Nhiều bậc cha mẹ ngày nay dốc hết sức ép con học, luyện đề, nhưng lại không nhận ra rằng: thứ quyết định một đứa trẻ sau này có biết kiếm tiền hay không không nằm ở bảng điểm.
Nghiên cứu Grant của Đại học Harvard, bắt đầu từ năm 1938 và vẫn tiếp tục đến nay, theo dõi 268 sinh viên Harvard cùng 456 thanh thiếu niên lớn lên trong khu lao động nghèo ở Boston.
Một phát hiện khá trái với trực giác là: việc một đứa trẻ có thường xuyên làm những công việc nhà tưởng chừng "vô ích" hay không lại là yếu tố dự báo quan trọng về sự thành công khi trưởng thành.
Trong suốt hơn 20 năm theo dõi: Tỷ lệ có việc làm của nhóm trẻ thích làm việc nhà cao gấp 15 lần nhóm không làm việc nhà. Thu nhập trung bình của họ cũng cao hơn khoảng 20%.
Nói cách khác, những đứa trẻ quá ngoan ngoãn, chỉ biết học hành và chìm trong bài vở đôi khi lại dễ bị mắc kẹt trong sự bình thường khi trưởng thành. Những người sau này kiếm tiền giỏi, làm việc đáng tin cậy thường có 5 đặc điểm sau từ rất sớm.
1. Có chính kiến, không mù quáng nghe theo người khác
Trong mắt nhiều phụ huynh, "đứa trẻ ngoan" là đứa luôn nghe lời, bảo gì làm nấy. Nhưng thực tế cho thấy, những đứa trẻ quá nghe lời thường quen với việc chờ người khác sắp xếp. Khi đi làm, các em dễ ngại thử cái mới, ngại mạo hiểm và chỉ quanh quẩn trong những công việc ổn định. Ngược lại, trẻ có năng lực kiếm tiền tốt thường biết tự suy nghĩ. Các em không tiếp nhận mọi điều người lớn hay sách vở nói một cách tuyệt đối, mà biết tự đánh giá đúng sai.
Trong kinh doanh hay công việc, thứ tạo ra giá trị không phải là đi theo lối mòn mà là khả năng tự phán đoán và tìm ra hướng đi riêng. Cha mẹ không cần lúc nào cũng sửa mọi ý kiến của con. Việc chấp nhận để con có quan điểm riêng và cho phép con đặt câu hỏi hợp lý chính là đang bồi dưỡng năng lực tự lập sau này.
2. Được tiếp xúc với tiền bạc từ sớm
Nhiều gia đình nghĩ trẻ còn nhỏ thì chưa cần biết về tiền. Kết quả là nuôi ra hai kiểu người: Tiêu tiền không kiểm soát. Hoặc quá tự ti, không dám chi tiêu.
Chương trình Money as You Grow của Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng Mỹ khuyến nghị:
3-5 tuổi: Nhận biết tiền; Phân biệt "muốn" và "cần"; Học cách chờ đợi.
6-12 tuổi: Cùng cha mẹ đi mua sắm; Biết so sánh giá; Hiểu khái niệm gửi tiết kiệm và lãi suất; Ghi chép chi tiêu.
13-21 tuổi: Có tài khoản cá nhân; Hiểu về thẻ tín dụng, vay vốn, thuế; So sánh chi phí và lợi ích giữa học đại học và lựa chọn nghề nghiệp.
Nhà tâm lý học Angela Duckworth (Đại học Pennsylvania) cũng từng chỉ ra trong nghiên cứu đăng trên Journal of Personality and Social Psychology năm 2007 rằng: sự kiên trì theo đuổi mục tiêu dài hạn (Grit) dự báo thành công tốt hơn cả IQ hay tính kỷ luật ở nhiều nhóm như sinh viên Ivy League, học viên Học viện Quân sự West Point hay thí sinh cuộc thi đánh vần toàn nước Mỹ.
Đọc sách giúp mở cánh cửa nghề nghiệp. Hiểu về tiền quyết định giới hạn tài chính trong tương lai.
3. Có tinh thần hành động
Khoảng cách giữa người giàu và người nghèo nhiều khi không nằm ở trí thông minh mà ở khả năng bắt tay vào làm. Những người thành công đều có điểm chung là hành động trước, điều chỉnh sau, thay vì do dự mãi.
4. Có khả năng đồng cảm và giao tiếp
Nhiều người nghĩ kiếm tiền chủ yếu dựa vào năng lực chuyên môn.
Tuy nhiên, nghiên cứu Grant của Harvard cho thấy một kết quả đáng chú ý: Những người đàn ông có mối quan hệ ấm áp với mẹ từ nhỏ khi trưởng thành kiếm trung bình nhiều hơn khoảng 87.000 USD mỗi năm (theo cách quy đổi từ dữ liệu lịch sử). Điều này không có nghĩa chỉ cần khéo lấy lòng người khác là sẽ giàu.
Điều quan trọng là khả năng đồng cảm giúp hình thành hàng loạt kỹ năng xã hội: Quan sát cảm xúc người khác, biết đặt mình vào vị trí đối phương, biết cư xử đúng mực.
Ví dụ, một cậu bé 8 tuổi khi sang nhà họ hàng luôn chủ động lấy dép, rót nước, đấm lưng cho người lớn. Khi bán đồ chơi cũ trong khu dân cư, em thường chơi với các bạn nhỏ trước, tạo sự thân thiện rồi mới giới thiệu món đồ. Nhờ vậy chỉ trong một buổi chiều em bán được khá nhiều. Những người khiến người khác cảm thấy dễ chịu thường nhận được nhiều cơ hội và sự tin tưởng hơn.
5. Có khả năng chịu thất bại
Theo Angela Duckworth, yếu tố quyết định việc một người có theo đuổi được mục tiêu dài hạn hay không không phải IQ mà là sự kiên trì trước thất bại. Trong chương trình huấn luyện nổi tiếng "Beast Barracks" của Học viện Quân sự West Point, thang đo Grit gồm 12 câu hỏi của bà dự đoán chính xác hơn cả hệ thống đánh giá tuyển sinh của trường về việc ai sẽ hoàn thành khóa huấn luyện.
Một cậu bé thua cờ là khóc, nhưng sau đó luôn tránh gặp lại đối thủ vì sợ thua tiếp. Một đứa trẻ khác chẳng nổi bật gì, đánh nhau bị khóc xong lại lau nước mắt rồi tiếp tục đứng dậy. Sau này khởi nghiệp, dù ba lần thất bại vẫn tiếp tục làm lại và cuối cùng sở hữu hai cửa hàng. Một đứa trẻ quá mong manh trước thất bại sẽ rất khó đi xa trong cuộc sống.
Hiểu Đan (theo QQ)
