Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia của Liên bang Nga - Rosatom vừa tiết lộ một dự án lớn nhất tại Nga: Nhà máy tái chế nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng - một nỗ lực quy mô lớn nhằm khép kín vòng tuần hoàn nhiên liệu hạt nhân của Moscow.
"Với công suất thiết kế ban đầu 400 tấn/năm, nhà máy sẽ trở thành cơ sở tái chế Nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng (SNF) lớn nhất ở Nga, có khả năng xử lý nhiên liệu từ cả lò phản ứng nhiệt và lò phản ứng nhanh" - World Nuclear News trích thông tin từ Rosatom ngày 24/6..
Ảnh: Rosatom
Hiện Tập đoàn này đang tiến hành các nghiên cứu khả thi và lựa chọn địa điểm cho nhà máy được xây dựng theo theo mô-đun mới. Quyết định cuối cùng về vị trí và vốn đầu tư của dự án dự kiến sẽ được công bố trước cuối năm 2026.
Lộ trình 3 bước trong mục tiêu chiến lược - thế giới chưa từng có
Con đường tái chế hạt nhân của Nga có một lộ trình bài bản.
Tất cả nhằm mục tiêu chiến lược mà Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố vào tháng 9/2025: Nga sẽ xây dựng Nhà máy điện hạt nhân chu trình nhiên liệu khép kín đầu tiên trên thế giới tại Vùng Tomsk. Dự kiến năm 2030 công trình này sẽ hoàn thành.
Con đường này bắt đầu với BREST-OD-300.
Lò phản ứng neutron nhanh làm mát bằng chì BREST-OD-300 là trung tâm của Tổ hợp Năng lượng Trình diễn Thí điểm - được thiết kế để minh chứng cho vòng tuần hoàn nhiên liệu hạt nhân khép kín hoàn toàn.
Lò phản ứng neutron nhanh làm mát bằng chì thế hệ IV BREST-OD-300 của Nga. Ảnh: Tập đoàn hóa chất Siberia
Đặt tại Tổ hợp Hóa học Siberia, lò phản ứng hạt nhân thế hệ IV làm mát bằng chì đầu tiên trên thế giới, có công suất 300 MWe này tích hợp chế tạo nhiên liệu ngay tại chỗ, tái chế nhiên liệu uranium-plutonium nitride hỗn hợp, và tái xử lý nhiên liệu đã qua sử dụng.
Bước thứ hai đến từ cơ sở mà Nga vừa hé lộ.
Rosatom dự kiến sẽ áp dụng trực tiếp các công nghệ và bài học rút ra từ tổ hợp này để phát triển các nhà máy tái chế thế hệ tiếp theo quy mô lớn hơn, với cơ sở tái chế công suất 400 tấn SNF/năm là điểm khởi đầu.
Tổng thống Nga Vladimir Putin vào tháng 9/2025 tuyên bố: Nga sẽ xây dựng Nhà máy điện hạt nhân chu trình nhiên liệu khép kín đầu tiên trên thế giới. Hình ảnh ông Putin phát biểu tại một sự kiện vào năm 2023. Ảnh gốc: Sputnik/Ramil Sitdikov/Host photo agency via Reuters
Lò phản ứng nhanh BREST-OD-300 (đặt tại Seversk, vùng Tomsk, Siberia) là một phần của Dự án Proryv, hay Dự án Đột phá, của Rosatom nhằm mục đích thiết lập một chu trình nhiên liệu hạt nhân khép kín, không tạo ra chất thải phóng xạ đầu tiên thế giới tại Nga.
Dự án Đột phá nhằm mục tiêu hiện thực hóa lời người đứng đầu nước Nga tuyên bố hồi tháng 9/2025: Nhà máy điện hạt nhân chu trình nhiên liệu khép kín đầu tiên trên thế giới năm 2030. Đây chính là bước cuối cùng của Proryv.
Ông Andrey Nikipelov, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Kỹ thuật Cơ khí và Giải pháp Công nghiệp tại Rosatom, cho biết: "Các công nghệ tái chế hạt nhân công nghiệp và cơ sở hạ tầng phát triển không chỉ là giải pháp cho thách thức môi trường cấp bách ở riêng Nga.
Việc mở rộng năng lực và phát triển các công nghệ mới trong lĩnh vực hóa phóng xạ sẽ cho phép Nga vượt ra khỏi việc chỉ cung cấp các dịch vụ một lần cho các quốc gia khác và hướng tới việc phát triển một quan hệ đối tác chiến lược toàn diện.
Quan hệ đối tác này dựa trên các nguyên tắc về năng lượng hạt nhân có trách nhiệm với môi trường: Giảm lượng khí thải carbon và giảm thiểu chất thải".
322.000 tấn SNF trên toàn cầu đang... bất động
Theo tính toán của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) ngày 22/6, tổng lượng nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng (SNF) toàn cầu vào khoảng 448.000 tấn kim loại nặng, đơn vị tiêu chuẩn cho uranium và các nguyên tố nặng khác trong nhiên liệu lò phản ứng điện hạt nhân.
Gần ba phần tư trong số đó, khoảng 322.000 tấn, đang nằm im. Chỉ một phần tư số đó, khoảng 126.000 tấn, đã được tái chế, cho phép sử dụng vật liệu có thể tái chế thành nhiên liệu mới. Quá trình này làm giảm cả lượng uranium tự nhiên dùng để sản xuất nhiên liệu và lượng chất thải phóng xạ mức độ cao cần xử lý.
Dự án nhà máy tái chế SNF mà Rosatom vừa công bố mở ra cơ hội tái chế nhiên liệu hạt nhân đã sử dụng nhằm làm giảm gánh nặng lên cơ sở lưu trữ và giảm những rủi ro về môi trường mà nó có thể gây ra.
Tham khảo: IE, IAEA, World Nuclear News
Trang Ly
