Theo dữ liệu mới nhất từ Copernicus, nhiệt độ mặt biển toàn cầu trong tháng 4/2026 đã đạt mức cao thứ hai kể từ khi con người bắt đầu theo dõi khí hậu bằng dữ liệu hiện đại. Diễn biến này đang khiến giới nghiên cứu đặc biệt lo ngại bởi nó xuất hiện đúng vào thời điểm nhiều tín hiệu cho thấy El Nino có thể quay trở lại với cường độ rất mạnh.
Các đợt nóng bất thường trên đại dương hiện xuất hiện dày đặc tại khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương và ngoài khơi nước Mỹ. Đây đều là những vùng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hệ thống khí hậu toàn cầu. Khi nhiệt độ nước biển tại những khu vực này tăng mạnh, các mô hình thời tiết trên khắp thế giới có thể bị đảo lộn chỉ trong thời gian ngắn.
Bà Samantha Burgess, chuyên gia chiến lược khí hậu thuộc Trung tâm Dự báo thời tiết trung hạn châu Âu, cho biết nhiệt độ mặt biển hiện chỉ còn cách mức cao nhất lịch sử một khoảng rất nhỏ. Theo bà, tháng 5 nhiều khả năng tiếp tục chứng kiến các kỷ lục mới bị phá vỡ.
Điều khiến giới khoa học lo lắng hơn cả nằm ở khả năng hình thành một đợt “siêu El Nino” tương tự các giai đoạn cực đoan từng xảy ra khoảng ba thập kỷ trước. Nếu kịch bản này xuất hiện, nhiệt lượng bổ sung từ El Nino có thể cộng hưởng với biến đổi khí hậu do con người gây ra, đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức chưa từng có.
El Nino vốn là hiện tượng nóng lên bất thường của vùng nước biển tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương. Dù là một phần của chu kỳ khí hậu tự nhiên, hiện tượng này có khả năng gây ra hàng loạt biến động thời tiết cực đoan trên toàn thế giới.
Trong các năm El Nino mạnh, nhiều khu vực thường phải đối mặt với hạn hán kéo dài, nắng nóng cực đoan, cháy rừng, bão mạnh hoặc mưa lớn gây ngập lụt nghiêm trọng. Không chỉ ảnh hưởng tới thời tiết, El Nino còn khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng thêm trong bối cảnh Trái Đất vốn đã nóng lên vì lượng khí thải từ hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch.
Tổ chức Khí tượng thế giới trước đó cũng cảnh báo điều kiện El Nino có thể hình thành trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7 năm nay. Một số cơ quan khí tượng quốc tế nhận định đợt El Nino sắp tới có thể đạt cường độ rất mạnh, tiệm cận cấp độ “siêu El Nino”.
Nếu điều này xảy ra, năm 2027 có nguy cơ vượt qua 2024 để trở thành năm nóng nhất lịch sử khí tượng hiện đại.
Giới nghiên cứu cho rằng điều đáng lo không nằm riêng ở El Nino. Đại dương hiện nay đang nóng lên trong bối cảnh Trái Đất liên tục tích tụ nhiệt do phát thải khí nhà kính từ con người. Các chuyên gia ước tính đại dương đang hấp thụ khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa mà nhân loại tạo ra thông qua các hoạt động công nghiệp, giao thông và năng lượng.
Điều đó khiến biển trở thành một “kho chứa nhiệt” khổng lồ của hành tinh. Khi lượng nhiệt tích tụ quá lớn, hệ sinh thái biển bắt đầu chịu những tác động nghiêm trọng.
Một trong những hậu quả rõ rệt nhất là hiện tượng tẩy trắng san hô đang gia tăng tại nhiều vùng biển nhiệt đới. Nhiệt độ nước biển tăng cao kéo dài khiến san hô mất đi tảo cộng sinh, dẫn đến suy yếu và chết hàng loạt. Cùng với đó là sự suy giảm đa dạng sinh học biển và các đợt nắng nóng đại dương ngày càng kéo dài hơn.
Các nhà khoa học cảnh báo đây không còn là những hiện tượng đơn lẻ. Nhiều dấu hiệu cho thấy hệ thống khí hậu toàn cầu đang bước vào trạng thái bất ổn mới, nơi các kỷ lục nhiệt độ liên tục bị phá vỡ chỉ trong thời gian rất ngắn.
Theo Copernicus, tháng 4/2026 là tháng nóng thứ ba từng được ghi nhận trên phạm vi toàn cầu. Nhiệt độ trung bình cao hơn khoảng 1,43 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp 1850-1900. Đây là mức tăng cực kỳ đáng lo ngại bởi cộng đồng quốc tế từng đặt mục tiêu hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu dưới ngưỡng 1,5 độ C để tránh những hậu quả khí hậu nghiêm trọng nhất.
Trong khi đó, băng biển Bắc Cực tiếp tục duy trì ở mức thấp gần kỷ lục. Châu Âu cũng được cảnh báo có nguy cơ bước vào một mùa hè khô nóng hơn bình thường, kéo theo nguy cơ hạn hán và cháy rừng diện rộng.
Các chuyên gia cho rằng nếu siêu El Nino thực sự xuất hiện trong bối cảnh nhiệt độ đại dương đã ở sát ngưỡng kỷ lục như hiện nay, thế giới có thể phải chứng kiến chuỗi hiện tượng thời tiết cực đoan dữ dội hơn nhiều so với giai đoạn 2023-2024.
Những năm gần đây, nhân loại đã liên tục trải qua các đợt nắng nóng chưa từng có tại nhiều châu lục. Nhiều quốc gia ghi nhận nhiệt độ vượt mốc lịch sử, trong khi cháy rừng, lũ lụt và bão lớn xuất hiện với tần suất ngày càng dày đặc.
Các nhà khoa học cho rằng điều từng được xem là “bất thường” đang dần trở thành trạng thái mới của khí hậu toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, viễn cảnh năm 2027 trở thành năm nóng nhất lịch sử không còn là một dự báo xa vời, mà đang ngày càng trở nên hiện hữu hơn bao giờ hết.
Đức Khương
