Ở tuổi già, số dư sổ tiết kiệm và tần suất con cái gọi điện đôi khi trở thành hai “thước đo” vừa rõ ràng vừa đau lòng. Và sự thật thường phũ phàng: tiền trong tài khoản có thể giúp trả viện phí, nhưng không lấp được khoảng trống của sự thờ ơ; một bát súp nóng hay một bàn tay đỡ lấy đôi khi ấm hơn cả những con số dài trong ngân hàng.
Khi tiết kiệm bị nhầm với phẩm giá
Ông Trương ở làng bên cạnh tiết kiệm cả đời, tự hào về khoản tiền “sáu chữ số” trong sổ, coi đó như bằng chứng cho một đời tằn tiện đúng đắn. Nhưng khi vợ ông nhập viện vì đột quỵ, con trai nhìn hóa đơn rồi lẩm bẩm: “Tiền thuê người chăm sóc đắt quá”, còn con gái lại thở dài: “Hoàn bảo hiểm rắc rối quá”. Nằm co mình trên giường bệnh, ông chợt nhận ra một điều lạnh lẽo: tiền không mua được sự kiên nhẫn của con cái, càng không thể mua lại sức khỏe.
Ngược lại, cô Li – một giáo viên nghỉ hưu – chỉ có khoảng 100.000 nhân dân tệ dành dụm. Thế nhưng mỗi ngày con gái đều gọi video hướng dẫn cô đăng ký lịch khám, cuối tuần con rể đưa cô đi tái khám. Cô nói giản dị: “Tiền chỉ cần đủ cho khám định kỳ và thuốc men là được. Còn được sống, còn có điều mình muốn làm – thế đã là may mắn.”
Bi kịch của nhiều gia đình không hẳn là “không đủ tiền”, mà là nhầm lẫn giữa tiền tiết kiệm và quyền lực kiểm soát tình thân. Có những người già chắt chiu từng đồng để chứng minh “mình còn hữu ích”, rồi vô tình biến tình cảm thành một cuộc mặc cả âm thầm: để được quan tâm, phải có thứ để đổi.
Nghịch lý tình thân: Càng để lại nhiều, càng dễ hụt hẫng
Dì Vương từng tin chắc: “Để lại càng nhiều tiền, con cái càng hiếu thảo.” Bà dồn hết lương hưu vào tiết kiệm; sốt 39 độ vẫn tự bắt xe buýt đến bệnh viện cộng đồng vì sợ “tốn kém cho con”. Cho đến khi bà ngã gãy chân, con trai chỉ nói qua điện thoại: “Mẹ vay tiền chữa trước đi, tháng sau con qua, con còn phải trả thế chấp.” Khoảnh khắc ấy, bà mới hiểu: hiếu thảo không giống thị trường chứng khoán; bạn có thể “đặt cược” tất cả mà vẫn trắng tay.
Cũng trong khu dân cư đó, ông Chu – người bảo vệ lớn tuổi – lại chọn cách khác. Ông dùng tiền tiết kiệm để đi du lịch cùng gia đình và nói thẳng khi con trai cưới vợ: “Tiền của bố là để dưỡng già; các con phải tự lo.” Và điều thú vị là: từ khi ông không dùng tiền như mồi nhử, quan hệ trong nhà lại bớt tính toán. Con dâu đều đặn sang làm bánh bao mỗi tuần, cháu trai thì cứ đòi “sửa điện thoại cho ông” bằng những thao tác vụng về nhưng đầy háo hức.
Bản chất con người đôi khi rất tinh vi: khi tiền không còn là điều kiện, tình cảm mới có cơ hội trở về đúng vị trí của nó.
Ba thứ đáng tích lũy hơn tiền sau tuổi 70
Sổ bệnh án dày hóa đơn không quý bằng một kết quả xét nghiệm ổn định; sổ tiết kiệm nhiều số 0 không sánh bằng khả năng tự đứng dậy, tự ăn, tự đi vệ sinh. Người tỉnh táo hiểu rằng sau tuổi 70, thứ nên tích lũy không chỉ là tiền, mà là:
- Sự tự chủ để giữ gìn sức khỏe (ăn uống, vận động, khám định kỳ).
- Sự tự tin để nói “không” (với những đòi hỏi vô lý, cả về tiền lẫn cảm xúc).
- Khả năng làm hài lòng bản thân (sở thích, bạn bè, trải nghiệm).
Một cụ ông từng vượt qua ung thư nói gọn: “Tôi hạnh phúc nhất khi tiêu hết lương hưu hàng tháng.” Hôm qua ông mua một cần câu 398 nhân dân tệ; đắt không? So với hàng chục nghìn mỗi lần tiêm trong giai đoạn hóa trị, số tiền đó “quá xứng đáng” – vì nó mua lại cảm giác được sống như một con người bình thường, không chỉ là một bệnh nhân.
Có cụ bà còn đổi “tiền để lại cho cháu” thành một chuyến nghỉ đông ở Hải Nam cho chính mình, rồi cười: “Hồi nhỏ tôi chăm nó kỹ lắm. Giờ đến lượt tôi được làm ‘con’.” Nghe có vẻ ích kỷ, nhưng thực ra đó là một kiểu công bằng muộn: người già cũng có quyền được chăm sóc chính mình, bằng chính tiền của mình.
Vậy rốt cuộc “bao nhiêu là đủ”? Không nằm ở một con số đẹp để khoe. “Đủ” là khi bạn có thể gọi xe cấp cứu ngay khi đau ngực giữa đêm; đủ là khi bạn có thể mừng tuổi cháu mà không chạnh lòng; đủ là khi bạn không phải van xin sự tử tế. Còn con cái có hiếu hay không – xin nhớ – hiếu thảo thật sự không do số dư tài khoản quyết định.
Bạn xứng đáng có một tuổi già an nhàn
Nhìn nhóm các cụ bà mặc sườn xám nhảy múa và đi dạo trong công viên, mới hiểu thế nào là “tự do khi về hưu”. Có thể không ai trong số họ sở hữu khoản tiết kiệm khổng lồ, nhưng họ có một điểm chung: coi hạnh phúc của mình là điều quan trọng, và không xin phép ai để được vui.
Sau cả đời lao động vất vả, điều đáng sợ nhất sau tuổi 70 không hẳn là thiếu tiền, mà là sống một đời không trọn vẹn. Vì thế, đừng biến sổ tiết kiệm thành thước đo giá trị bản thân; giá trị của bạn không cần được chứng minh bằng sự hiếu thảo (hay sự im lặng) của con cái. Ngay cả khi bạn chỉ có 100.000 trong tài khoản, miễn số tiền ấy đủ để bạn bình tĩnh ký giấy trong phòng cấp cứu, và đủ để đặt món mình thích khi thèm – thì đó đã là “thời hoàng kim” của một đời người rồi.
Theo Sohu
Minh Ánh
