Chế độ ăn đặc biệt giúp giảm nguy cơ gây nhiều loại ung thư
Một nghiên cứu quy mô lớn do Khoa Sức khỏe Cộng đồng và Dịch tễ học Ung thư, Đại học Oxford dẫn đầu, công bố trên British Journal of Cancer, đã cung cấp cái nhìn toàn diện nhất từ trước đến nay về mối liên hệ giữa chế độ ăn không thịt và nguy cơ ung thư. Nghiên cứu tổng hợp dữ liệu từ hơn 1,8 triệu người tại ba châu lục, phân loại thành nhiều nhóm ăn uống khác nhau, bao gồm: người ăn thịt, người ăn cá, người ăn chay và người ăn thuần chay.
Dựa trên nguồn dữ liệu khổng lồ này, nhóm nghiên cứu tiến hành phân tích nguy cơ mắc 17 loại ung thư, qua đó so sánh trực tiếp giữa các nhóm chế độ ăn. Kết quả cho thấy, chế độ ăn chay không chỉ mang lại lợi ích rõ rệt mà còn tạo ra sự khác biệt đáng kể ở nhiều loại ung thư phổ biến. Cụ thể, nguy cơ ung thư tuyến tụy và ung thư vú ở nhóm ăn chay giảm khoảng 21% so với người ăn thịt, trong khi ung thư tuyến tiền liệt giảm 12%.
Không dừng lại ở đó, một số loại ung thư ít phổ biến hơn cũng ghi nhận mức giảm đáng chú ý. Nguy cơ ung thư thận ở người ăn chay giảm tới 28%, còn đa u tủy xương giảm 31%, những con số cho thấy tác động tích cực không hề nhỏ của chế độ ăn thiên về thực vật đối với sức khỏe dài hạn.
Các nhà khoa học cho rằng sự khác biệt này có liên quan chặt chẽ đến đặc điểm dinh dưỡng của chế độ ăn chay. Việc tiêu thụ nhiều rau xanh, trái cây và chất xơ giúp cải thiện hệ vi sinh đường ruột, giảm viêm và hỗ trợ quá trình chuyển hóa. Đồng thời, việc hạn chế thịt đỏ và đặc biệt là thịt chế biến sẵn, yếu tố đã được nhiều nghiên cứu trước đây liên kết với nguy cơ ung thư cũng góp phần làm giảm tác động tiêu cực lên cơ thể.
Tuy nhiên, nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc khẳng định lợi ích, mà còn mở ra cái nhìn đa chiều hơn về chế độ ăn này. Trong khi phần lớn các chỉ số cho thấy xu hướng tích cực, một số kết quả cũng cho thấy cần tiếp cận chế độ ăn chay một cách cân bằng và khoa học, thay vì xem đây là cách ăn an toàn trước bệnh tật.
Phát hiện bất ngờ, không phải cứ ăn chay là “miễn nhiễm” với ung thư
Bên cạnh những lợi ích đã được ghi nhận, nghiên cứu cũng chỉ ra một số rủi ro đáng chú ý, cho thấy tác động của chế độ ăn chay đối với ung thư không hoàn toàn theo một chiều tích cực.
Cụ thể, nguy cơ ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản ở người ăn chay được ghi nhận tăng gần gấp đôi so với người ăn thịt. Đáng chú ý hơn, nhóm ăn thuần chay còn có nguy cơ ung thư đại trực tràng tăng đáng kể về mặt thống kê. Tuy vậy, với 11 loại ung thư khác như: ung thư dạ dày, gan, phổi…, không ghi nhận sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm ăn uống, cho thấy mối liên hệ giữa chế độ ăn và ung thư vẫn mang tính phức tạp.
Nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt giữa các kiểu ăn uống. Những người chỉ ăn cá (không ăn thịt đỏ hay thịt chế biến) có xu hướng giảm nguy cơ ung thư vú, thận và cả đại trực tràng. Trong khi đó, nhóm chỉ ăn thịt gia cầm lại ghi nhận nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn. Điều này cho thấy không chỉ việc “ăn chay hay không”, mà chính cách lựa chọn thực phẩm mới đóng vai trò quyết định đến sức khỏe.
Theo Giáo sư danh dự Tim Key (Đại học Oxford), hiện có khoảng 3 triệu người ăn chay tại Anh và xu hướng này đang lan rộng trên toàn cầu. Trong bối cảnh ung thư vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới, chiếm gần 1/6 tổng số ca tử vong, nghiên cứu này góp phần làm rõ cả hai mặt lợi ích và rủi ro của chế độ ăn chay, điều thường ít được đề cập đầy đủ.
Về nguyên nhân, các nhà khoa học cho rằng nguy cơ gia tăng ở một số loại ung thư có thể liên quan đến việc thiếu hụt dưỡng chất thường có trong thực phẩm nguồn gốc động vật, như vitamin B12, sắt hay kẽm. Tuy nhiên, số ca mắc trong nhóm khoảng 72.000 người ăn chay và thuần chay vẫn còn hạn chế, do đó nhiều kết luận cần tiếp tục được kiểm chứng. Đồng thời, chất lượng chế độ ăn chay giữa các cá nhân cũng khác nhau đáng kể, từ đó ảnh hưởng đến kết quả chung.
Từ góc độ dinh dưỡng, tiến sĩ Helen Croker (thuộc Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới) nhấn mạnh rằng việc giảm nguy cơ ung thư không nằm ở việc “ăn chay tuyệt đối”, mà ở cách xây dựng chế độ ăn hợp lý.
Vậy nên, chúng ta vẫn cần giữ một chế độ ăn khoa học, tăng cường ngũ cốc nguyên hạt, rau củ, trái cây và các loại đậu. Đồng thời hạn chế thịt đỏ và tránh thịt chế biến sẵn để bảo vệ sức khỏe. Hãy nhớ, một chế độ ăn cân bằng và đa dạng mới là yếu tố then chốt, thay vì theo đuổi cực đoan bất kỳ xu hướng ăn uống nào.
