ThS.BS Trịnh Kiên Cường (chuyên khoa Nam học, Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội) cho biết, thời gian qua, anh tiếp nhận nhiều trường hợp đến trữ tinh trùng.
Đó là 1 nam sinh mới 20 tuổi, đi khám phát hiện mình bị ung thư tinh hoàn, đã có chỉ định phẫu thuật và xạ trị, đến viện thăm khám và rất lo lắng về tương lai của mình, vì có chỉ định phải cắt tinh hoàn và xạ trị sau phẫu thuật. Bác sĩ đã đưa ra giải pháp trữ lại tinh trùng trước khi làm các biện pháp can thiệp.
"Nam sinh đã trữ lại 3 cóng tinh trùng tại bệnh viện. Sau khi thực hiện các biện pháp can thiệp, bạn đã quay trở lại kiểm tra thì không còn thấy hình ảnh tinh trùng trong mẫu tinh dịch nữa. May là với tinh trùng mà bạn ý trữ lại thì hoàn toàn sau này có thể có con với các biện pháp hỗ trợ sinh sản tiên tiến mà bệnh viện đang thực hiện", BS Cường nói.
Ngoài ra, còn có trường hợp cặp vợ chồng anh chị ở Nghệ An, vì vợ bị tắc vòi trứng, đang làm IVF tại bệnh viện, chồng thì rất khó khăn trong việc lấy mẫu tinh trùng, bác sĩ đã khuyên chồng trữ lại tinh trùng trước thời điểm vợ chọc trứng. Rất may mắn là hôm vợ chọc trứng, dù chồng không lấy được tinh trùng nhưng có tinh trùng trữ đông nên hoàn toàn không cần phải làm các biện pháp can thiệp gây tổn thương tinh hoàn.
Nên thực hiện trữ tinh trùng trong trường hợp nào?
Trước khi điều trị y tế
Điều trị ung thư: Hóa trị và xạ trị có thể làm giảm chất lượng tinh trùng hoặc gây vô sinh vĩnh viễn. Việc trữ tinh trùng trước khi bắt đầu phác đồ điều trị giúp người bệnh giữ lại cơ hội có con sinh học sau khi khỏi bệnh.
Phẫu thuật: Các ca phẫu thuật liên quan đến tinh hoàn, tuyến tiền liệt hoặc vùng chậu có nguy cơ làm tổn thương cơ quan sinh sản hoặc ảnh hưởng đến khả năng xuất tinh.
Hỗ trợ các phương pháp sinh sản nhân tạo (ART)
Chất lượng tinh trùng suy giảm: Nếu nam giới có kết quả tinh dịch đồ cho thấy số lượng hoặc chất lượng tinh trùng đang giảm sút theo thời gian, việc trữ đông sớm giúp lưu giữ lại những tinh trùng khỏe mạnh nhất để dùng cho thụ tinh nhân tạo (IUI) hoặc thụ tinh trong ống nghiệm (IVF/ICSI).
Đảm bảo quy trình IVF diễn ra suôn sẻ: Nếu người chồng bận công tác hoặc không thể có mặt vào đúng ngày người vợ được chọc hút trứng, tinh trùng trữ đông từ trước sẽ được rã đông để thụ tinh.
Gặp khó khăn khi lấy mẫu: Những người hay bị căng thẳng tâm lý, khó xuất tinh vào đúng thời điểm cần thiết có thể chủ động lấy mẫu trước để trữ đông.
Hiến tặng tinh trùng: Tinh trùng của người hiến tặng sẽ được trữ đông và cách ly trong một khoảng thời gian (thường là 6 tháng) để kiểm tra lại các bệnh truyền nhiễm trước khi được sử dụng.
Bảo vệ khỏi rủi ro nghề nghiệp và môi trường
Môi trường làm việc độc hại: Những người làm việc trong môi trường phải thường xuyên tiếp xúc với tia bức xạ, hóa chất độc hại, kim loại nặng, hoặc nhiệt độ cao... có nguy cơ suy giảm chức năng sinh sản rất lớn.
Nghề nghiệp rủi ro cao: Các công việc như vận động viên thể thao mạo hiểm có thể chọn trữ tinh trùng để phòng ngừa các chấn thương bất ngờ làm mất khả năng sinh sản.
Dự phòng cho các quyết định cá nhân
Trước khi thắt ống dẫn tinh (triệt sản): Nhiều nam giới chọn trữ tinh trùng trước khi phẫu thuật thắt ống dẫn tinh như một biện pháp "bảo hiểm" dự phòng trong trường hợp họ thay đổi quyết định và muốn có thêm con trong tương lai.
Trước khi chuyển đổi giới tính: Những người chuẩn bị thực hiện liệu pháp hormone hoặc phẫu thuật khẳng định giới tính (từ nam sang nữ) thường trữ tinh trùng để duy trì khả năng có con mang bộ gen của chính mình.
Yếu tố tuổi tác: Mặc dù nam giới có thể sản xuất tinh trùng suốt đời, nhưng chất lượng DNA của tinh trùng sẽ giảm dần khi tuổi cao, làm tăng nguy cơ sảy thai hoặc dị tật ở thai nhi. Trữ tinh trùng khi còn trẻ giúp đảm bảo nguồn tinh binh ở trạng thái sung mãn nhất.
Tinh trùng có thể trữ đông hiệu quả trong thời gian bao lâu?
ThS.BS Trịnh Kiên Cường cho biết, về mặt khoa học thì tinh trùng có thể trữ đông đến vài chục năm, miễn là điều kiện bảo quản luôn được đảm bảo đúng tiêu chuẩn. Tinh trùng được lưu trữ trong môi trường Nitơ lỏng ở nhiệu độ âm rất cao , nên tinh trùng rơi vào trạng thái "ngủ đông", gần như rất ít bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài.
Quy trình trữ tinh trùng diễn ra thế nào?
BS Cường cho biết, quy trình khám, xét nghiệm và lấy mẫu để trữ đông tinh trùng là một thủ tục y khoa được tiêu chuẩn hóa, diễn ra nhanh chóng, khép kín và bảo mật. Toàn bộ quá trình từ lúc lấy mẫu đến khi có kết quả và đưa vào lưu trữ thường chỉ mất khoảng 2-3 giờ.
1. Chuẩn bị trước khi lấy mẫu
Yêu cầu kiêng xuất tinh 2-5 ngày: Để kết quả tinh dịch đồ phản ánh chính xác nhất chất lượng tinh trùng, bạn cần kiêng xuất tinh (không quan hệ tình dục, không thủ dâm) từ 2-5 ngày trước ngày đến bệnh viện. Trong thời gian này, cần tránh rượu bia, chất kích thích và không ngâm bồn nước nóng hoặc xông hơi.
2. Thăm khám và xét nghiệm sàng lọc
Bắt buộc để phân loại khu vực lưu trữ: Bác sĩ sẽ kiểm tra sức khỏe tổng quát và chỉ định xét nghiệm máu để sàng lọc các bệnh truyền nhiễm (HIV, Viêm gan B, Viêm gan C, Giang mai). Mẫu tinh trùng của người mang các bệnh lý này vẫn có thể được trữ đông sẽ được bảo quản trong các bình nitơ lỏng cách ly hoàn toàn để tránh lây nhiễm chéo.
3.Lấy mẫu tinh dịch
Thực hiện tại phòng riêng của bệnh viện: Bạn sẽ được cấp một lọ nhựa vô trùng và đưa vào phòng lấy mẫu chuyên dụng (riêng tư). Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không dùng chất bôi trơn, nước bọt hay bao cao su thông thường vì hóa chất trong đó sẽ giết chết tinh trùng.
4.Phân tích tinh dịch đồ
Đánh giá chất lượng trong phòng Lab: Ngay sau khi lấy, mẫu được chuyển qua bộ phận phòng labo. Tại đây, chuyên viên phôi học sẽ phân tích dưới kính hiển vi để đánh giá 4 chỉ số cốt lõi:
Thể tích: Lượng tinh dịch xuất ra (thường ≥ 1.5ml).
Mật độ: Số lượng tinh trùng trên mỗi ml.
Độ di động: Tỷ lệ tinh trùng bơi tiến tới nhanh.
Hình thái: Tỷ lệ tinh trùng có cấu trúc đầu - cổ - đuôi bình thường.
5. Xử lý và trữ đông
Hạ nhiệt độ xuống -196°C. Sau đó, mẫu được chia vào các ống trữ nhỏ, hạ nhiệt độ theo quy trình được kiểm soát và cuối cùng chìm ngập vào bình nitơ lỏng.
Hoàn tất quy trình, bạn sẽ ký hợp đồng lưu trữ với bệnh viện. Mỗi mẫu lưu trữ đều được gắn mã số định danh y tế độc nhất (thường quét mã vạch và đối chiếu sinh trắc học) để đảm bảo tuyệt đối không có sự nhầm lẫn khi rã đông sau này.
Tuấn Minh
