelievsky.
Nhận định của chuyên gia
Đánh giá về hệ thống vệ tinh mới, ông Boris Dzherelievsky xác nhận mạng lưới vệ tinh "Rassvet" do "Bureau 1440" phát triển chính là dự án được Tổng thống Putin đề cập trước các chiến sĩ vào ngày 12/6 vừa qua.
Dù trước đây công ty này luôn khẳng định dự án thuần túy phục vụ mục đích thương mại dân sự, nhưng chuyên gia này cho rằng điều đó tương tự như việc Elon Musk từng tuyên bố Starlink ra đời chỉ để phủ sóng internet cho châu Phi và không liên quan đến quốc phòng.
Theo ông, việc Tổng thống Putin công khai tuyên bố chòm sao vệ tinh "Rassvet" sẽ phục vụ cả mục đích quân sự lẫn dân sự là một tín hiệu rõ ràng. Do đi sau, Nga có lợi thế lớn là phân tích, đúc kết và cải tiến từ chính những kinh nghiệm cũng như sai lầm của người Mỹ.
Phân tích sâu hơn về lợi thế công nghệ, vị chuyên gia cho biết vệ tinh của Nga hoạt động ở độ cao 800 km, cao hơn Starlink của Musk khoảng 300 km. Độ cao lớn hơn đồng nghĩa với vùng phủ sóng rộng hơn, giúp Nga tiết kiệm được số lượng vệ tinh cần thiết trên quỹ đạo.
Về bản chất, đây là hệ thống cốt lõi giúp điều khiển UAV ở khoảng cách cực xa và duy trì liên lạc thông suốt tại những khu vực hoàn toàn trống vắng hạ tầng định vị, viễn thông mặt đất. Dù vậy, ông thừa nhận con số 16 vệ tinh hiện tại là quá khiêm tốn, và đó là lý do vì sao Nga sẽ đẩy mạnh việc bổ sung lực lượng cho chòm sao này trong thời gian tới.
Bình luận về đề xuất của ông Mironov về việc "đánh sập" hoặc làm tê liệt vệ tinh Starlink, ông Dzherelievsky nhận định rằng xét trên bình diện luật pháp quốc tế, việc tấn công trực diện vào vệ tinh trên không gian được coi là một lời tuyên chiến.
Do đó, ông không nghĩ đây là một nước đi khôn ngoan về mặt chính trị. Chưa kể, vũ khí không gian thường có tính chọn lọc không cao, việc phá hủy vệ tinh đối phương có thể đe dọa đến chính các thiết bị của Nga trên cùng quỹ đạo. Tuy nhiên, nếu nói về các biện pháp gây nhiễu và hạn chế tính năng của Starlink thì Nga hoàn toàn có khả năng, và thực tế là đang triển khai ở một số khu vực thông qua sự kết hợp giữa các tổ hợp tác chiến điện tử và hệ thống vũ khí laser. Vì lý do bảo mật, các hoạt động này không được công khai trên truyền thông, nhưng các mũi nhọn này vẫn đang được ráo riết thực hiện.
Mặc dù vậy, ông Dzherelievsky khẳng định giải pháp gốc rễ của Nga vẫn phải là tự chủ một chòm sao vệ tinh toàn diện. Ông coi đây là con đường bắt buộc đã được đặt ra từ trước khi chiến dịch nổ ra.
Vị chuyên gia cũng bày tỏ sự nuối tiếc khi Nga đã bỏ lỡ những khung thời gian vàng trước đây và phải trả cái giá lớn, bởi mọi hệ thống vũ khí tầm xa của Ukraine hiện nay đều được tiếp sóng bởi Starlink.
Bên cạnh đó, ông Dzherelievsky đề xuất một bước đi thực tế và cấp bách khác là áp đặt các vùng cấm bay đối với máy bay trinh sát không người lái của phương Tây — những phương tiện liên tục chỉ thị mục tiêu và đánh giá thiệt hại sau đòn đánh cho Ukraine.
Dẫn chứng việc tiêm kích Nga từng ép chiếc MQ-9 Reaper của Mỹ rơi xuống Biển Đen, ông tin rằng những hành động răn đe tương tự cần phải được duy trì quyết liệt hơn.
Cuối cùng, vị chuyên gia thừa nhận rằng với tư cách là những người quan sát, công chúng không thể nắm hết được bức tranh địa chính trị tổng thể hay hiểu hết mọi nước đi của giới thượng tầng.
Tuy nhiên, dưới góc độ chiến trường, ông nhấn mạnh nguyên tắc tối thượng là phải tuyệt đối tin tưởng vào mệnh lệnh của Bộ chỉ huy, bởi sự hoài nghi trong chiến trận chỉ dẫn đến con đường diệt vong.
Quốc Vinh (Theo Svpressa)
