Cơn ác mộng của anh Zheng, 35 tuổi, sống tại Tây An (Trung Quốc), bắt đầu từ một thói quen mà hàng triệu người vẫn đang mắc phải: tự ý dùng thuốc giảm đau mà không qua chỉ dẫn của chuyên gia y tế. Hậu quả là anh phải trải qua 45 ngày giành giật sự sống trong phòng hồi sức tích cực (ICU) với cơ thể biến dạng khủng khiếp.
Bi kịch từ thói quen tự làm "bác sĩ" tại nhà
Sau một cuộc nhậu, anh Zheng cảm thấy ớn lạnh, đau đầu và sốt. Tin tưởng vào lọ thuốc ibuprofen dạng dung dịch sẵn có ở nhà, anh tự uống 10ml mỗi lần, uống 2 lần chưa thấy khỏi. Đến ngày thứ ba, khi cơn sốt chạm ngưỡng 40 độ C, anh quyết định tăng liều lên 15ml với hy vọng cắt sốt nhanh hơn.
Tuy nhiên, thay vì hạ sốt, cơ thể anh bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu kinh hoàng. Những mảng mẩn đỏ, phồng rộp lan nhanh khắp người, sau đó tiến triển thành các vết loét sâu. Hơn 95% diện tích da toàn thân bị tổn thương nghiêm trọng, trong đó hơn 50% lớp biểu bì bị bong tróc hoàn toàn, trông như vừa trải qua một trận bỏng nước sôi diện rộng. Niêm mạc miệng và mắt của anh cũng bị loét, chảy máu khiến anh rơi vào tình trạng lú lẫn, nguy kịch. Gia đình hoảng hốt đưa anh đến bệnh viện cấp cứu.
Tại bệnh viện, anh Zheng được chẩn đoán mắc chứng phát ban do thuốc dạng hoại tử biểu bì bọng nước (TEN). Đây là một phản ứng dị ứng thuốc ở mức độ nặng nhất và nguy hiểm nhất, có tỷ lệ tử vong cực cao.
Với những người mắc chứng này,thay vì tiêu diệt vi khuẩn, hệ miễn dịch lại tấn công nhầm vào tế bào biểu bì và niêm mạc của chính mình, khiến các lớp da tách rời khỏi thân thể và hoại tử từng mảng lớn. Triệu chứng nhận biết: Ban đầu chỉ là sốt, mệt mỏi giống cảm cúm. Tuy nhiên, rất nhanh sau đó sẽ xuất hiện các mảng đỏ đau rát, mụn nước lớn và hiện tượng da bị tuột ra khi chạm nhẹ (dấu hiệu Nikolsky dương tính).
Cơ chế gây họa: Sự cộng hưởng giữa dị ứng, quá liều và rượu
Tại sao một liều thuốc quen thuộc lại có thể gây ra sự tàn phá khủng khiếp như vậy? Các bác sĩ phân tích rằng đây là kết quả của sự cộng hưởng giữa 3 yếu tố:
1. Dị ứng tiềm ẩn
Anh Zheng vốn có cơ địa dị ứng với ibuprofen (từng bị phát ban nhẹ vài năm trước nhưng bỏ qua). Khi tiếp xúc lại với thuốc, hệ miễn dịch phản ứng dữ dội hơn theo cơ chế ghi nhớ miễn dịch.
2. Quá liều và tích tụ độc tính
Việc tự ý uống thuốc đã hại, lại thêm tự ý tăng liều khi thấy không hạ sốt đã đẩy nồng độ thuốc trong máu lên ngưỡng độc. Khi liều lượng vượt quá khả năng xử lý của cơ thể, thuốc sẽ gây ra các phản ứng phụ nghiêm trọng.
3. Rượu làm tê liệt gan
Rượu và thuốc "xung đột" gay gắt tại gan. Rượu chiếm dụng các enzyme gan để chuyển hóa cồn, khiến quá trình đào thải ibuprofen bị đình trệ. Thuốc không được đào thải sẽ tích tụ, đạt nồng độ cao bất thường trong máu, làm tăng gấp đôi nguy cơ phản ứng dị ứng và độc tính cho toàn cơ thể.
Cảnh báo: Những loại thuốc tuyệt đối không dùng gần với bia rượu
Việc tự ý dùng thuốc vốn đã nguy hiểm, nhưng dùng thuốc cùng lúc hoặc ngay khi uống rượu còn nguy hiểm hơn nhiều, có thể gây nguy hiểm tính mạng.
Dưới đây là những nhóm thuốc tuyệt đối không được dùng chung hoặc gần thời điểm uống rượu bia được các chuyên gia khuyến cáo:
- Thuốc hạ sốt, giảm đau (ibuprofen, aspirin, paracetamol...): Làm tăng nguy cơ chảy máu, loét dạ dày gấp 2 đến 3 lần và gây suy gan cấp.
- Thuốc kháng sinh (cephalosporin, ceftriaxone...): Gây ra phản ứng giống disulfiram: đỏ mặt, tim đập nhanh, khó thở, thậm chí là sốc phản vệ.
- Thuốc an thần và thuốc ngủ: Rượu làm tăng tác dụng ức chế thần kinh, dễ dẫn đến ngưng thở khi ngủ hoặc hôn mê.
- Thuốc hạ huyết áp và hạ đường huyết: Dễ gây giãn mạch quá mức dẫn đến sốc hạ huyết áp đột ngột hoặc nhiễm toan lactic.
Lời khuyên của chuyên gia khi dùng ibuprofen
Ibuprofen là loại thuốc kháng viêm không steroid (NSAID), cực kỳ phổ biến trong tủ thuốc của mọi gia đình. Dù đây là loại thuốc có thể mua không cần kê đơn tại hiệu thuốc để giảm đau, hạ sốt, nhưng sự "tiện lợi" này lại khiến nhiều người chủ quan, tự ý tăng liều hoặc dùng sai thời điểm. Anh Zheng cũng vậy và anh đã phải trả giá đắt, may mắn giữ được mạng sống sau 45 ngày điều trị tích cực.
Qua trường hợp của anh, bác sĩ cảnh báo, không chỉ ibuprofen mà bất cứ loại thuốc nào cũng không nên tự ý sử dụng hay tăng liều mà không có chỉ dẫn từ các chuyên gia y tế (bác sĩ, dược sĩ...). Đặc biệt, hãy nhớ ibuprofen hay thuốc giảm đau nào khác đều không phải là "thần dược" và tuyệt đối không được dùng tùy tiện. Để sử dụng an toàn, cần lưu ý:
- Luôn dùng sau khi ăn để tránh loét dạ dày.
- Không tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian dùng thuốc (quá 3 ngày với hạ sốt và 5 ngày với giảm đau).
- Nếu từng có tiền sử nổi mẩn, ngứa sau khi dùng bất kỳ loại thuốc nào, tuyệt đối không được sử dụng lại lần thứ hai mà không có sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
Nguồn và ảnh: HK01, China News
Ngọc Ái
