Những người chỉ có thời gian tập thể dục cường độ vừa đến mạnh trong 1–2 ngày mỗi tuần vẫn có thể thu được lợi ích sức khỏe tương đương với nhóm duy trì vận động hằng ngày. Nghiên cứu cho thấy cách tập trung thời gian luyện tập không làm mất đi tác dụng phòng ngừa gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch hay nguy cơ tử vong sớm, miễn là tổng thời lượng và cường độ vận động đạt mức khuyến nghị.
Kết luận này được rút ra từ một công trình vừa công bố trên tạp chí Liver International do các nhà khoa học thuộc Đại học Haifa (Israel) thực hiện. Nghiên cứu mang đến góc nhìn mới, thách thức quan điểm truyền thống cho rằng chỉ những người tập luyện đều đặn mỗi ngày mới thực sự có lợi cho sức khỏe lâu dài.
Để có kết quả khách quan, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu của 2.490 người tham gia Khảo sát Sức khỏe Quốc gia Mỹ. Trong suốt một tuần, các tình nguyện viên đeo thiết bị đo chuyển động nhằm ghi nhận chính xác thời gian và cường độ hoạt động thể chất. Dựa trên số liệu thu thập được, các nhà khoa học chia đối tượng thành ba nhóm: nhóm gần như không vận động, nhóm tập luyện rải đều trong tuần và nhóm “chiến binh cuối tuần” – những người vẫn đạt đủ thời lượng vận động khuyến nghị nhưng dồn phần lớn vào một hoặc hai ngày.
Phân tích cho thấy nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD) cao nhất ở nhóm ít vận động, với tỷ lệ lên tới 38%. Ở nhóm duy trì luyện tập đều đặn, con số này giảm xuống còn 26%, trong khi nhóm tập trung vận động vào vài ngày trong tuần có tỷ lệ thấp nhất, khoảng 20%.
Đặc biệt, đối với những người đã được chẩn đoán mắc MASLD, việc duy trì tối thiểu 150 phút vận động cường độ trung bình đến mạnh mỗi tuần giúp làm giảm rõ rệt nguy cơ tử vong cũng như các biến cố tim mạch, bất kể họ phân bổ lịch tập như thế nào.
Giáo sư Shira Zelber-Sagi, trưởng nhóm nghiên cứu, cho rằng phát hiện này mang ý nghĩa tích cực đối với những người bận rộn, khó sắp xếp thời gian tập luyện hằng ngày vì công việc và gia đình. Theo bà, điều quan trọng nhất không phải là tập vào ngày nào, mà là tránh lối sống ít vận động. Khi tổng thời gian và cường độ vận động được đảm bảo, việc dồn lịch tập vẫn mang lại hiệu quả bảo vệ sức khỏe tim mạch, gan và kéo dài tuổi thọ.
MASLD hiện được xem là bệnh gan phổ biến nhất trên toàn cầu, ảnh hưởng đến khoảng 30% dân số thế giới. Bệnh đặc trưng bởi sự tích tụ mỡ trong tế bào gan và có thể tiến triển thành viêm gan, xơ hóa, xơ gan hoặc thậm chí ung thư gan. Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm béo phì, chế độ ăn giàu đường và thực phẩm siêu chế biến, cùng với thói quen ít vận động.
Do các thiết bị theo dõi chủ yếu ghi nhận chuyển động tổng thể, kết quả nghiên cứu phản ánh tác động rõ nét của các hình thức vận động aerobic như đi bộ nhanh, chạy nhẹ, bơi lội hay các bài tập cải thiện tim mạch. Dù vậy, các chuyên gia y tế vẫn khuyến cáo nên kết hợp thêm 1–2 buổi tập sức mạnh mỗi tuần để duy trì khối cơ, đặc biệt quan trọng đối với người mắc bệnh gan hoặc người lớn tuổi.
Giáo sư Zelber-Sagi cũng lưu ý nghiên cứu chưa đi sâu vào nhóm bệnh nhân xơ gan giai đoạn muộn do số lượng mẫu hạn chế. Tuy nhiên, bà khẳng định ngay cả những người bệnh nặng vẫn có thể hưởng lợi nếu lựa chọn hình thức vận động phù hợp với thể trạng và được theo dõi y tế.
Một điểm đáng chú ý khác là vai trò của lối sống dường như vượt trội so với yếu tố di truyền. Theo nhóm nghiên cứu, những người mang gen làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan thậm chí còn nhận được nhiều lợi ích hơn khi thay đổi thói quen sinh hoạt. Điều này cho thấy bệnh tật không hoàn toàn là số phận cố định; việc duy trì chế độ ăn uống cân bằng, hạn chế thực phẩm có hại và lựa chọn một hình thức vận động yêu thích để theo đuổi lâu dài có thể tạo ra khác biệt đáng kể cho sức khỏe.
(Theo Ynet News/Ảnh minh họa: Internet)
Thùy Linh
