Nina Lewis bắt đầu làm việc cho Oracle từ năm 1992, trải qua 34 năm với công ty, từ vị trí kỹ thuật cơ bản lên đến Quản lý Cảnh báo Bảo mật. Nhưng tất cả những gì bà nhận được khi bị sa thải là một email gửi lúc 6 giờ sáng, thông báo "hôm nay là ngày làm việc cuối cùng". Và bà không phải là trường hợp duy nhất - 30.000 người khác cũng nhận được email tương tự trong cùng một ngày.
Trên LinkedIn, bà Lewis viết: "Sau 34 năm (33 năm trong đó thật tuyệt vời) ở Oracle, tôi là một trong 30.000 người bị sa thải hôm nay. Thật sốc. Nhiều đồng nghiệp giỏi nhất cũng bay việc." Nhưng điều đáng chú ý nhất không phải là việc bà bị sa thải, mà là lý do bà nghi ngờ đằng sau chuyện này.
Bà viết tiếp: "Có vẻ như đợt sa thải này theo một thuật toán - nhắm vào những người làm việc giỏi cấp cao và quản lý cấp trung, đặc biệt là những ai có quyền mua cổ phiếu nhiều." Nói đơn giản, bà nghi Oracle đang cố tình đuổi những người làm việc tốt nhất, lương cao nhất, thưởng nhiều nhất.
Logic đằng sau không khó hiểu. Nhân viên làm lâu năm, làm tốt thì lương cao, được thưởng nhiều, có quyền mua cổ phiếu giá trị lớn. Nếu muốn cắt giảm chi phí nhân sự, đuổi những người này sẽ tiết kiệm được nhiều tiền hơn đuổi nhân viên mới hoặc người làm bình thường. Đây là phép tính tàn nhẫn nhưng rất hợp lý về mặt tài chính.
Email sa thải mà nhân viên Oracle nhận được cũng chẳng có gì ấm áp. Theo Business Insider, nội dung ghi: "Chúng tôi chia sẻ tin khó khăn về vị trí của bạn. Sau khi cân nhắc kỹ nhu cầu kinh doanh, chúng tôi quyết định loại bỏ vai trò của bạn. Kết quả là hôm nay là ngày làm cuối cùng." Không gặp mặt, không giải thích, không thời gian chuẩn bị - chỉ một email 6 giờ sáng và bạn hết việc ngay.
Về gói bồi thường, Oracle cho nhân viên Mỹ 4 tuần lương cơ bản, cộng thêm 1 tuần cho mỗi năm làm việc, tối đa 26 tuần. Với Nina Lewis sau 34 năm, bà nhận 26 tuần lương - khoảng nửa năm. Nghe có vẻ được, nhưng so với 34 năm cống hiến thì quả là ít ỏi.
Điều khiến chuyện này càng trớ trêu là Oracle đang... giàu sụ. Công ty vừa báo cáo lợi nhuận ròng quý trước tăng 95% và chuẩn bị rải 156 tỷ USD xây trung tâm dữ liệu AI. Nói thẳng ra, Oracle không thiếu tiền. Đang kiếm lợi nhuận khủng, có kế hoạch đầu tư khổng lồ, vậy mà vẫn sa thải 30.000 người - đợt cắt việc công nghệ lớn nhất trong 12 tháng qua.
Câu trả lời có lẽ nằm ở chuyện chuyển sang AI. Oracle đổ hàng trăm tỷ USD vào AI, chắc họ tính nhiều việc sẽ tự động hóa sớm thôi. Thay vì giữ nhân viên lương cao, họ muốn thay bằng AI hoặc người mới lương thấp hơn. Những người như Nina Lewis - 34 năm kinh nghiệm, chắc lương rất cao - trở thành mục tiêu số một để cắt.
Nhưng có điều mâu thuẫn lớn ở đây. Những nhân viên có quyền mua cổ phiếu "nhiều" mà Nina Lewis nói chính là những người được công ty thưởng vì làm tốt. Quyền mua cổ phiếu không phải ai cũng có, chỉ dành cho người đóng góp lớn. Thế mà giờ, chính phần thưởng này lại thành lý do để họ bị thôi việc. Thông điệp ở đây đáng sợ: làm quá giỏi, được thưởng quá nhiều có thể khiến bạn thành mục tiêu khi công ty muốn cắt chi phí.
Đây là bài học cho tất cả ai đang làm công nghệ. Không còn chuyện "an toàn việc làm" nữa, kể cả khi bạn đã gắn bó hàng chục năm. Trong thời AI và tự động hóa, lòng trung thành không được đáp trả bằng đảm bảo công việc. Và đôi khi, việc bạn làm quá tốt, kiếm quá nhiều lại khiến bạn trở thành gánh nặng tài chính cần loại bỏ.
Nguyễn Hải
