Theo The First Technical, Tập đoàn năng lượng khổng lồ Inter RAO của Nga vừa chính thức công bố kế hoạch đẩy nhanh tiến độ sản xuất dòng tuabin khí công suất lớn GTD-170E. Động thái này nhằm nhanh chóng lấp đầy khoảng trống công nghệ mà tập đoàn Siemens (Đức) để lại sau khi rút lui khỏi thị trường Nga. Bước đi này đánh dấu nỗ lực lớn nhất của Moscow từ trước đến nay trong việc tự chủ các thiết bị cơ bản cốt lõi của ngành điện lực.
Cuộc đại tu tiến độ và mục tiêu nhân đôi công suất
Theo tuyên bố mới nhất từ ban lãnh đạo Inter RAO, tập đoàn này sẽ tăng gấp đôi công suất sản xuất tại nhà máy liên doanh "Công nghệ tuabin khí Siemens sản xuất" (STGT) – cơ sở mà Inter RAO đã mua lại quyền kiểm soát. Thay vì mục tiêu ban đầu là 2 tuabin mỗi năm, kế hoạch mới yêu cầu nhà máy phải xuất xưởng tối thiểu 4 tuabin khí hạng nặng GTD-170E/đã cải tiến mỗi năm.
Để đạt được tốc độ này, dòng tuabin đầu tiên theo tiêu chuẩn nâng cấp dự kiến sẽ phải hoàn thành và bàn giao ngay trong giai đoạn 2026–2027. Đây là một mốc thời gian cực kỳ thách thức đối với quy trình chế tạo cơ khí chính xác quy mô lớn. Việc rút ngắn chu kỳ sản xuất đòi hỏi sự tái cấu trúc toàn diện từ chuỗi cung ứng linh kiện cho đến quy trình kiểm thử nghiệm ngặt.
Ban lãnh đạo Inter RAO nhấn mạnh, việc tăng tốc không chỉ nhằm mục đích thương mại trước mắt. Đây là nhiệm vụ chính trị và công nghệ then chốt nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, đưa các tổ máy phát điện thế hệ mới do Nga làm chủ hoàn toàn về mặt công nghệ vào vận hành đúng tiến độ.
Hóa giải "gót chân Achilles" của ngành năng lượng Nga
Trong nhiều thập kỷ, các nhà máy nhiệt điện hiện đại nhất của Nga phụ thuộc vào các dòng tuabin khí công suất lớn nhập khẩu từ châu Âu, đặc biệt là Siemens và General Electric. Về sau, việc thiếu hụt linh kiện thay thế và dịch vụ bảo dưỡng chính hãng đã trở thành "gót chân Achilles" đe dọa sự ổn định của hệ thống điện quốc gia.
Dòng tuabin GTD-170E chính là câu trả lời mang tính chiến lược của Nga. Mặc dù nền tảng thiết kế ban đầu có sự hợp tác kỹ thuật, nhưng phiên bản cải tiến hiện tại đang được các kỹ sư Nga nỗ lực tái thiết kế để đạt tỷ lệ nội địa hóa tối đa. Việc làm chủ quy trình đúc cánh tuabin – công đoạn đòi hỏi kỹ thuật luyện kim cao cấp nhất – là mục tiêu tối thượng mà STGT đang hướng tới.
Việc tăng sản lượng lên 4 tuabin/năm cho thấy Nga đã giải quyết được phần nào bài toán thắt nút cổ chai về nguồn cung linh kiện bán thành phẩm trong nước. Khả năng tự cung tự cấp dòng thiết bị này sẽ giúp các dự án hiện đại hóa nhà máy điện tại Nga không bị đình trệ, bất chấp các áp lực cô lập công nghệ từ bên ngoài.
Bài toán nguồn vốn và áp lực bảo dưỡng hiện hữu
Tuy nhiên, tham vọng bứt tốc của Inter RAO đòi hỏi một dòng vốn đầu tư khổng lồ. Ước tính, việc nâng cấp dây chuyền sản xuất, xây dựng thêm các xưởng thử nghiệm công suất cao và đào tạo nhân lực kỹ thuật cao tại STGT sẽ ngốn hàng chục tỷ rúp. Một phần nguồn vốn này dự kiến sẽ được hỗ trợ thông qua các chương trình trợ cấp công nghiệp của chính phủ.
Bên cạnh áp lực sản xuất mới, Inter RAO còn phải đối mặt với một thách thức cấp bách khác: bảo dưỡng đội ngũ tuabin Siemens cũ hiện đang vận hành tại Nga. Theo số liệu ngành, hàng chục tuabin khí của Đức đang vận hành trong hệ thống điện Nga sẽ đến hạn đại tu trong vòng 2-3 năm tới. Nhà máy STGT dưới sự quản lý của Inter RAO sẽ phải gánh thêm vai trò "bệnh viện" chế tạo linh kiện thay thế ngược cho các thiết bị ngoại nhập này.
Nhu cầu thị trường nội địa đối với dòng tuabin 170 MW là rất lớn. Không chỉ riêng Inter RAO, nhiều tập đoàn năng lượng khác của Nga như Gazprom Energoholding hay RusHydro cũng đang xếp hàng để chờ quyền mua các bộ tuabin nội địa hóa này nhằm thay thế cho các thiết bị phương Tây đã quá hạn bảo trì.
Kế hoạch tăng tốc sản xuất tuabin GTD-170E của Inter RAO là một phép thử quan trọng cho năng lực công nghiệp nặng của Nga trong kỷ nguyên mới. Nếu thành công đưa công suất lên 4 tổ máy/năm và bàn giao đúng hạn vào năm 2026-2027, Moscow không chỉ hóa giải được cuộc khủng hoảng thiết bị năng lượng hiện tại mà còn tự thiết lập một nền tảng công nghệ độc lập hoàn toàn.
Thùy Anh
Theo The First Technical
