Sống thọ cao thường được gắn với những thói quen như ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên và duy trì lối sống điều độ. Tuy nhiên, bên cạnh các yếu tố thể chất, tính cách cũng là một khía cạnh được các nhà nghiên cứu quan tâm khi tìm hiểu về những người sống lâu và khỏe mạnh.
Trong cuốn sách Ikigai: Bí quyết sống lâu và hạnh phúc của người Nhật của hai tác giả Héctor García và Francesc Miralles đề cập đến những đặc điểm chung của người sống thọ tại các “vùng xanh”, những khu vực nổi tiếng với tỷ lệ người sống lâu cao, trong đó có Nhật Bản.
Theo cuốn sách, một nghiên cứu năm 2012 tại Đại học Yeshiva, Mỹ, đã phân tích đặc điểm tính cách của gần 250 người sống trăm tuổi. Nghiên cứu sử dụng thông tin tự thuật của những người tham gia và lời kể từ những người xung quanhđể đánh giá các đặc điểm tính cách.
Kết quả cho thấy phần lớn những người sống trăm tuổi được khảo sát có một số điểm chung đáng chú ý. Trong đó, thái độ tích cực và khả năng nhận thức cảm xúc là hai đặc điểm nổi bật.
1. Thái độ tích cực, lạc quan và dễ thích nghi
Thái độ tích cực thường được nhắc đến như một yếu tố góp phần cải thiện sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống. Đặc điểm này cũng xuất hiện phổ biến ở nhóm người sống trăm tuổi trong nghiên cứu.
Tiến sĩ Nil Barzilai, một trong những đồng tác giả nghiên cứu, chia sẻ với ABC News rằng phần lớn những người sống trăm tuổi được khảo sát đều có tinh thần tích cực.
Họ thường được những người xung quanh mô tả là lạc quan, dễ tính và hướng ngoại. Đáng chú ý, những người tham gia nghiên cứu cũng coi tiếng cười là một phần quan trọng trong cuộc sống.
Điều này cho thấy thái độ tích cực không nhất thiết đồng nghĩa với việc một người luôn vui vẻ hoặc không gặp khó khăn. Thay vào đó, đặc điểm này có thể thể hiện qua cách họ nhìn nhận các tình huống, ứng phó với thử thách và duy trì sự thoải mái trong cuộc sống thường ngày.
Ông Larry Janisse, người từng được CNBC Make It phỏng vấn khi 98 tuổi, cũng nhấn mạnh vai trò của tiếng cười đối với cuộc sống của mình. “Bạn phải biết cười trong cuộc sống”, ông chia sẻ.
Tuy nhiên, lạc quan không có nghĩa là phủ nhận những vấn đề thực tế hoặc cố gắng che giấu cảm xúc tiêu cực. Một người vẫn có thể trải qua những giai đoạn buồn bã, lo lắng hay thất vọng nhưng lựa chọn cách đối diện phù hợp với hoàn cảnh.
2. Có khả năng nhận biết và thể hiện cảm xúc
Bên cạnh thái độ tích cực, khả năng nhận thức cảm xúc cũng là một đặc điểm được ghi nhận ở những người sống trăm tuổi.
Theo hai tác giả Héctor García và Francesc Miralles, những người này có xu hướng không kìm nén cảm xúc quá mức mà sẵn sàng chia sẻ những gì họ đang trải qua với người khác.
Việc nhận biết và thể hiện cảm xúc một cách phù hợp có thể giúp con người cải thiện khả năng giao tiếp, duy trì các mối quan hệ và giải quyết bất đồng. Khi hiểu rõ cảm xúc của bản thân, mỗi người có thể dễ dàng diễn đạt suy nghĩ, đồng thời hạn chế những xung đột không cần thiết với người xung quanh.
Đặc điểm này cũng liên quan đến kỹ năng xã hội, bao gồm khả năng xây dựng và duy trì những mối quan hệ có ý nghĩa. Việc dành thời gian cho gia đình, bạn bè, chủ động giải quyết vấn đề trong giao tiếp và quan tâm đến những người thân thiết được xem là những yếu tố góp phần tạo nên cuộc sống hạnh phúc.
Trong cuốn Ikigai, hai tác giả cho rằng những người biết đối diện với thử thách bằng thái độ tích cực và có khả năng kiểm soát cảm xúc đang tiến gần hơn đến một cuộc sống lâu dài, hạnh phúc.
Dù vậy, cần phân biệt giữa khả năng nhận thức cảm xúc và việc kiểm soát cảm xúc. Nhận thức cảm xúc không có nghĩa là kìm nén mọi phản ứng, mà là hiểu được mình đang cảm thấy gì và lựa chọn cách thể hiện phù hợp với hoàn cảnh.
Tính cách có thực sự quyết định tuổi thọ?
Dù thái độ tích cực và khả năng nhận thức cảm xúc là hai đặc điểm phổ biến ở những người sống trăm tuổi, các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể xác định liệu chúng có trực tiếp giúp kéo dài tuổi thọ hay không.
Tiến sĩ Nil Barzilai cho biết cần có thêm nghiên cứu để làm rõ mối quan hệ giữa tính cách và tuổi thọ. Hiện chưa thể kết luận rằng người lạc quan sống lâu hơn, hay chính việc sống thọ khiến họ có xu hướng duy trì tinh thần tích cực.
“Chúng ta vẫn cần tìm hiểu mối quan hệ nhân quả là gì. Chúng ta không biết liệu có thể thay đổi tuổi thọ bằng thái độ tích cực hay việc đạt được tuổi thọ cao lại dẫn đến thái độ tích cực”, ông nói với ABC News.
Do đó, thái độ tích cực và khả năng nhận thức cảm xúc mới chỉ được ghi nhận là những đặc điểm chung đáng chú ý ở nhóm người sống trăm tuổi, chứ chưa phải bí quyết được khoa học chứng minh có thể giúp con người sống lâu hơn.
Dẫu vậy, nghiên cứu cũng gợi mở rằng tuổi thọ không chỉ là câu chuyện về sức khỏe thể chất. Cách mỗi người đối diện với những khó khăn, nhận biết cảm xúc và duy trì các mối quan hệ có thể là những khía cạnh quan trọng đối với chất lượng cuộc sống và hạnh phúc khi về già.
Nguồn: CNBC
Hân Ly
