Nghiên cứu đó là: Dự án "Tích hợp mô hình vật lý và mô hình dựa trên dữ liệu trong giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ phát triển nông nghiệp xanh tại một số khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng".
Xâm nhập mặn đang trở thành thách thức ngày càng rõ nét tại các khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng.
Diễn biến khó lường của hiện tượng này không chỉ ảnh hưởng đến năng suất cây trồng mà còn làm gia tăng áp lực lên nguồn nước ngọt – yếu tố then chốt của sản xuất nông nghiệp. Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng công nghệ vào giám sát và dự báo đang được kỳ vọng sẽ giúp người dân chủ động thích ứng và giảm thiểu rủi ro.
Một dự án nghiên cứu do Trường Đại học Khoa học Tự nhiên phối hợp với Quỹ VinFuture triển khai đang hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững. Thay vì dừng ở nghiên cứu lý thuyết, dự án đặt trọng tâm vào khả năng ứng dụng thực tế tại các địa phương ven biển.
Điểm đáng chú ý là hệ thống được thiết kế theo hướng tích hợp đa công nghệ. Bên cạnh các mô hình vật lý truyền thống, nhóm nghiên cứu sử dụng thêm các phương pháp trí tuệ nhân tạo như: Machine Learning, Deep Learning, kết hợp dữ liệu viễn thám, thiết bị bay không người lái (UAV) và mạng lưới cảm biến IoT. Toàn bộ dữ liệu được đồng bộ trên nền tảng không gian – thời gian DataCube, cho phép theo dõi và cập nhật tình trạng xâm nhập mặn theo thời gian gần thực.
Từ nền tảng này, hệ thống có thể cung cấp bản đồ số và cảnh báo sớm tình trạng xâm nhập mặn trước từ 1 đến 5 ngày. Khoảng thời gian này giúp người dân chủ động điều chỉnh lịch sản xuất, quản lý nguồn nước và lựa chọn phương án canh tác phù hợp, qua đó hạn chế thiệt hại.
PGS.TS. Nguyễn Hữu Duy - Phó Trưởng Bộ môn Địa nhân văn và Quy hoạch, Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQG Hà Nội chủ nhiệm dự án, một trong những mục tiêu quan trọng là chuyển hóa dữ liệu khoa học thành thông tin dễ hiểu, dễ sử dụng. Thay vì các thông số phức tạp, hệ thống sẽ cung cấp các khuyến nghị cụ thể để người dân có thể áp dụng trực tiếp trong sản xuất.
Ở góc độ đơn vị đồng hành, Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture cho rằng những nghiên cứu có tính ứng dụng cao sẽ góp phần hỗ trợ cơ quan quản lý và người dân trong việc ra quyết định, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.
Dự án dự kiến triển khai trong hai năm, với sự tham gia của nhiều đơn vị trong và ngoài nước như: Trường Đại học Thủy Lợi, Viện Khoa học Tài nguyên nước, Đại học Công nghệ Nanyang và Đại học Edinburgh.
Trong dài hạn, cách tiếp cận này được kỳ vọng không chỉ giúp nâng cao năng lực dự báo xâm nhập mặn mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp xanh – nơi sản xuất thích ứng tốt hơn với điều kiện tự nhiên đang biến đổi nhanh chóng.
Minh Khang
