Các nguồn tin từ Nga và Ấn Độ gần đây đã xác nhận những bước tiến đáng kể trong cuộc đàm phán về việc sản xuất tiêm kích thế hệ mới Su-57 theo giấy phép tại Ấn Độ. Theo đó, các dây chuyền sản xuất trước đây từng xuất xưởng hơn 220 chiếc Su-30MKI (thế hệ 4+) sẽ được hiện đại hóa để chế tạo dòng máy bay mới này.
Tiềm năng mà thỏa thuận này mang lại cho phi đội bay và ngành quốc phòng Ấn Độ đang khiến dư luận nhớ lại một thương vụ tương tự từng được cân nhắc vào những năm 2010 dành cho Su-35.
Thời điểm đó, Nga đã chào hàng Su-35 cho gói thầu Máy bay Chiến đấu Đa năng Hạng trung (MMRCA) của Không quân Ấn Độ, như một lựa chọn cao cấp và đắt đỏ hơn so với tiêm kích hạng trung MiG-35. Một hợp đồng theo gói thầu này từng được kỳ vọng sẽ là đơn hàng lớn nhất lịch sử đối với dòng Su-35, tạo ra bước ngoặt quan trọng cho chương trình này. Thế nhưng, dù là lời mời vô cùng hậu hĩnh, Ấn Độ lại nói lời từ chối.
Kẻ "lấn lướt" trong gói thầu MMRCA
Su-35 là một ứng viên khác biệt trong gói thầu MMRCA. Trong khi 4 trên 6 mẫu máy bay còn lại là thiết kế hạng trung, còn hai mẫu khác là F-16/-21 (Mỹ) và Gripen (Thụy Điển) thuộc dòng hạng nhẹ, thì Su-35 tỏ ra vượt trội hoàn toàn về các thông số kỹ thuật.
Với khả năng mang tải trọng vũ khí lớn, hệ thống radar mạnh mẽ, tầm bay xa, trần bay cao cùng động cơ điều khiển vector luồng phụt ba chiều giúp tối ưu hóa khả năng cơ động, Su-35 sở hữu tốc độ và sự linh hoạt mà không đối thủ nào trong danh sách có thể sánh kịp. Đáng chú ý, giá thành mua sắm của dòng tiêm kích này còn thấp hơn tất cả các ứng viên khác, ngoại trừ MiG-35.
Trở ngại chính của Su-35 nằm ở kích thước lớn, dẫn đến chi phí vận hành và bảo dưỡng cao hơn đáng kể so với các dòng máy bay hạng trung và hạng nhẹ đối thủ. Dẫu vậy, lời đề nghị từ phía Nga vẫn cực kỳ hấp dẫn nhờ tính tương đồng cao trong công tác huấn luyện và bảo dưỡng với dòng Su-30MKI – vốn đã có hơn 200 chiếc trong biên chế Không quân Ấn Độ.
Điều này giúp đơn giản hóa hệ thống hậu cần cho cả đội ngũ kỹ thuật mặt đất lẫn phi công. Để tăng thêm sức nặng, Nga còn đề xuất chuyển giao công nghệ sản xuất 114 chiếc Su-35 tại Ấn Độ, cho phép nước này nâng cấp phi đội Su-30MKI hiện có lên tiêu chuẩn năng lực tương đương.
Lý do Ấn Độ từ chối
Việc nâng cấp Su-30 bằng công nghệ của Su-35 bao gồm tích hợp động cơ AL-41F-1S đời mới, radar Irbis-E, các hệ thống tác chiến điện tử hiện đại cùng kho vũ khí như tên lửa không đối không dẫn đường bằng radar R-37M và R-77M.
Phó Thủ tướng Nga Yuri Borisov từng nhận định về kế hoạch này: "Việc chuẩn hóa thiết bị điện tử hàng không giữa Su-35 và Su-30SM giúp giảm giá thành và đồng bộ hóa hệ thống vũ khí, điều này có thể thổi một luồng sinh khí mới vào dòng máy bay này." Tuy nhiên, Ấn Độ cuối cùng đã hủy bỏ gói thầu MMRCA để chuyển sang mở rộng đơn hàng Su-30MKI và MiG-29 vào năm 2020 – một quyết định dọn đường cho việc xem xét mua sắm Su-57 trên quy mô lớn.
Dù đầy sức hút, Su-35 vẫn bộc lộ những điểm yếu đối với Không quân Ấn Độ. Nếu như Su-30MKI từng được coi là tiêm kích năng lực nhất thế giới khi ra mắt vào năm 2002, thì sự khác biệt về công nghệ giữa nó và Su-35 lại tương đối khiêm tốn so với khoảng cách 12 năm ra đời.
Su-35 cũng là ứng viên duy nhất trong gói thầu MMRCA thiếu radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) chính, dù nó là dòng duy nhất tích hợp hệ thống "radar ba mặt" với hai radar AESA băng tần L ở rìa cánh.
Do đó, giới quân sự Ấn Độ đã đặt dấu hỏi lớn về việc liệu có đáng để đưa vào biên chế một dòng máy bay mới mà năng lực chỉ tương đương với một phiên bản Su-30MKI được nâng cấp mạnh mẽ hay không.
Sự quan tâm bền bỉ của Ấn Độ đối với Su-57 cho thấy dòng máy bay thế hệ kế tiếp này được đánh giá là hiệu quả về chi phí hơn, bất chấp mức giá mua sắm cao hơn nhiều so với Su-35. Trong khi giá trị của việc mua Su-35 còn gây tranh cãi, thì việc ưu tiên Su-57 chắc chắn sẽ mang lại tiềm năng tác chiến vượt trội cho Không quân Ấn Độ.
Tập đoàn Máy bay Thống nhất (UAC) của Nga đã đưa ra một đề nghị chưa từng có tiền lệ: cung cấp cho Bộ Quốc phòng Ấn Độ toàn quyền truy cập vào mã nguồn của Su-57. Điều này cho phép Ấn Độ tùy chỉnh máy bay ở mức độ sâu sắc nhất, bao gồm việc tích hợp rộng rãi các thiết bị điện tử hàng không nội địa – một đặc quyền hiếm thấy trong các chương trình tiêm kích thế hệ thứ năm.
Trong khi công nghệ của Su-57 được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ lĩnh vực quốc phòng Ấn Độ và hỗ trợ chương trình tiêm kích nội địa AMCA, thì việc chuyển giao công nghệ từ Su-35 dường như không còn đủ sức hấp dẫn.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
