Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa uy tín British Medical Journal (BMJ) đã theo dõi khoảng 50.000 người trưởng thành tại Anh trong thời gian dài, thu thập dữ liệu về chế độ ăn uống, lối sống và tình trạng sức khỏe.
Kết quả cho thấy những người có thói quen ăn khoảng hai quả táo mỗi ngày có tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn khoảng 43% so với nhóm không ăn. Con số này nhanh chóng thu hút sự chú ý vì táo là loại trái cây phổ biến, giá rẻ và dễ tìm, trong đó có tại Việt Nam.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cần hiểu đúng bản chất của kết quả nghiên cứu. Đây là nghiên cứu dịch tễ học, nghĩa là chỉ ghi nhận mối liên hệ thống kê giữa thói quen ăn uống và nguy cơ bệnh tật, chứ không chứng minh quan hệ nhân quả. Việc nhóm người ăn nhiều táo có tỷ lệ tử vong do bệnh tim thấp hơn không đồng nghĩa với việc chính quả táo là nguyên nhân trực tiếp tạo ra sự khác biệt.
Trên thực tế, những người ăn nhiều trái cây thường cũng có xu hướng duy trì lối sống lành mạnh hơn, như ăn uống cân bằng, ít hút thuốc, vận động thường xuyên và kiểm soát cân nặng tốt hơn. Những yếu tố này đều có ảnh hưởng rõ rệt đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Xét về mặt dinh dưỡng, táo là loại trái cây có lợi cho sức khỏe. Táo chứa nhiều chất xơ hòa tan, đặc biệt là pectin, cùng với các hợp chất chống oxy hóa thuộc nhóm polyphenol như quercetin. Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy những thành phần này có thể giúp giảm cholesterol lipoprotein mật độ thấp (LDL), cải thiện chức năng nội mô mạch máu và hạn chế phản ứng viêm. Đây đều là các cơ chế liên quan đến quá trình hình thành xơ vữa động mạch, nguyên nhân chính gây bệnh tim mạch.
Tuy vậy, hiệu quả quan sát được trong điều kiện thí nghiệm không thể chuyển trực tiếp thành hiệu quả lâm sàng trong đời sống. Lượng hoạt chất có trong khẩu phần ăn thông thường có thể không đủ lớn để tạo ra thay đổi đáng kể về nguy cơ bệnh. Ngoài ra, khả năng hấp thu và chuyển hóa các chất dinh dưỡng còn phụ thuộc vào tuổi, thể trạng, bệnh nền và toàn bộ chế độ ăn của từng người, nên tác dụng không giống nhau ở mọi đối tượng.
Thực tế lâm sàng cho thấy vẫn có nhiều người ăn nhiều trái cây nhưng vẫn bị tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim mạch. Nguyên nhân là vì bệnh tim không hình thành do thiếu một loại thực phẩm cụ thể, mà là kết quả của nhiều yếu tố nguy cơ tích lũy trong thời gian dài. Các yếu tố đã được xác định rõ gồm hút thuốc lá, ăn nhiều muối, ít vận động, thừa cân, căng thẳng kéo dài, rối loạn giấc ngủ và các bệnh chuyển hóa như tiểu đường hoặc tăng cholesterol.
Quá trình xơ vữa động mạch, nguyên nhân chính gây bệnh mạch vành thường diễn ra âm thầm trong nhiều năm. Sự lắng đọng lipid trong thành mạch, kết hợp với phản ứng viêm và tổn thương nội mô, dần hình thành các mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch, từ đó làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Trong cơ chế này, chế độ ăn chỉ là một yếu tố trong tổng thể, và không có loại thực phẩm đơn lẻ nào có thể thay thế việc kiểm soát lối sống.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng khuyến nghị ăn táo chỉ thực sự có ý nghĩa khi đặt trong mô hình ăn uống tổng thể. Chế độ ăn được chứng minh có lợi cho tim mạch là chế độ giàu rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, cá, các loại hạt và dầu thực vật, đồng thời hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và muối. Trong mô hình này, táo là lựa chọn phù hợp vì có hàm lượng chất xơ cao và chỉ số đường huyết trung bình, nhưng chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không phải yếu tố quyết định.
Ngoài ra, việc ăn trái cây đặc biệt là táo cũng cần phù hợp với từng thể trạng. Người mắc bệnh tiểu đường cần kiểm soát lượng đường trong khẩu phần, kể cả đường tự nhiên từ trái cây. Bởi người có hệ tiêu hóa nhạy cảm có thể gặp tình trạng đầy hơi hoặc rối loạn tiêu hóa nếu ăn quá nhiều trái cây sống. Vì vậy, việc ăn táo chỉ mang lại lợi ích khi được sử dụng với lượng hợp lý và trong chế độ dinh dưỡng cân bằng.
Táo là loại trái cây phổ biến, giá thành thấp và có thể bổ sung vào khẩu phần ăn hằng ngày. Nghiên cứu cho thấy việc duy trì thói quen ăn táo trong một lối sống lành mạnh có thể liên quan đến nguy cơ bệnh tim thấp hơn, nhưng không thể thay thế thuốc điều trị hoặc các biện pháp phòng bệnh đã được chứng minh bằng y học. Hiệu quả chỉ xuất hiện khi ăn đúng cách, đúng lượng và kết hợp với chế độ sinh hoạt khoa học.
Phương Anh
Nguồn baidu
