Khi trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng phát triển và len lỏi vào mọi lĩnh vực, một nghề mới cũng âm thầm xuất hiện và mang lại mức thu nhập khiến nhiều người bất ngờ: Nghề huấn luyện AI. Đằng sau những chatbot có thể trả lời câu hỏi mọi câu hỏi thuộc mọi lĩnh vực, thậm chí soạn email hay tư vấn pháp lý ngày càng thông minh, là đội ngũ chuyên gia đã dành tới hàng trăm giờ để dạy AI cách suy nghĩ như con người.
Công việc này không chỉ đòi hỏi chuyên môn cao mà còn đi kèm những áp lực ít ai nhìn thấy.
Người làm nghề huấn luyện AI: Quan trọng nhất là khả năng… sáng tác kịch bản
Jessica Crutcher - Một luật sư người Mỹ, là một trong số những người đang làm công việc đặc biệt này. Sau khi kết thúc một ngày làm việc với các vụ kiện, cô lại bước vào "ca đêm" ở nhà để huấn luyện các mô hình AI.
Thông qua nền tảng tuyển dụng chuyên gia Mercor, Jessica nhận các dự án yêu cầu xây dựng những tình huống pháp lý mà máy móc rất khó giải quyết. Có tuần, cô phải sáng tạo ra một vụ kiện liên quan đến giao dịch dầu khí. Tuần khác, cô lại nghĩ ra một hồ sơ xin tị nạn với hàng loạt tình tiết phức tạp. Sau đó, Jessica đưa những tình huống này cho AI xử lý rồi đánh giá từng câu trả lời, chỉ ra điểm đúng, điểm sai và hướng dẫn hệ thống cách lập luận chính xác hơn.
Nghe có vẻ đơn giản, nhưng Jessica cho biết phần khó nhất của công việc là liên tục nghĩ ra những "bài toán", những “kịch bản” mà AI chưa thể tự làm. Hàng giờ ngồi trước màn hình, cô phải cố gắng tạo ra các kịch bản vừa thực tế vừa đủ phức tạp để đánh bại mô hình AI, nói cách khác, công việc này đòi hỏi sự tập trung cao độ và khả năng tư duy sáng tạo không ngừng.
Jessica cho biết điều khiến cô gắn bó với nghề huấn luyện AI không hoàn toàn nằm ở chuyện tiền bạc. Theo cô, AI đang thay đổi ngành luật với tốc độ rất nhanh và việc trực tiếp tham gia đào tạo công nghệ giúp bản thân không bị tụt lại phía sau. Trong bối cảnh ngày càng nhiều phần mềm có thể rà soát hợp đồng, tra cứu án lệ hay xử lý những công việc pháp lý lặp đi lặp lại, Jessica coi việc hiểu AI là cách để duy trì lợi thế nghề nghiệp trong tương lai.
Jessica không phải trường hợp cá biệt. Ngày càng nhiều luật sư, thẩm phán đã nghỉ hưu và chuyên viên pháp lý đang tham gia huấn luyện AI thông qua các công ty như Mercor hay Micro1. Nhiệm vụ của họ là xây dựng các tình huống "khó nhằn", chấm điểm câu trả lời của chatbot và truyền đạt cho AI cách một luật sư giàu kinh nghiệm sẽ phân tích vấn đề ra sao.
Theo Mercor, các chuyên gia pháp lý có thể nhận mức thù lao từ 100-200 USD (khoảng 2,6-5,2 triệu đồng) mỗi giờ, tùy theo kinh nghiệm và độ phức tạp của dự án. Trong khi đó, Micro1 cũng trả mức thu nhập cạnh tranh dựa trên vai trò và năng lực của từng chuyên gia.
Một luật sư khác là Harrison Margolin cũng mới thử sức với nghề huấn luyện AI sau nhiều năm làm việc tại các công ty luật ở Thung lũng Silicon. Dù làm trong môi trường công nghệ, nơi anh làm việc lại cấm luật sư sử dụng AI trong các hồ sơ của khách hàng và nhiều đồng nghiệp cho rằng đây chỉ là một trào lưu nhất thời.
Margolin lại nhìn thấy điều ngược lại. Anh tin rằng chính sự dè dặt của mọi người đã tạo cơ hội để mình đi trước. Sau khi nhìn thấy tin tuyển dụng của Micro1 trên LinkedIn, anh nhanh chóng đăng ký và bắt đầu nhận các dự án kiểm tra khả năng của những mô hình AI tiên tiến nhất.
Một trong những nhiệm vụ khó nhất của Margolin là tạo ra các vụ sáp nhập doanh nghiệp xuyên biên giới với hàng loạt xung đột pháp lý chồng chéo. Anh còn phải tự soạn hợp đồng giả, tài liệu pháp lý giả và xây dựng bộ tiêu chí chấm điểm để đánh giá câu trả lời của AI.
Dạy AI cũng là cách phát triển tư duy nghề nghiệp
AI có thể hữu ích trong nhiều trường hợp, nhưng với ngành luật thì khác. Khác với lập trình, nơi AI có thể học từ hàng tỷ dòng mã nguồn công khai và kiểm tra ngay kết quả đúng hay sai, kiến thức pháp luật phần lớn nằm trong các tài liệu trả phí hoặc hợp đồng bảo mật. Ngay cả những văn bản được công khai cũng hiếm khi giải thích vì sao luật sư lại chọn lập luận, bào chữa theo hướng đó. Chính khoảng trống này khiến các chuyên gia huấn luyện AI trở thành mắt xích không thể thay thế.
Sau một thời gian chuyên tạo ra các "cái bẫy" để AI mắc lỗi, Margolin chuyển sang viết những "đáp án vàng" - là các câu trả lời mẫu mà AI có thể học trực tiếp. Theo Isabel Yishu Yang - Người phụ trách các dự án huấn luyện AI tại Micro1, công việc này giống như biến các luật sư thành những giảng viên đang trực tiếp dạy AI tư duy.
Một câu chuyện khác đến từ Charley Kelsey - Luật sư chuyên về lĩnh vực giải trí. Khi còn làm việc tại hãng phim Lionsgate, anh cũng không được phép sử dụng AI vì khách hàng không chấp nhận công nghệ này trong các hồ sơ pháp lý. Thay vì chờ ngành luật thay đổi, Kelsey quyết định mở văn phòng riêng và tham gia các dự án huấn luyện AI của Micro1.
Có lần, anh phải tự tạo ra một trò chơi điện tử giả với đầy đủ ảnh chụp màn hình, logo, áp phích quảng bá và hợp đồng cấp phép, sau đó cố tình cài cắm hàng loạt vấn đề về bản quyền và nhãn hiệu để xem AI có thể phát hiện được bao nhiêu.
Công việc này cũng thay đổi chính cách hành nghề của Kelsey. Anh cho biết trước đây, luật sư thường dựa nhiều vào kinh nghiệm, kiến thức và trực giác để nhanh chóng đưa ra câu trả lời cho khách hàng. Nhưng khi phải dạy AI từng bước phân tích, anh buộc phải xem xét kỹ toàn bộ quá trình lập luận của mình.
Anh nhớ có lần khách hàng hỏi liệu một con gấu được nhồi bông có thể đăng ký bản quyền hay không. Ban đầu, phản xạ của anh là "không". Tuy nhiên, sau khi phân tích từng bước giống như cách đang dạy AI, Kelsey phát hiện có án lệ xem tác phẩm nhồi xác động vật là một dạng điêu khắc và vì vậy vẫn có khả năng được bảo hộ bản quyền.
Dần dần, công việc phụ mang tên "huấn luyện AI" không còn là nghề tay trái. Tháng 6 vừa qua, Kelsey quyết định rời công việc luật sư toàn thời gian để gia nhập Micro1.
Dù trực tiếp đào tạo AI mỗi ngày, Kelsey không cho rằng mình tạo ra 1 công cụ “cướp việc” của các luật sư. Theo anh, AI có thể soạn hợp đồng nhanh hơn, tóm tắt tài liệu hiệu quả hơn hay hỗ trợ nghiên cứu pháp lý, nhưng vẫn chưa thể trấn an một khách hàng đang lo lắng, cảm nhận được bầu không khí trong các cuộc đàm phán hay tranh luận trước tòa án.
Thứ AI thực sự có thể thay thế, theo Kelsey, là những công việc lặp đi lặp lại vốn không đòi hỏi nhiều khả năng phán đoán. Còn với những quyết định cần kinh nghiệm, trực giác và sự thấu hiểu con người, vai trò của các chuyên gia vẫn rất khó bị thay thế. Và nghịch lý thú vị là để AI tiến gần hơn tới điều đó, chính con người vẫn đang là những người miệt mài dạy từng bước cho máy móc cách suy nghĩ.
(Nguồn: Business Insider)
Ngọc Linh
