Thỉnh thoảng ai cũng phải “giải quyết nỗi buồn” ở ngoài thay vì trong không gian quen thuộc của mình. Dù là một nhà vệ sinh di động tại lễ hội hay phòng vệ sinh chật chội trên máy bay, câu hỏi khiến nhiều người băn khoăn vẫn luôn là: liệu có thể mắc bệnh khi ngồi lên bồn cầu công cộng hay không? Và nếu có, chúng ta có thể làm gì để giảm thiểu rủi ro?
Vi khuẩn “không thích” bệ ngồi bồn cầu
Nguy cơ nhiễm bệnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại mầm bệnh và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Tuy nhiên nhìn chung, khả năng mắc bệnh từ việc ngồi lên bồn cầu là rất thấp vì mầm bệnh khó tồn tại lâu.
Hầu hết vi sinh vật không thể sống lâu trên các bề mặt vô tri. Điều này đặc biệt đúng với các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs). Ngoại lệ hiếm hoi là virus HPV, có thể tồn tại trên bề mặt ẩm tới một tuần nhưng việc lây qua bồn cầu là cực kỳ hiếm.
Cần có sự tiếp xúc đáng kể mới gây lây nhiễm. Với các mầm bệnh lây qua máu hoặc phân, cần có một lượng đáng kể chất nhiễm bẩn tiếp xúc với mô nhạy cảm. Việc ngồi nhanh lên một bề mặt khô không tạo ra con đường lây nhiễm này.
Da là hàng rào bảo vệ mạnh mẽ, có khả năng bảo vệ rất tốt. Nguy cơ chỉ tăng nếu có vết thương hở ở vùng kín hoặc hệ miễn dịch suy yếu.
Những “mẹo” tưởng hữu ích nhưng không hiệu quả
Nhiều người tránh tiếp xúc trực tiếp bằng cách ngồi lơ lửng hoặc lót giấy vệ sinh. Một khảo sát cho thấy khoảng 2/3 người Mỹ ngồi xuống bồn cầu công cộng và một nửa trong số đó lót giấy trước. Tuy nhiên giấy vệ sinh có tính thấm nên hầu như không thể ngăn vi khuẩn hay virus siêu nhỏ.
Phụ nữ thường có xu hướng ngồi xổm nhiều hơn nhưng tư thế này không tốt cho việc đẩy hết nước tiểu ra khỏi bàng quang. Về lâu dài, nó có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc rối loạn sàn chậu.
Một quan niệm phổ biến khác là đóng nắp bồn cầu trước khi xả nước để ngăn vi khuẩn phát tán. Nghe có vẻ hợp lý nhưng theo một nghiên cứu năm 2024 của Đại học Arizona cho thấy việc này không hề ngăn được vi khuẩn mà chỉ làm thay đổi hướng chúng phát tán.
“Thủ phạm” thực sự: những bề mặt bạn chạm tay vào
Bất ngờ là bệ ngồi bồn cầu công cộng thường sạch hơn nhiều vật dụng hàng ngày. Những điểm “nóng” thực sự là: tay nắm cửa, vòi nước, tay gạt bồn rửa, nút xả nước, điện thoại cá nhân.
Khác với bệ ngồi, chúng ta chạm tay trực tiếp vào những bề mặt này và tay lại dễ đưa vi khuẩn lên mặt, thức ăn hoặc đồ dùng cá nhân.
Các sinh viên ngành vi sinh thường chứng minh điều này bằng cách lấy mẫu từ bàn phím hay miếng rửa bát và kết quả cho thấy chúng chứa lượng vi khuẩn tương đương, thậm chí nhiều hơn cả bồn cầu.
Điều thực sự quan trọng: rửa tay
Rửa tay mới là yếu tố quan trọng nhất
Vệ sinh tay mới là yếu tố quan trọng nhất. Rửa tay kỹ và dùng dung dịch sát khuẩn sau khi đi vệ sinh giúp giảm nguy cơ nhiều hơn hẳn so với việc cố gắng “ngồi lơ lửng”.
Các hệ thống không chạm tay như vòi nước tự động hay cảm biến xả cũng giúp ích. Và những thói quen hình thành từ đại dịch như rửa tay ít nhất 20 giây với xà phòng vẫn là tiêu chuẩn vàng theo khuyến nghị của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC).
Nhà vệ sinh công cộng không “đáng sợ” như chúng ta tưởng. Dù việc ngồi lên bệ có thể khiến bạn lo lắng nhưng nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng từ đó là cực kỳ thấp. Mối nguy thực sự nằm ở những gì bạn chạm vào sau đó vì vậy thay vì lo lắng về bệ ngồi, hãy chú ý đến đôi tay của mình.
Nguyệt Hạ (Theo Discover Magazine)
