Nam bệnh nhân P.D.S (42 tuổi) trú tại phường Hạ Long, Quảng Ninh, xuất hiện tức ngực, khó thở rồi đột ngột ngừng tim khi đang chơi thể thao. Người bệnh lập tức được cấp cứu tại chỗ có tim đập trở lại. Tuy nhiên ngay khi đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh cấp cứu, bệnh nhân tiếp tục xuất hiện tình trạng ngừng tuần hoàn. Các bác sĩ khẩn trương tiến hành hồi sức tim phổi nâng cao và sau khoảng 15 phút có tuần hoàn tái lập.
Để xác định nguyên nhân, người bệnh được chụp cắt lớp vi tính nhằm loại trừ các bệnh lý như đột quỵ não, tắc động mạch phổi, đồng thời được chụp động mạch vành qua da để loại trừ nhồi máu cơ tim cấp. Sau khi có đầy đủ kết quả cận lâm sàng và hội chẩn chuyên khoa Tim mạch, các bác sĩ định hướng nhiều đến nguyên nhân ngừng tuần hoàn do rối loạn nhịp tim.
Bệnh nhân được điều trị hồi sức tích cực với các biện pháp hỗ trợ bảo vệ chức năng các cơ quan, kiểm soát huyết động và hô hấp. Đặc biệt, người bệnh được áp dụng kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy nhằm bảo vệ não, giảm di chứng thần kinh sau ngừng tuần hoàn.
Bệnh nhân chuyển đến khoa Hồi sức tích cực, Chống độc - Đột quỵ trong tình trạng hôn mê, thở máy qua ống nội khí quản và sử dụng thuốc vận mạch để duy trì huyết động. Kíp bác sĩ triển khai các biện pháp hồi sức tích cực: Thở máy, kiểm soát huyết động, lọc máu liên tục, kiểm soát cân bằng dịch, thăng bằng kiềm toan và ứng dụng kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy.
Với hệ thống hạ thân nhiệt theo phương pháp nội mạch, các bác sĩ đưa một ống thông chuyên biệt vào tĩnh mạch lớn của người bệnh và tiến hành hạ thân nhiệt trung tâm của bệnh nhân từ 37°C xuống còn khoảng 33°C và duy trì mức này trong vòng 24 giờ mục đích bảo vệ não sau ngừng tuần hoàn.
Nhờ chiến lược điều trị hồi sức toàn diện và sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa, tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt. Sau 2 tuần điều trị, người bệnh đã tỉnh táo hoàn toàn, giao tiếp bình thường, ăn uống được bằng đường miệng, vận động tốt, không yếu liệt.
Sau ngừng tim, não là cơ quan chịu tổn thương sớm và nặng nề nhất do thiếu oxy. Ngay cả khi tim đã đập trở lại, người bệnh vẫn có thể đối mặt với các di chứng nặng nề như hôn mê kéo dài, sống thực vật hoặc suy giảm chức năng thần kinh khó hồi phục. Hạ thân nhiệt chỉ huy là phương pháp đã được chứng minh hiệu quả trong việc giảm nhu cầu chuyển hóa của tế bào não, hạn chế tổn thương thứ phát và tăng khả năng phục hồi thần kinh cho người bệnh.
BSCKII Hà Mạnh Hùng (Trưởng khoa Hồi sức tích cực, Chống độc - Đột quỵ) cho biết: "Ở các trường hợp ngừng tuần hoàn, mục tiêu không chỉ là cứu sống người bệnh mà còn phải bảo tồn tối đa chức năng não bộ. Bệnh nhân S. ngừng tuần hoàn ngoại viện, may mắn cấp cứu có tuần hoàn trở lại. Tuy nhiên, nguy cơ di chứng thần kinh rất cao. Việc triển khai sớm kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy cùng các biện pháp hồi sức chuyên sâu đã góp phần quan trọng giúp người bệnh hồi phục tốt, gần như không để lại di chứng thần kinh".
Các bác sĩ khuyến cáo, trong những ngày thời tiết nắng nóng kéo dài, người dân cần cân nhắc khi tham gia các hoạt động thể thao cường độ cao. Nhiệt độ môi trường tăng cao có thể khiến cơ thể mất nước, rối loạn điện giải, làm gia tăng áp lực lên hệ tim mạch và tăng nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch cấp, đặc biệt ở người có bệnh lý nền hoặc chưa được kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khi xuất hiện các triệu chứng như đau tức ngực, khó thở, hồi hộp, chóng mặt hoặc choáng váng trong quá trình tập luyện, cần ngừng vận động và đến cơ sở y tế để được thăm khám, xử trí kịp thời.
Kỹ thuật hạ thân nhiệt chỉ huy được triển khai thường quy tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh đã khẳng định hiệu quả của các kỹ thuật hồi sức chuyên sâu, góp phần nâng cao chất lượng hồi sức sau ngừng tim, gia tăng cơ hội sống và phục hồi chức năng thần kinh cho người bệnh nặng ngay tại địa phương, hạn chế phải chuyển tuyến trong những tình huống cấp cứu tối khẩn cấp.
Tuấn Khang
