Vào khoảng 17h30, chị Lưu (Trung Quốc) đang tất bật chuẩn bị bữa tối trong bếp thì bất ngờ xuất hiện cơn tức ngực dữ dội. Chị buông vội chiếc muôi, cố bám vào bếp để thở, nhưng cơn đau nhanh chóng lan ra sau lưng, mắt tối sầm.
Chưa kịp cầu cứu, chị đã khuỵu xuống sàn. Khi người nhà phát hiện và đưa đi cấp cứu, bác sĩ chẩn đoán chị bị nhồi máu cơ tim cấp. Dù được can thiệp, chị vẫn không qua khỏi.
Qua trao đổi với gia đình, bác sĩ cho biết chị Lưu vốn có tiền sử tăng huyết áp nhưng ăn uống rất đậm vị, khi nấu ăn thường cho nhiều gia vị, đặc biệt là các loại tương, sốt mặn. Đây được xem là yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ dẫn tới biến cố tim mạch.
Theo các chuyên gia, nhồi máu cơ tim không xảy ra do một nguyên nhân đơn lẻ. Tuy nhiên, việc tiêu thụ quá nhiều gia vị chứa hàm lượng muối cao trong thời gian dài có thể làm tăng huyết áp, tăng độ nhớt của máu, gây tổn thương thành mạch và thúc đẩy quá trình hình thành cục máu đông. Một thói quen ăn uống tưởng chừng vô hại, nếu kéo dài có thể âm thầm tích tụ thành nguy cơ chết người.
Dưới đây là lưu ý khi sử dụng ba loại gia vị quen thuộc trong nhà bếp để bảo vệ sức khoẻ của bạn:
Muối
Các nghiên cứu cho thấy, việc tiêu thụ muối quá mức đang là một trong những nguyên nhân hàng đầu đe dọa sức khỏe cộng đồng.
Các chuyên gia dinh dưỡng tại Trung Quốc từng cảnh báo, tỷ lệ tử vong liên quan đến ăn mặn ở nước này thuộc nhóm cao nhất thế giới. Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Hiệp hội Tim mạch Mỹ cũng chỉ ra rằng lượng muối người dân tiêu thụ gần gấp đôi mức khuyến nghị.
Chế độ ăn nhiều muối có liên quan mật thiết đến tăng huyết áp, bệnh tim mạch và nguy cơ tử vong. Hiện nay, ước tính có khoảng 270 triệu người Trung Quốc mắc tăng huyết áp, trong đó phần lớn liên quan đến chế độ ăn quá mặn.
Ngược lại, việc giảm natri trong khẩu phần có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch trong dài hạn. Khi kết hợp với chế độ ăn DASH (giàu rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, sữa ít béo; hạn chế chất béo bão hòa và đường), hiệu quả bảo vệ tim mạch càng rõ rệt.
Đường
Đường là gia vị quen thuộc giúp món ăn thêm đậm đà, giảm vị mặn và tạo màu sắc hấp dẫn. Tuy nhiên, việc lạm dụng đường cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Một nghiên cứu đăng trên Cell Metabolism cho thấy thực phẩm kết hợp đường và chất béo có thể kích thích não bộ tiết nhiều dopamine hơn, khiến con người dễ ăn quá mức và tăng nguy cơ béo phì.
Tiêu thụ nhiều đường còn làm rối loạn chuyển hóa, gây kháng insulin, rối loạn lipid máu và làm tăng nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa. Một nghiên cứu quy mô lớn trên 100.000 người cho thấy việc uống 100g đồ uống có đường mỗi ngày làm tăng 18% nguy cơ ung thư, trong đó nguy cơ ung thư vú tăng tới 23%.
Ngoài ra, nghiên cứu trên British Medical Journal chỉ ra rằng tiêu thụ quá nhiều đường có liên quan đến hàng loạt bệnh lý như tim mạch, nội tiết, ung thư, sâu răng, trầm cảm và gan nhiễm mỡ.
Dầu mỡ
Một báo cáo nghiên cứu về dinh dưỡng tại Trung Quốc cho thấy lượng chất béo trong khẩu phần ăn đã tăng mạnh trong 30 năm qua.
Lượng dầu thực vật tiêu thụ bình quân đầu người tăng từ khoảng 5,7kg lên hơn 25kg mỗi năm; mỡ động vật cũng tăng đáng kể. Tỷ lệ năng lượng từ chất béo trong khẩu phần đã tăng từ 22% lên gần 35%.
Trong khi đó, khuyến nghị dinh dưỡng cho rằng tỷ lệ này nên duy trì ở mức 20 - 30% để đảm bảo sức khỏe tim mạch.
Việc tiêu thụ quá nhiều chất béo có thể làm tăng cholesterol xấu, triglycerid và thúc đẩy xơ vữa động mạch. Đáng chú ý, thói quen tái sử dụng dầu chiên rán còn tạo ra các chất độc hại như trans fat (chất béo chuyển hoá) và các hợp chất oxy hóa, làm tăng nguy cơ viêm và bệnh tim mạch.
Dùng gia vị đúng cách: khác biệt lớn cho sức khỏe
Các chuyên gia khuyến nghị, không chỉ lượng mà cách sử dụng gia vị cũng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe:
Nên cho muối vào cuối quá trình nấu để giảm lượng natri hấp thụ và giữ dinh dưỡng.
Đường nên cho sớm với lượng nhỏ để tạo vị, tránh lạm dụng.
Bột ngọt nên cho trước khi tắt bếp để giữ vị umami.
Không dùng lại dầu đã chiên rán nhiều lần để tránh hấp thụ chất độc hại.
Gia vị là phần không thể thiếu trong mỗi bữa ăn, nhưng nếu sử dụng không hợp lý, chúng có thể trở thành “con dao hai lưỡi”. Kiểm soát lượng muối, đường và dầu mỡ không chỉ giúp món ăn lành mạnh hơn mà còn là cách bảo vệ tim mạch và sức khỏe lâu dài.
Nguyệt Hạ (Theo Toutiao)
