Trong dân gian vẫn thường có câu: Con trai giống mẹ, con gái giống bố. Quan sát xung quanh, không ít gia đình dường như đúng với nhận xét này. Đặc biệt, nhiều bé trai khi lớn lên ngày càng có nhiều nét tương đồng với mẹ. Vậy điều này có cơ sở khoa học hay không?
Ai cũng biết bé trai mang bộ nhiễm sắc thể XY, trong đó nhiễm sắc thể X được thừa hưởng từ mẹ, còn nhiễm sắc thể Y đến từ bố. Một số nghiên cứu cho thấy nhiễm sắc thể X chứa nhiều gen hơn đáng kể so với nhiễm sắc thể Y. Vì vậy, bé trai có thể nhận được nhiều đặc điểm di truyền từ mẹ hơn, khiến ngoại hình hoặc một số đặc điểm khác dễ mang dấu ấn của mẹ.
Những khía cạnh nào ở con trai thường được cho là chịu ảnh hưởng từ mẹ?
1. Trí tuệ
Có một câu nói khá nổi tiếng: Muốn biết chồng thông minh thế nào, hãy nhìn mẹ của anh ấy. Muốn có một cậu con trai thông minh, hãy tìm một người vợ thông minh.
Một số nghiên cứu cho rằng nhiều gen liên quan đến khả năng nhận thức nằm trên nhiễm sắc thể X. Vì thế, yếu tố di truyền từ mẹ có thể đóng vai trò nhất định trong sự phát triển trí tuệ của con trai.
Tuy nhiên, các nhà khoa học đều thống nhất rằng trí thông minh không phải là thứ được quyết định hoàn toàn bởi gen. Một đứa trẻ sinh ra với tiềm năng tốt nhưng thiếu môi trường học tập phù hợp vẫn khó phát huy hết khả năng của mình. Ngược lại, những đứa trẻ được khuyến khích khám phá, được đọc sách, được trò chuyện và trải nghiệm nhiều sẽ có cơ hội phát triển tư duy tốt hơn.
Nói cách khác, gen có thể tạo nên nền tảng, nhưng chính giáo dục, dinh dưỡng và môi trường sống mới là những yếu tố giúp trí tuệ của trẻ được bồi đắp từng ngày.
2. Ngoại hình và màu da
Trong thực tế, không ít gia đình nhận thấy con trai có nhiều nét giống mẹ hơn bố. Từ màu da, đôi mắt, hàng mi, sống mũi cho đến biểu cảm khuôn mặt, nhiều đặc điểm ngoại hình nổi bật có thể được thừa hưởng từ mẹ.
Các nhà di truyền học cho biết ngoại hình của trẻ là kết quả của sự kết hợp phức tạp giữa hàng nghìn gen từ cả bố và mẹ. Vì vậy, không thể khẳng định con trai chắc chắn sẽ giống mẹ hay giống bố nhiều hơn. Tuy nhiên, một số đặc điểm như màu da, màu mắt hoặc cấu trúc khuôn mặt đôi khi có xu hướng biểu hiện rõ nét từ phía mẹ.
Đó cũng là lý do nhiều người thường đùa rằng chỉ cần nhìn mẹ là có thể hình dung phần nào diện mạo của cậu con trai khi lớn lên.
3. Chiều cao
Chiều cao luôn là điều khiến nhiều bậc phụ huynh quan tâm. Một số nghiên cứu cho thấy yếu tố di truyền từ cả bố lẫn mẹ đều ảnh hưởng đến chiều cao của con. Trong đó, gen từ mẹ được cho là có vai trò đáng kể đối với chiều cao của bé trai. Dù vậy, di truyền không phải yếu tố duy nhất.
Trên thực tế, chiều cao còn phụ thuộc rất lớn vào chế độ dinh dưỡng, chất lượng giấc ngủ, mức độ vận động thể chất và tình trạng sức khỏe trong suốt quá trình trưởng thành. Một đứa trẻ được ăn uống đầy đủ, ngủ sớm, thường xuyên vận động và sống trong môi trường lành mạnh hoàn toàn có thể phát triển chiều cao vượt trội so với dự đoán ban đầu từ yếu tố di truyền.
4. Tính cách
Nếu như ngoại hình chịu ảnh hưởng nhiều từ gen thì tính cách lại là kết quả của cả di truyền lẫn quá trình nuôi dạy.
Người mẹ thường là người dành nhiều thời gian nhất bên con trong những năm tháng đầu đời. Chính vì vậy, cách ứng xử, thói quen sinh hoạt và trạng thái cảm xúc của mẹ có thể tác động sâu sắc đến sự hình thành tính cách của con trai.
Nếu mẹ là người điềm tĩnh, biết kiểm soát cảm xúc, yêu thích đọc sách và có lối sống tích cực, trẻ cũng dễ tiếp xúc với những giá trị đó từ nhỏ. Ngược lại, nếu trong gia đình thường xuyên xảy ra căng thẳng, la mắng hoặc áp lực kéo dài, trẻ cũng có thể bị ảnh hưởng về mặt tâm lý và hành vi.
Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng những gì trẻ nhìn thấy mỗi ngày từ cha mẹ thường có sức ảnh hưởng mạnh hơn rất nhiều so với những lời dạy bảo bằng lý thuyết.
5. Sức khỏe và tuổi thọ
Một số nghiên cứu cho thấy các yếu tố di truyền liên quan đến sức khỏe lâu dài có thể được truyền từ mẹ sang con trai. Đặc biệt, ADN ty thể – một loại vật chất di truyền đặc biệt – chỉ được truyền từ mẹ sang con.
Tuy nhiên, tuổi thọ và tình trạng sức khỏe của một người không được quyết định hoàn toàn bởi di truyền. Chế độ ăn uống, mức độ vận động, thói quen sinh hoạt, chất lượng giấc ngủ, khả năng quản lý căng thẳng và việc chăm sóc sức khỏe định kỳ đều đóng vai trò vô cùng quan trọng.
Có những người không sở hữu lợi thế lớn về gen nhưng vẫn sống khỏe mạnh, trường thọ nhờ duy trì lối sống khoa học. Ngược lại, người có nền tảng di truyền tốt nhưng thiếu chăm sóc bản thân cũng có thể gặp nhiều vấn đề sức khỏe.
Điều quan trọng nhất không nằm ở gen
Dù ngoại hình, chiều cao hay một số đặc điểm tính cách có thể chịu ảnh hưởng từ di truyền, nhưng việc một đứa trẻ có khỏe mạnh, tự tin, sống tích cực hay không lại phụ thuộc rất nhiều vào môi trường giáo dục.
Những điều quý giá nhất mà một người mẹ có thể truyền lại cho con không chỉ là gen di truyền, mà còn là cách sống, thói quen tốt, tinh thần lạc quan và tình yêu thương trong quá trình nuôi dưỡng con trưởng thành.
Hiểu Đan (Nguồn: 163)
