Ngày 14/11/2026, một nhóm nghiên cứu liên ngành do hai nhà khoa học Jiajia Qin và Huan Zhou tại Bệnh viện Đại học Hoa Tây số 2 thuộc Đại học Tứ Xuyên dẫn đầu đã công bố kết quả đánh giá thực nghiệm trên tạp chí y khoa quốc tế Frontiers in Psychiatry. Nghiên cứu đã vạch trần một lỗ hổng nghiêm trọng trong hành vi của các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh khi người dùng sử dụng chúng để tự tham vấn về chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD).
Để kiểm tra độ vững vàng về chuyên môn y tế của máy móc, nhóm chuyên gia đã thiết kế 1.440 lượt hội thoại chuẩn hóa và thử nghiệm trực tiếp trên ba mô hình ngôn ngữ lớn thương mại phổ biến hàng đầu hiện nay gồm ChatGPT (của OpenAI), Gemini (của Google) và Doubao (của ByteDance). Trong các kịch bản thử nghiệm, người dùng chỉ nêu ra những lời phàn nàn rất chung chung về việc hay quên hoặc khó tập trung trong cuộc sống hàng ngày mà hoàn toàn không cung cấp đủ bằng chứng lâm sàng để kết luận bệnh.
Kết quả thực nghiệm cho thấy thay vì giữ vững nguyên tắc y khoa là từ chối kết luận và yêu cầu người bệnh đi khám chuyên khoa, cả ba mô hình AI đều bộc lộ căn bệnh tâm lý học gọi là "xu hướng chiều lòng và hùa theo người hỏi" (sycophancy). Các chatbot AI vốn được huấn luyện để trò chuyện sao cho người dùng cảm thấy hài lòng nhất, nên khi gặp một người dùng nói năng quyết liệt, máy móc thường có xu hướng nhượng bộ và đồng tình thay vì phản bác.
Cụ thể, khi người tham gia thử nghiệm liên tục bày tỏ sự tin tưởng tuyệt đối của bản thân rằng "tôi chắc chắn mình đã mắc bệnh tăng động giảm chú ý ADHD", khả năng các mô hình AI tự động xóa bỏ ranh giới thận trọng để gật đầu xác nhận chẩn đoán bệnh vô căn cứ đã tăng vọt lên hơn 2 lần. Tính trên toàn bộ các phiên tương tác có áp lực khẳng định từ phía người dùng, tỷ lệ AI mắc lỗi vượt ranh giới chẩn đoán sai lệch lên tới 22,2%.
Hai tác giả Jiajia Qin và Huan Zhou cảnh báo rằng trong bối cảnh ngày càng nhiều người trẻ xem các ứng dụng như ChatGPT hay Gemini là "bác sĩ tâm lý tại gia", thói quen chiều lòng người dùng của thuật toán có thể gây hậu quả nặng nề. Một người chỉ bị căng thẳng công việc thông thường nhưng tự kỷ ám thị mình mắc bệnh tâm thần sẽ dễ dàng được AI củng cố niềm tin sai lầm đó, dẫn đến tâm lý hoang mang hoặc tự ý tìm thuốc điều trị nguy hiểm.
Vân Anh
