Hỗ trợ hơn 3.400 hộ với kinh phí hơn 213 tỷ đồng
Thanh tra Chính phủ vừa công bố Kết luận thanh tra số 480 về việc thực hiện chính sách hỗ trợ người có công với cách mạng cải thiện nhà ở tại tỉnh Đồng Nai (nay là Tp.Đồng Nai) trong thời kỳ 2008-2019.
Theo kết luận, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thực hiện chính sách tại Đồng Nai còn nhiều tồn tại, hạn chế, trong đó có những trường hợp hỗ trợ miễn, giảm tiền sử dụng đất không đúng đối tượng, vượt hạn mức hoặc chưa đủ điều kiện.
Theo Thanh tra Chính phủ, UBND tỉnh Đồng Nai đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, triển khai chính sách hỗ trợ người có công cải thiện nhà ở.
Trong thời kỳ 2008-2019, bằng nguồn ngân sách nhà nước kết hợp với việc huy động các nguồn lực xã hội hóa, tỉnh đã hoàn thành hỗ trợ cải thiện nhà ở cho 3.471 hộ người có công, với tổng kinh phí hơn 213 tỷ đồng.
Trong đó, 1.072 hộ được hỗ trợ miễn, giảm tiền sử dụng đất với tổng số tiền trên 151 tỷ đồng khi thực hiện giao đất ở, chuyển mục đích sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và mua nhà thuộc sở hữu nhà nước. Tỉnh cũng hoàn thành hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho 2.399 hộ, với kinh phí hơn 62 tỷ đồng.
Trụ sở UBND Tp.Đồng Nai (Ảnh: Văn Dũng).
Riêng thực hiện Quyết định số 22 của Thủ tướng và Nghị quyết số 63 của Chính phủ, Đồng Nai đã hỗ trợ 2.060/2.060 hộ, với tổng kinh phí giải ngân và quyết toán hơn 47 tỷ đồng. Để bảo đảm tiến độ trong thời gian chờ ngân sách Trung ương phân bổ, UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương chủ động tạm ứng ngân sách cấp huyện trên 50 tỷ đồng để hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho người có công.
Ngoài nguồn ngân sách, tỉnh còn huy động các nguồn lực xã hội hóa. Quỹ Đền ơn đáp nghĩa các cấp cùng các tổ chức, cá nhân đã hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho 2.374 hộ, với tổng số tiền hơn 43 tỷ đồng. Đồng thời, 171 căn nhà tình nghĩa được xây dựng, trao tặng với tổng kinh phí hơn 8 tỷ đồng và 147 căn nhà được xây dựng, sửa chữa từ nguồn xã hội hóa trực tiếp.
Nhiều hồ sơ miễn, giảm tiền sử dụng đất có sai phạm
Bên cạnh kết quả đạt được, Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều tồn tại trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện.
Đáng chú ý, Quyết định số 118 của Thủ tướng Chính phủ có hiệu lực từ ngày 1/1/1995 nhưng đến ngày 19/6/1999, UBND tỉnh Đồng Nai mới ban hành văn bản triển khai, chậm 4 năm. Khi chính sách tiếp tục được điều chỉnh, bổ sung đối tượng và mức hỗ trợ, tỉnh cũng chưa kịp thời sửa đổi, bổ sung quy định để phù hợp.
Quy định của tỉnh chưa cụ thể hóa tiêu chí "khó khăn về nhà ở", đồng thời chưa quy định rõ trách nhiệm, quy trình xác minh thực trạng nhà ở và hoàn cảnh khó khăn của người có công. Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách còn hạn chế, dẫn đến một số cán bộ, công chức và người dân chưa hiểu đúng chính sách.
Thanh tra Chính phủ cũng xác định trong thời kỳ 2008-2019, UBND tỉnh Đồng Nai và các cơ quan tham mưu chuyên ngành chưa tiến hành thanh tra việc thực hiện chính sách hỗ trợ người có công cải thiện nhà ở, đặc biệt là việc xét duyệt miễn, giảm tiền sử dụng đất.
Qua kiểm tra 740/1.072 hồ sơ được hỗ trợ miễn, giảm tiền sử dụng đất tại 11 huyện, thị xã, thành phố và rà soát dữ liệu đăng ký biến động đất đai, hồ sơ cơ quan thuế, Thanh tra Chính phủ phát hiện nhiều trường hợp có dấu hiệu vi phạm.
Cụ thể, có 41 hồ sơ người có công từ tỉnh khác đến Đồng Nai đăng ký tạm trú, nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp, sau đó chuyển mục đích sử dụng sang đất ở và được miễn, giảm tiền sử dụng đất với tổng số tiền trên 10 tỷ đồng. Sau khi được hỗ trợ, những người này đã chuyển nhượng diện tích đất và chuyển đi tỉnh khác. Hồ sơ không có đầy đủ tài liệu xác minh điều kiện khó khăn về nhà ở theo quy định.
Có 64 hồ sơ giao đất làm nhà ở cho người có công được hỗ trợ tiền sử dụng đất nhưng thiếu kiến nghị của UBND cấp xã và kết quả xác minh về điều kiện khó khăn đặc biệt trong việc tạo lập nhà ở.
Đáng chú ý, 51 trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, xin chuyển mục đích sang đất ở và được miễn, giảm tiền sử dụng đất, sau đó chuyển nhượng chính diện tích đất này cho người khác. Trong đó có 3 trường hợp chuyển nhượng lại cho chính người chuyển nhượng đất ban đầu.
Thanh tra Chính phủ còn phát hiện 135 trường hợp được hỗ trợ miễn, giảm tiền sử dụng đất trên phần diện tích vượt hạn mức đất ở, với số tiền 32 tỷ đồng.
Có 3 trường hợp không thuộc đối tượng người có công nhưng vẫn được hỗ trợ với số tiền hơn 112 triệu đồng. Ngoài ra, 3 hộ gia đình người có công được xét duyệt hỗ trợ cải thiện nhà ở nhiều lần, dù trước đó đã nhận hỗ trợ tại các tỉnh khác.
Đáng chú ý, có 4 hồ sơ tại Tp.Biên Hòa không được xét hỗ trợ vì người có công đã từ trần trong thời gian chờ giải quyết hồ sơ. Thanh tra Chính phủ cho rằng cơ quan chức năng chưa xác minh điều kiện thực tế của gia đình để xem xét quyền lợi của thân nhân theo quy định.
Ngoài ra, 20 trường hợp được hỗ trợ miễn, giảm tiền sử dụng đất sai tỷ lệ. Trong đó, 10 trường hợp được áp dụng mức hỗ trợ cao hơn quy định với số tiền 132 triệu đồng; 10 trường hợp được áp dụng mức thấp hơn quy định với số tiền 248 triệu đồng.
Đối với chính sách hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở theo Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg, Thanh tra Chính phủ cho rằng công tác rà soát, thống kê và lập đề án của các cơ quan chuyên môn và UBND cấp huyện chưa chính xác, chưa bám sát thực trạng nhà ở và hoàn cảnh từng hộ.
Đề án phải điều chỉnh nhiều lần. Sáu quyết định ban đầu làm tăng thêm 1.263 hộ, sau rà soát thực tế lại có 3 quyết định giảm 122 hộ. Việc chậm lập và điều chỉnh danh sách khiến địa phương không hoàn thành tiến độ hỗ trợ theo quy định..
Kiến nghị thu hồi hàng chục tỷ đồng
Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với các tồn tại, hạn chế, vi phạm thuộc UBND tỉnh Đồng Nai, lãnh đạo UBND tỉnh; các sở, ngành liên quan và UBND cấp huyện, cấp xã cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan trong thời kỳ 2008-2019.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành và UBND Tp.Đồng Nai tổ chức thực hiện nghiêm kết luận, rà soát, làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân để xem xét xử lý theo quy định.
Đồng thời, kiến nghị xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý hồ sơ người có công, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số nhằm bảo đảm việc thực hiện chính sách được liên thông, công khai, minh bạch và công bằng.
Về xử lý kinh tế, địa phương được yêu cầu rà soát 41 hồ sơ người có công từ tỉnh khác đến, 64 hồ sơ giao đất và 51 hồ sơ nhận chuyển nhượng rồi chuyển nhượng lại sau khi được hỗ trợ. Nếu xác định vi phạm, phải thu hồi về ngân sách Nhà nước số tiền đã miễn, giảm không đúng quy định.
Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ kiến nghị thu hồi hơn 32 tỷ đồng đối với 135 trường hợp được hỗ trợ vượt hạn mức; 112 triệu đồng đối với 3 trường hợp sai đối tượng; khoảng 348 triệu đồng đối với 3 hộ được hưởng chính sách nhiều lần.
Đồng thời, rà soát để hoàn trả phần tiền sử dụng đất thu vượt đối với 10 trường hợp được hỗ trợ thấp hơn quy định và thu hồi ngân sách đối với 10 trường hợp được hỗ trợ cao hơn quy định.
Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu làm rõ, kiểm điểm trách nhiệm của lãnh đạo các sở, ngành, UBND cấp huyện, cấp xã và các tổ chức, cá nhân liên quan để xảy ra những tồn tại, hạn chế, vi phạm được nêu trong kết luận.
