Theo một nghiên cứu của Đại học Cornell (Hoa Kỳ) năm 2024 được Trường Đại học Mở TP.HCM đăng tải: “Indonesia đứng đầu thế giới về lượng vi nhựa hấp thụ qua chế độ ăn uống với 15g mỗi tháng – hơn một thìa nhựa được tiêu thụ trên đầu người. Malaysia, với 12g mỗi tháng, đứng thứ hai, trong khi Việt Nam và Philippines chứng kiến mức tiêu thụ 11g mỗi người mỗi tháng”.
Vi nhựa (microplastic) là những mảnh nhựa cực kỳ nhỏ có kích thước dưới 5mm, hay thậm chí nhỏ đến mức chỉ có thể nhìn thấy dưới kính hiển vi. Chúng phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau, như từ sự phân rã của các sản phẩm nhựa lớn mà hằng ngày chúng ta sử dụng (túi ni-lông, chai nhựa…) và vứt bỏ ra môi trường, hoặc bị rò rỉ trong quá trình sản xuất của nhiều ngành công nghiệp mỹ phẩm, sản xuất sợi tổng hợp, sơn.
Vi nhựa hiện diện ở khắp mọi nơi trong môi trường sống, từ sông ngòi, đại dương, đất đến không khí… và đáng lo ngại nhất, chúng có thể thầm lặng xâm nhập vào cơ thể.
Hai con đường chính vi nhựa xâm nhập vào cơ thể
Hạt vi nhựa dễ dàng xâm nhập vào cơ thể chúng ta thông qua những gì chúng ta ăn và uống mỗi ngày.
Những sản phẩm, thực phẩm phổ biến chứa chất vi nhựa mà chúng ta sử dụng hằng ngày:
Hải sản: Cá, tôm, mực và đặc biệt là các loài nhuyễn thể như sò, hến, hàu (một trong ba loại hải sản có mức độ nhiễm hạt vi nhựa cao nhất). Chúng dễ dàng nuốt phải vi nhựa trôi nổi trong đại dương.
Muối biển: Có đến 90% sản phẩm muối ăn được lấy mẫu từ nhiều nơi trên thế giới bị nhiễm hạt vi nhựa từ quá trình khai thác muối từ đại dương.
Nước đóng chai: Theo một nghiên cứu 3/2024, một lít nước có thể chứa tới 240.000 hạt nhựa, bao gồm cả nhựa nano từ bảy loại nhựa khác nhau.
Sản phẩm đóng gói từ ni-lông: Đây là nguồn sử dụng phổ biến nhưng ít được chú ý. Những túi ni-lông, hộp đựng bằng nhựa, màng bọc thực phẩm… đều có nguy cơ giải phóng các hạt vi nhựa nhỏ vào thực phẩm.
Vật dụng nhựa khác trong bếp kém chất lượng: Những lát cắt trên thớt nhựa, chiếc muỗng nhựa trong nồi canh nóng hay xẻng nhựa khi xào nấu đều có thể giải phóng các mảnh vi nhựa nhỏ vào thức ăn.
Ngoài việc “ăn uống” vi nhựa, chúng ta còn “hít thở” chúng mỗi ngày. Những hạt nhỏ này, đặc biệt là các hạt có kích thước dưới 10 micromet, có thể xâm nhập sâu vào hệ hô hấp, tích tụ trong phổi và gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.
Vi nhựa tồn tại trong không khí dưới dạng các hạt bụi li ti từ: Sợi vải từ quần áo; Bụi từ lốp xe và nhựa phân rã; Các nhà máy, xí nghiệp dùng nguyên liệu nhựa; Rác thải nhựa …
Gần đây nhất, các nhà nghiên cứu đã phát hiện hạt vi nhựa trong não người, gây ảnh hưởng đến trí nhớ, suy giảm nhận thức. Chúng tích tụ tại các cơ quan như ruột, máu, dẫn đến viêm mãn tính, tắc nghẽn hệ tuần hoàn, ung thư máu…
Những chất độc BPA và phthalates gây rối loạn hormone, ảnh hưởng đến sinh sản cả nam và nữ, tăng nguy cơ gây bệnh ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt.
Để giảm thiểu tác động của hạt vi nhựa, bạn có thể áp dụng những cách sau: Sử dụng đồ đựng bằng thủy tinh, inox khi mua đồ ăn, thức uống ngoài và tại nhà; Tránh dùng sản phẩm nhựa một lần, ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường; Rửa sạch rau củ quả, bảo quản thực phẩm trong vật dụng an toàn, tránh dùng màng bọc nhựa; Đun sôi nước khoảng 5 phút, để nguội và lọc bỏ cặn; Giảm thiểu rác thải nhựa, tăng cường tái chế; Mặc quần áo từ vải tự nhiên; Mang khẩu trang chất lượng khi ra ngoài; Hạn chế mua thực phẩm đóng gói trong bao bì nhựa.
Ngọc Minh
