Mỗi mùa tuyển sinh, câu chuyện chọn ngành lại trở thành nỗi băn khoăn quen thuộc của nhiều học sinh cuối cấp. Giữa hàng loạt lựa chọn “hot trend”, không ít người lo lắng liệu ngành mình chọn có nhanh lỗi thời hay bị AI thay thế trong vài năm tới. Chính vì vậy, những lĩnh vực vừa có tính ứng dụng cao, vừa gắn với các công nghệ cốt lõi của tương lai đang ngày càng được quan tâm nhiều hơn.
Theo Thanh Niên, ông Trần Anh Tuấn - chuyên gia dự báo nhân lực, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM cho rằng trong làn sóng tự động hóa mạnh mẽ, vẫn có những ngành giữ vai trò chiến lược và rất khó bị thay thế. Đặc biệt, nhóm ngành công nghệ cao phục vụ bán dẫn, vật liệu mới và nghiên cứu ứng dụng được xem là “mỏ vàng” của thời đại số. Trong đó, Công nghệ nano là một trong những lĩnh vực nổi bật.
Từ chip điện tử, pin xe điện, vật liệu chống khuẩn cho tới thiết bị y tế hiện đại hay mỹ phẩm công nghệ cao, công nghệ nano đều xuất hiện như một “mắt xích” nền tảng. Dù chưa phổ biến như Công nghệ thông tin hay Kinh tế, đây lại được nhiều chuyên gia đánh giá là ngành học đặc thù có giá trị lâu dài, nhu cầu nhân lực cao và gần như không lo thất nghiệp trong tương lai, đặc biệt khi Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp bán dẫn và công nghệ cao.
Ngành Công nghệ nano là gì?
Công nghệ nano là lĩnh vực nghiên cứu, chế tạo và ứng dụng các vật liệu, thiết bị có kích thước ở mức nano mét (1 nano mét bằng 1 phần tỷ mét). Ở kích thước cực nhỏ này, vật liệu có thể xuất hiện những tính chất hoàn toàn khác biệt so với thông thường, như dẫn điện tốt hơn, bền hơn hoặc phản ứng hóa học mạnh hơn.
Ngành học này là sự kết hợp của nhiều lĩnh vực như vật lý, hóa học, sinh học, khoa học vật liệu và kỹ thuật điện tử. Sinh viên không chỉ học lý thuyết mà còn được tiếp cận với các phòng thí nghiệm hiện đại, nơi nghiên cứu các vật liệu nano ứng dụng trong y học, điện tử, môi trường và năng lượng.
Hiện nay, công nghệ nano được ứng dụng rất rộng trong đời sống. Ví dụ, nhiều loại kem chống nắng sử dụng hạt nano để tăng khả năng bảo vệ da; ngành y dùng vật liệu nano để hỗ trợ dẫn thuốc điều trị ung thư; còn ngành điện tử ứng dụng nano trong sản xuất chip, cảm biến và linh kiện bán dẫn.
Nhiều chuyên gia đánh giá công nghệ nano sẽ là nền tảng quan trọng của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn và vật liệu thông minh.
Sinh viên ngành Công nghệ nano học gì?
Công nghệ nano là ngành học khá “nặng kỹ thuật”, đòi hỏi sinh viên có nền tảng tốt về toán, vật lý và hóa học. Trong những năm đầu, sinh viên thường học các môn cơ sở như toán cao cấp, vật lý đại cương, hóa học đại cương, khoa học vật liệu, điện tử cơ bản và lập trình.
Khi bước vào giai đoạn chuyên ngành, sinh viên sẽ tiếp cận các môn học chuyên sâu như vật liệu nano, vi điện tử, công nghệ bán dẫn, công nghệ màng mỏng, cảm biến nano, mô phỏng vật liệu, kỹ thuật chế tạo vi mạch hay công nghệ sinh học nano.
Ngoài lý thuyết, sinh viên còn dành khá nhiều thời gian trong phòng thí nghiệm để nghiên cứu và thực hành với các thiết bị công nghệ cao. Đây cũng là điểm khiến ngành học này khá “khó nhằn”, nhưng đồng thời tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn cho sinh viên sau khi tốt nghiệp.
Một số trường đại học tại Việt Nam hiện đào tạo ngành hoặc chuyên ngành liên quan đến công nghệ nano như Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội hay Viện Nghiên cứu và Đào tạo Việt - Anh.
Ngành học khó nhưng hiếm khi thất nghiệp
Một trong những điểm đáng chú ý của ngành Công nghệ nano là số lượng nhân lực hiện nay vẫn còn khá ít trong khi nhu cầu đang tăng lên, đặc biệt ở các lĩnh vực bán dẫn, vật liệu mới và thiết bị y tế.
Theo chương trình đào tạo Kỹ thuật Vi điện tử và Công nghệ nano của Đại học Bách khoa Hà Nội, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn và công nghệ nano đang gia tăng mạnh nhờ định hướng phát triển công nghiệp bán dẫn của Chính phủ cùng sự đầu tư của nhiều tập đoàn công nghệ lớn vào Việt Nam.
Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể làm việc tại các nhà máy sản xuất chip, linh kiện điện tử, pin mặt trời, phòng nghiên cứu vật liệu mới hoặc các công ty công nghệ cao với nhiều vị trí như kỹ sư R&D, kỹ sư sản xuất, kỹ sư thiết kế vi mạch, chuyên viên kiểm định vật liệu hay nghiên cứu viên.
Ngoài lĩnh vực điện tử và bán dẫn, công nghệ nano còn mở ra cơ hội trong ngành y sinh, mỹ phẩm, môi trường và năng lượng tái tạo. Đây cũng là lý do ngành học này được đánh giá có tiềm năng phát triển dài hạn trong tương lai.
Do thuộc nhóm ngành công nghệ cao và yêu cầu chuyên môn sâu, mức lương của ngành Công nghệ nano thường được đánh giá khá hấp dẫn so với mặt bằng chung kỹ thuật.
Theo thống kê được đăng tải bởi VNUK, sinh viên mới ra trường trong lĩnh vực nano hoặc R&D có thể nhận mức lương khởi điểm khoảng 8-12 triệu đồng/tháng tại Việt Nam, sau đó tăng lên khoảng 20 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn tùy năng lực và vị trí công việc.
Trong khi đó, các vị trí liên quan tới bán dẫn, vi điện tử và công nghệ chip – lĩnh vực có liên hệ chặt với công nghệ nano – hiện đang có mức thu nhập rất cạnh tranh. Một số thống kê cho thấy kỹ sư mới ra trường có thể nhận khoảng 10–18 triệu đồng/tháng; người có kinh nghiệm từ 3–5 năm có thể đạt 25–40 triệu đồng/tháng, thậm chí cao hơn nếu làm cho doanh nghiệp nước ngoài.
Đặc biệt, với những người theo hướng nghiên cứu chuyên sâu hoặc làm việc tại các tập đoàn công nghệ quốc tế, mức thu nhập có thể tăng rất mạnh theo kinh nghiệm và năng lực chuyên môn.
Điểm chuẩn đang tăng vì “cơn sốt” bán dẫn
Ngành Công nghệ nano hiện vẫn là ngành đào tạo khá đặc thù tại Việt Nam nên số trường mở ngành chưa nhiều. Một số trường đào tạo theo tên gọi “Công nghệ nano”, trong khi một số nơi tích hợp trong các ngành như Kỹ thuật vi điện tử, Công nghệ vật liệu hay Khoa học vật liệu. Vì vậy, điểm chuẩn cũng có sự chênh lệch tùy chương trình đào tạo và phương thức xét tuyển.
Tại Đại học Quốc gia TP.HCM, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP.HCM là một trong những đơn vị đào tạo mạnh về lĩnh vực nano và vật liệu tiên tiến. Năm 2025, nhóm ngành liên quan đến Công nghệ nano như Khoa học vật liệu và Công nghệ vật lý điện tử có mức điểm chuẩn dao động khoảng từ 24-26 điểm tùy tổ hợp xét tuyển theo điểm thi tốt nghiệp THPT. Một số chương trình đào tạo tiên tiến hoặc chất lượng cao có mức điểm nhỉnh hơn.
Cũng tại trường này, nhóm ngành Vật lý học - Công nghệ vật lý điện tử - Công nghệ bán dẫn theo phương thức đánh giá năng lực của ĐHQG TP.HCM đạt mức rất cao, lên tới khoảng 917 điểm. Điều này cho thấy sức hút ngày càng lớn của các lĩnh vực liên quan đến bán dẫn và nano trong vài năm gần đây.
Ở khu vực phía Bắc, Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội hiện đào tạo nhiều chương trình liên quan tới vật liệu nano, vi điện tử và công nghệ bán dẫn thông qua ngành Công nghệ vật liệu, Vật lý kỹ thuật và các chương trình công nghệ cao. Năm 2025, ngành Công nghệ vật liệu của trường có điểm chuẩn khoảng 25,6 điểm; ngành Vật lý kỹ thuật khoảng 25,2 điểm. Đây đều là các ngành có định hướng nghiên cứu và ứng dụng nano khá rõ nét.
Trường Đại học Bách khoa Hà Nội cũng là một trong những cơ sở đào tạo nổi bật về Kỹ thuật vi điện tử và Công nghệ nano. Những năm gần đây, ngành liên quan đến bán dẫn, vi điện tử và vật liệu mới tại trường thường có điểm chuẩn thuộc nhóm cao của khối kỹ thuật, phổ biến quanh mức 26-28 điểm tùy chương trình và phương thức xét tuyển. Sức hút tăng mạnh do nhu cầu nhân lực bán dẫn đang bùng nổ.
Ngoài ra, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội cũng đào tạo các hướng chuyên sâu về nano thông qua ngành Khoa học vật liệu, Vật lý kỹ thuật và Công nghệ vật liệu. Điểm chuẩn các ngành này trong những năm gần đây thường dao động khoảng 23-26 điểm tùy tổ hợp và chương trình đào tạo.
Tại miền Trung, Viện Nghiên cứu và Đào tạo Việt - Anh thuộc Đại học Đà Nẵng hiện có các chương trình liên quan tới khoa học vật liệu tiên tiến, bán dẫn và công nghệ nano bằng tiếng Anh. Điểm chuẩn thường ở mức dễ tiếp cận hơn so với các trường top đầu tại Hà Nội và TP.HCM, dao động khoảng trên dưới 20 điểm tùy năm.
Một số trường kỹ thuật khác như Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng, Trường Đại học Công nghiệp Hà Nộihay Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM hiện cũng bắt đầu mở rộng đào tạo các chuyên ngành liên quan tới vật liệu nano, bán dẫn và vi điện tử để đáp ứng nhu cầu nhân lực công nghệ cao.
Nhìn chung, do Công nghệ nano là lĩnh vực khá mới và mang tính liên ngành, nhiều trường không tuyển sinh trực tiếp bằng tên “Công nghệ nano” mà tích hợp vào các ngành như Công nghệ vật liệu, Vật lý kỹ thuật, Kỹ thuật vi điện tử hoặc Công nghệ bán dẫn. Vì vậy, thí sinh quan tâm lĩnh vực này nên đọc kỹ chương trình đào tạo thay vì chỉ tìm đúng tên ngành.
Tổng hợp
Nhật Linh
