Sáng 28/2, hàng nghìn cặp vợ chồng hiếm muộn đã tìm đến Bệnh viện Bưu điện tham gia chương trình khám, tư vấn miễn phí. Chỉ mới 10h30, bệnh viện đã tiếp đón, thăm khám cho hơn 2.200 lượt người. Đáng chú ý, số lượng bệnh nhân tăng cao hơn cùng kỳ năm 2025, trong đó có không ít cặp đôi rất trẻ, thậm chí có những người chưa kết hôn.
Người trẻ đi khám ngày càng nhiều
Bác sĩ Nguyễn Thị Nhã – Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Bệnh viện Bưu điện cho biết, tỷ lệ bệnh nhân dưới 30 tuổi chiếm khoảng 30–40% tổng số người đến khám. Nhiều người tìm đến trong tình trạng đã kết hôn nhiều năm chưa có con; cũng có những trường hợp đi khám tiền hôn nhân, tiền sinh sản khi chưa lập gia đình.
“Nhận thức về sức khỏe sinh sản đã thay đổi, đặc biệt ở các đô thị lớn. Các bạn trẻ chủ động kiểm tra sớm để biết tình trạng của mình. Tuy nhiên, ở vùng sâu, vùng xa, việc khám tiền hôn nhân vẫn chưa được quan tâm đúng mức”, bác sĩ Nhã chia sẻ.
Theo một số thống kê, vô sinh – hiếm muộn chiếm khoảng 17% các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh sản tại Việt Nam. Nguyên nhân được ghi nhận khoảng 40% từ phía người vợ, 40% từ người chồng và 20% không rõ nguyên nhân.
Một thực tế đáng lo ngại là tình trạng suy giảm dự trữ buồng trứng (AMH thấp) xuất hiện ngày càng nhiều ở phụ nữ dưới 30 tuổi. Theo bác sĩ Nhã, chỉ số AMH bình thường nên ở mức 2–6 ng/ml. Thế nhưng, không ít bệnh nhân trẻ có AMH dưới 2, thậm chí dưới 1, cá biệt có người chỉ còn 0.
“Có những bạn mới 25–26 tuổi nhưng dự trữ trứng đã rất kém. Nếu tiếp tục trì hoãn thêm 5–7 năm mới kết hôn và sinh con, khả năng mang thai sẽ rất khó khăn”, bác sĩ Nhã nói.
Nguyên nhân được chỉ ra là áp lực cuộc sống kéo dài, căng thẳng tâm lý, thức khuya thường xuyên, chế độ dinh dưỡng thiếu lành mạnh. Việc sử dụng nhiều đồ ăn chế biến sẵn, nước ngọt, trà sữa, thực phẩm nhiều đường có thể làm tăng phản ứng viêm và gốc oxy hóa trong cơ thể, ảnh hưởng đến chất lượng trứng.
Bác sĩ cho biết, không ít trường hợp đến khám khi còn trẻ nhưng buồng trứng đã suy sớm. Với những người có nguy cơ cao, bác sĩ có thể tư vấn trữ trứng để bảo tồn khả năng sinh sản.
Nam giới cũng không ít trường hợp “không còn tinh trùng”
Theo bác sĩ Nhã, không chỉ phụ nữ, tình trạng tinh trùng yếu, thậm chí không có tinh trùng cũng xuất hiện ngày càng nhiều ở nam giới trẻ tuổi.
Nguyên nhân có thể do biến chứng quai bị, rối loạn nội tiết, bất thường di truyền, hoặc do lối sống: hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều, thức đêm, căng thẳng kéo dài, môi trường ô nhiễm. Quan hệ tình dục không an toàn gây viêm nhiễm sinh dục cũng có thể dẫn đến tắc ống dẫn tinh.
Với các trường hợp không có tinh trùng trong tinh dịch, bác sĩ sẽ phải xét nghiệm nhiều lần, kết hợp kiểm tra nội tiết, di truyền để xác định nguyên nhân. Nhờ tiến bộ kỹ thuật, nhiều trường hợp vẫn có thể mổ vi phẫu tìm tinh trùng trong tinh hoàn, với tỷ lệ thành công khoảng 50–60%, giúp người đàn ông có cơ hội sinh con bằng chính tinh trùng của mình.
“Trước đây, những trường hợp này gần như phải xin tinh trùng. Hiện nay, nhờ hỗ trợ sinh sản kết hợp di truyền học, nhiều gia đình vẫn có thể đón con ruột khỏe mạnh”, bác sĩ Nhã cho biết.
Đừng trì hoãn quá lâu
Theo bác sĩ Nhã, phụ nữ nên sinh con đầu trước 30 tuổi, con thứ hai trước 35 tuổi. Sau 33 tuổi, chức năng buồng trứng đã bắt đầu suy giảm rõ rệt về chất lượng trứng.
Những cặp vợ chồng kết hôn muộn nên chủ động có thai sớm. Nếu sau 6 tháng quan hệ đều đặn không sử dụng biện pháp tránh thai mà chưa có thai, cần đi khám để được tư vấn kịp thời.
Bên cạnh đó, duy trì lối sống lành mạnh – không hút thuốc, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc, ăn uống cân đối, tránh thực phẩm chế biến sẵn và nước ngọt nhiều đường.
Vô sinh – hiếm muộn ngày càng trẻ hóa, bác sĩ Nhã nhắn nhủ: đừng chủ quan với sức khỏe sinh sản. Chủ động thăm khám sớm, thay đổi lối sống và can thiệp kịp thời chính là cách bảo vệ cơ hội làm cha, làm mẹ trong tương lai.
Ngọc Minh
