Một người đàn ông 45 tuổi ở Đài Loan (Trung Quốc) luôn tự hào về lối sống lành mạnh vì không thích bánh kẹo và gần như không bao giờ uống nước ngọt. Tuy nhiên, kết quả khám sức khỏe định kỳ khiến ông bất ngờ khi phát hiện mắc bệnh tiểu đường, thậm chí đã xuất hiện biến chứng ở thận.
Theo Health 2.0 (chương trình tư vấn sức khỏe của đài TVBS, Đài Loan - Trung Quốc), bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường cho biết, đây là trường hợp bệnh nhân ông từng tiếp nhận điều trị.
Đó là ông Trương, 45 tuổi, có chỉ số HbA1c (đường huyết trung bình trong khoảng 2-3 tháng) lên tới 9,8%, đồng thời xét nghiệm phát hiện protein trong nước tiểu. Không hiểu vì sao mình mắc bệnh, ông khẳng định đã tránh xa đồ ngọt từ sau tuổi 40.
Tuy nhiên, khi bác sĩ hỏi về thực đơn hằng ngày, nguyên nhân đáng nghi ngờ dần được hé lộ. Buổi sáng, ông thường ăn hai phần bánh nướng, bánh quẩy kèm canh đậu nành mặn. Bữa trưa là một bát mì lớn cùng cơm thịt kho, còn bữa tối ăn hai bát cơm trắng với súp. Khi đói, ông thường ăn thêm ngô, bí đỏ hoặc khoai môn.
Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, nhiều thực phẩm không có vị ngọt vẫn chứa lượng tinh bột đáng kể, có thể ảnh hưởng đến đường huyết nếu tiêu thụ quá nhiều trong thời gian dài.
5 nhóm thực phẩm làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường nếu ăn quá nhiều
1. Cơm trắng, mì trắng và bánh mì trắng
Đây là nhóm thực phẩm đứng đầu danh sách cảnh báo của bác sĩ Hồng Vĩnh Tường. Gạo trắng và bột mì tinh chế đã mất đi một phần đáng kể chất xơ, vitamin và khoáng chất trong quá trình chế biến.
Sau khi ăn, tinh bột được enzyme tiêu hóa phân giải thành glucose và hấp thu vào máu, làm tăng đường huyết. Việc thường xuyên ăn những khẩu phần cơm, mì quá lớn có thể khiến cơ thể phải tiết nhiều insulin để kiểm soát lượng đường trong máu.
2. Sủi cảo, bánh xếp chiên và bánh hành
Theo bác sĩ, vỏ của những món ăn này chủ yếu được làm từ bột mì tinh chế, cung cấp lượng carbohydrate đáng kể. Đặc biệt, các món chiên hoặc có nhân thịt nhiều mỡ còn bổ sung thêm chất béo và năng lượng. Vì không có vị ngọt, nhiều người dễ bỏ qua lượng tinh bột và calo thực tế đã tiêu thụ.
3. Thực phẩm chay chế biến sẵn và các loại sốt trộn mì
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cho biết, một số thực phẩm chay chế biến sẵn và gói sốt ăn liền có thể chứa maltodextrin, tinh bột biến tính cùng nhiều muối để cải thiện kết cấu, hương vị.
Trong đó, maltodextrin là carbohydrate có khả năng được tiêu hóa và hấp thu nhanh, có thể làm tăng đường huyết.
Vì vậy, người tiêu dùng cần chú ý bảng thành phần và thông tin dinh dưỡng thay vì chỉ dựa vào cảm nhận món ăn có ngọt hay không.
4. Các món súp, canh được làm sánh bằng tinh bột
Nhiều món súp có độ sánh nhờ sử dụng bột năng hoặc các loại tinh bột khác. Theo bác sĩ, quá trình nấu khiến tinh bột bị hồ hóa, trở nên dễ tiêu hóa hơn. Khi tiêu thụ lượng lớn, những món ăn này có thể khiến đường huyết tăng nhanh.
Đặc biệt, nếu đã ăn nhiều cơm hoặc mì, việc dùng thêm súp chứa nhiều tinh bột sẽ làm tăng tổng lượng carbohydrate trong bữa ăn.
5. Khoai lang, khoai tây, khoai môn, ngô và bí đỏ
Đây đều là những thực phẩm quen thuộc, thường được nhiều người xem như rau củ ăn kèm. Tuy nhiên, bác sĩ lưu ý, chúng cũng cung cấp carbohydrate và cần được tính vào lượng tinh bột của bữa ăn.
Nếu đã ăn một bát cơm rồi tiếp tục ăn thêm nhiều khoai hoặc ngô, tổng lượng carbohydrate tiêu thụ có thể vượt nhu cầu.
Điều quan trọng không phải kiêng hoàn toàn những thực phẩm này mà là sử dụng với khẩu phần phù hợp, có thể thay thế một phần cơm hoặc mì thay vì ăn thêm.
Bác sĩ hướng dẫn cách ăn giúp kiểm soát đường huyết
Theo bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, đường huyết tăng cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ ở thận, gây rò rỉ protein vào nước tiểu và dần ảnh hưởng đến chức năng lọc của thận.
Để kiểm soát đường huyết và bảo vệ sức khỏe, ông đưa ra 5 khuyến nghị:
Thứ nhất, thay đổi thứ tự ăn trong bữa: ưu tiên rau và thực phẩm giàu protein trước, sau đó mới ăn tinh bột.
Thứ hai, thay dần cơm trắng, mì trắng và bánh mì trắng bằng ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch, gạo đen. Có thể dùng khoai lang hoặc bí đỏ thay một phần cơm, tránh ăn chồng nhiều loại tinh bột.
Thứ ba, tăng lượng rau xanh, kết hợp vừa phải cá, trứng, đậu phụ để bữa ăn cân bằng hơn.
Thứ tư, hạn chế súp làm sánh bằng tinh bột, sử dụng nước sốt vừa phải và đọc kỹ nhãn dinh dưỡng của thực phẩm chế biến sẵn.
Thứ năm, duy trì vận động đều đặn và cân nặng hợp lý. Người có tiền sử gia đình mắc tiểu đường, béo bụng hoặc đường huyết cao nên kiểm tra định kỳ chỉ số đường huyết lúc đói và HbA1c.
Lam Chi
Nguồn: Health 2.0 (TVBS)
